آشنایی با اصطلاحات دموكراسی یا مردم سالاری

11:05 - 1394/05/16

واژه دموكراسی از لفظ یونانی دموكراتیا (Demokratia) گرفته شده است. این اصطلاح از دو واژه دموس (Demos) به معنای مردم و كراتوس (Kratein) به معنای حكومت كردن، تشكیل شده است. بدین ترتیب دموكراسی از نظر لغت به معنای حكومت به وسیله مردم (حكومت مردم بر مردم) است. البته دموس به معنای اراذل و اوباش، توده عوام، اقشار فرودست و ضعیف، و كلیه شهروندانی كه در پالیس (1) یا دولت شهر زندگی می‌كنند، نیز آمده است. كراتوس نیز به معنای قدرت و قانون بكار می‌رود. (2)
تعاریف فراوانی برای دموكراسی مطرح شده است (3) ؛ اما در یك تعریف جامع می‌توان گفت: دموكراسی حكومتی است كه به نوع تصمیم گیری جمعی تعلق دارد. در این حكومت نمایندگانی از سوی اكثریت مردم انتخاب می‌شوند، تا بر آنان حكومت كنند. نمایندگان برگزیده مردم پس از مشورت و بررسی طولانی، قوانینی را تصویب كرده به آگاهی مردم می‌رسانند؛ به طوری كه بر هیچ كس پوشیده نباشد، تا بدین وسیله آزادی و برابری را در جامعه پیاده كنند. دموكراسی در مفهوم خود بیان گر این آرمان است كه: تصمیمهایی كه بر اجتماعی به عنوان یك مجموعه اثر می‌گذارند، باید با نظر كلیه افراد آن اجتماع گرفته شوند. هم چنین، كلیه اعضا باید از حق برابر برای شركت در تصمیم گیری برخوردار باشند.
در واقع وجود دموكراسی مستلزم دو اصل كلّی است:
الف. نظارت همگانی بر تصمیم گیری جمعی؛
ب. داشتن حق برابر در اِعمال این نظارت.
هر اندازه كه این دو اصل در تصمیم گیریهای یك اجتماع بیشتر تحقق یابد، آن اجتماع دموكراتیك‌تر خواهد شد. (4)
تاریخچه دموكراسی
پیشینه دموكراسی به دولت شهرهای یونان باستان از سده پنجم قبل از میلاد و زمان افلاطون و ارسطو بر می‌گردد؛ بطوری كه آنان در كتابهایشان به طور مفصل به این موضوع پرداخته اند. (5) در آنجا شهروندان ـ به جز زنان و بردگان ـ در امر حكومت و وضع قوانین مشاركت مستقیم داشتند. در جمهوری روم نیز ـ پیش از پیدایش دوره امپراطوری ـ ابعادی از دموكراسی به چشم می‌خورد.

این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.