حسّی نابود کننده به نام «بدگمانی»

20:23 - 1399/11/06

-انسان عاقل کسی است که با دقّت در امور زندگی، خود را از فریب روباه صفتان حفظ کند؛ منتها این مطلب را نباید با وسواس فکری اشتباه گرفت و به نوعی همه را دروغگو یا خیانت‌کار دانست!

پاییز

انسان موجودی اجتماعی بوده و ناچار است تا در طول روز با بسیاری از افراد در محیط خارج و داخل خانواده تعامل داشته باشد؛ تعاملاتی که ممکن است برخی سودمند و برخی از نظر مادّی و یا معنوی مخرّب باشد؛ لذا آنچه عقلا و شرعا بر انسان لازم محسوب می‌شود، این است که افراد در امور روزانه خود دقّت لازم را داشته و با بالا بردن سطح بینش و آگاهی خود، درصد خطاهای ممکن را کاهش دهند.
در سبک زندگی اسلامی بسیار سفارش شده تا مؤمن، نسبت به موضوعاتی که می‌خواهد در آنها ورود داشته باشد، تعقّل کرده و با مطالعه و مشورت گرفتن از اهل خبره، زوایای مختلف مسئله را مورد بررسی قرار دهد تا اصطلاحا با چشمی بسته اقدام به کاری نکند؛ در غیر این صورت ممکن است شخص، نه تنها برای خود بلکه برای اطرافیانش نیز مشکلاتی را به وجود آورد؛ لذا می‌بینیم که حضرت محمّد(صلی‌الله‌علیه‌وآله) در حدیثی چنین تأکید می‌فرمایند: «اَللهُ یُحِبُّ عَبْداً إذا عَمِلَ عَمَلاً أحْکَمَهُ[1] خداوند بنده‌ای را دوست دارد که کار خود را به درستی و دقت انجام می‌دهد»؛ متاسفانه عدم توجّه برخی انسانها به این نکات، سبب می‌شود که ضررهای مادّی و معنوی زیادی صورت گرفته و آنها سرمایه دنیوی و اُخروی خود را بر باد رفته ببینند!
بعد از تذکر مطلب فوق، به این نکته نیز باید اشاره کرد که زیرک بودن در تعاملات و پرهیز از اعتمادهای بی‌جا را نباید با وسواس فکری اشتباه گرفت و به نوعی همه را دروغگو یا خیانت‌کار دانست!
برخی افراد از آنجا که در طول زندگی ممکن است با اشخاص شرور زیادی مواجه یا در مورد آنان، مطالبی را شنیده باشند، به گونه‌ای شده‌اند که حتی به نزدیک‌ترین افراد اطراف خود، که حقیقتا پاک و صادق هستند نیز مشکوک بوده و برخورد ناصحیحی را نسبت به آنان انجام می‌دهند که این عمل یقینا حرام است و خداوند متعال این مطلب را به این شکل نهی می‌فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ[حجرات/ 12] اى كسانى كه ايمان آورده‏‌ايد! از بسيارى از گمان‌ها بپرهيزيد، چرا كه بعضى از گمان‌ها گناه است».

چند مثال
در  رابطه با سوءظنّ به این مثال‌ها دقّت بفرمائید:
1. فردی که در محیط کار، به شریک چندین ساله‌اش بدون هیچ دلیلی، شکّ کرده و برخورد ناصحیحی نسبت به او انجام می‌دهد و در نتیجه شخص مقابل نیز از این برخورد ناراحت شده و اقدام قانونی جهت برهم زدن شراکتش با این فرد و در تنگنا قرار دادن او به کار می‌بندد!
2. مادری که در اولین واکنش، پسرش که به دانشجوی هم کلاسی‌اش علاقمند شده را با ادبیاتی شبیه به این جمله سرکوب می‌کند: «معلوم نیست آن دختر بی‌حیا چه کاری انجام داده که توانسته تو را فریب دهد!»
3. فردی که به همسرش بدبین بوده و هر نوع برخوردی را که از او می‌بیند به بدترین نوع ممکن معنا کرده و در نتیجه واکنش‌های تندی را نسبت به او انجام می‌دهد!
این موارد تنها نمونه‌هایی است از آثار سوءظنّ و نباید فراموش کرد که این نگاه در مرتبه اول، خود فرد شکّاک را نابود خواهد ساخت و سبب می‌شود که انسان، از تمام افراد به نوعی وحشت داشته و همه را خائن تصوّر کند؛ چنانکه در روایتی حضرت علی(عليه‌السلام) می‌فرمایند: «مَن لَم يُحسِن ظَنَّهُ استَوحَشَ مِن كُلِّ أَحَدٍ[2] آن كس كه گمان خود را نيكو نسازد و بدبين باشد، از هر كسى وحشت می‌كند»؛ و در مرتبه بعد ممکن است بر جسم و روح سایرین نیز تأثیر منفی گذاشته و مشکلات جبران ناپذیری را به وجود آورد.

مبارزه با سوءظنّ
حال که زشتی این گمان مشخص شد باید دید که راهکار برخورد با آن چیست؟ شاید بهترین کاری که در هنگام هجوم سوءظنّ، نسبت به دیگران می‌توان انجام داد این است که شخص، در کنار توجّه به آثار زیان بار آن و استغفار؛ در مقام عمل، هیچ ترتیب اثری را به این بدگمانی‌ها ندهد؛ بلکه سعی کند با فرد مقابل، در حالتی آمیخته به آرامش و اعتماد، صحبت کرده و حقیقت مطلب را مستقیم یا غیر مستقیم، از خود او جویا شود؛ مطمئن باشیم با این کار بسیاری از مشکلات کاهش خواهد یافت.

پی‌نوشت:
[1]. ابن بابويه، محمد بن علی، أمالی، ص 385، تهران‏، كتابچى‏، 1376 ش‏
[2]. تميمى آمدى، عبد الواحد، تصنيف غرر الحكم و درر الكلم‏، ص254 ، ح5333، قم، دفتر تبليغات‏، سال چاپ: 1366 ش‏

معرفی منابع برای مطالعه بیشتر:
1. حسينيا، احمد، بهداشت روانی، ازدواج و همسرداري، تهران، مفيد، چاپ اول، 1380
2. مهدوی کنی، محمدرضا، نقطه های آغاز در اخلاق عملی، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ۱۳۸۸

نظرات

تصویر مرد خسته شهر
نویسنده مرد خسته شهر در

با این بدگمانی چقدر خونواده ها از هم پاشیده شدن ....

تصویر mohammadi
نویسنده mohammadi در

عرض سلام؛ بله حقیقتا این حسّ، ویران کننده است و در هرجا حاکم شود می‌تواند نزدیک‌ترین افراد را از یکدیگر دور و حتی دشمن کند!
این خیال و وهم بد چون شد پدید ::: صد هزاران یار را از هم برید
البته از این نکته نیز نباید غفلت کرد که انسان باید خود را از مظانّ تهمت نیز دور نگاه دارد و اسباب بدگمانی دیگران را فراهم نیاورد؛ زیرا در غیر این صورت خود او مسئول تمامی مشکلات خواهد بود؛ چنانکه امیرالمومنین(علیه‌السلام) می‌فرمایند: «مَنْ أَوْقَفَ نَفْسَهُ مَوْضِعَ التُّهَمَةِ فَلَا يَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ[1] هر كس خود را در موضع تهمت قرار دهد (و متهم شود) كسی را جز خود را سرزنش نكند.»

امیدوارم موفق باشید.
------------------------------------------
پی‌نوشت:
[1]. محدث نوری، مستدرك الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏8، ص341، قم، مؤسسه آل البيت(عليهم‌السلام‏)، 1408 ق‏

تصویر علیرضا2021
نویسنده علیرضا2021 در

سلام.جناب محمدی بیماری پارانویید یا بدبینی یا سوء ظن که فرمودید چیز بدیه و اصلا خوب نیست.اما درکل میگم باور کنید من به این بیماری مبتلا نیستم یوقت اشتباه برداشت نکنید.ولی کلا جدا از بدبینی و تهمت زدن ناروا به دیگران که زشت ترین کاره،کلا نمیشه دیگه به کسی اعتماد کنی در هر زمینه ای،تو زمینه کاری به یکی اعتماد میکنی میبینی چنان پشت پایی بهت زد که هیچ راه برگشتی نیست!!!در زمینه رفاقت و دوستی بایکی دوست میشی میبینی پشت سر میره پیش دشمنات غیبتتو میکنه!!!اینا سرم اومده که میگم.یا درآخر بایکی چه پسر چه دختر ازدواج نیکنی میبینی قبل تو با هزار نفر بوده و بعد از تو هم باز خیانت و تنوع طلبی و گناه چون تو خونشه ادامه میده و ریشه زندگی و آبروتو میسوزونه!!!مردم بدگمان نیستند بلکه پخته شدن و میدونن نمیشه در تمان زمینه ها به کسی اعتماد کرد یا بقول معروف ریسک کرد.موفق باشین

تصویر mohammadi
نویسنده mohammadi در

عرض سلام. در بازار یقینا هم طلای قلابی پیدا میشود و هم طلای اصل و البته طلای قلابی نیز حقیقتا کم نیست! منتها اصل وجود طلای ناب و اصیل را نمی‌توان انکار کرد لذا بهترین راه این است که طرق شناخت طلای ناب را بیاموزیم و آن را به دست آوریم. موفق باشید.

تصویر علیرضا2021
نویسنده علیرضا2021 در

عرض سلام.دقیقا به نکته ظریفی اشاره کردید!!!طلای قلابی و طلای ناب!!!اما منم به نکته ای برای شما اشاره میکنم دقت کردین طلای قلابی و طلای ناب رنگ و درخشندگیشون به اندازه هم و مثل همدیگست؟!و همین طور اگر کنار هم بزارید نمیدونید باطن کدوم قلابی کدوم اصل؟!!!بعد تصور کنید روزی هم برسه طلای قلابی ارزشش از اصل بیشتر بشه مثل امروز،یا خریدارش هم بیشتر بشه و به طلای قلابی بافرهنگ و روشنفکر و خوب بگن ولی به اصل بدبخت بگن امل و عقب مونده و...این یکی رو چی میگین؟؟؟!!!

تصویر یه دختر .
نویسنده یه دختر . در

چرا چرت میگی کجا طلای قلابی ارزشش از طلای ناب بیشتر میشه

تو یا طلای ناب نمیفهمی چیه یا مادرت بدکاره هست!!!

حالا نری داد بزنی وای به ناموسم توی سایت توهین شدا!!!!

نه یارو ، تو داری همه دخترها رو بد میدونی و میگی دختر بد الان توی جامعه زیاده و داری عملا به همه دخترها توهین میکنی من فقط گفتم مادرت شاید اینجوری باشه!

اگر توهین به همه دخترها بد نیست پس توهین مادر تو که یک نفره هم بد نیست

تصویر علیرضا2021
نویسنده علیرضا2021 در

بی آبروی...اولا کسی اسم مادر و خواهر نیاورد بی شخصیت دوما من بحثم سر قصیه اعتماده و داشتم با جناب محمدی سر قضیه بدگمانی حرف میزدم نه اینکه دخترا همه خرابن تو چرا به خودت میگیری حتما خبریه؟!!!از این به بعد یکم شعور داشته باش و بفهم چه...از دهنت درمیاد.و بهتره نوشته هارم خوب بخونی و بدونی درباره چی داره صحبت میشه و الکی حاشیه درست نکنی.جناب مسئول محترم تایید نظرات قبلا هم گفتم این حیوان بی شعور به من فحش ناموسی داره ولی شما باور نکردید الانم من به این بی ارزش فحش ناموسی ندادم اگر یه ذره عدالت داری اینو براش تایید کن تا بخونه!!!

تصویر یه دختر .
نویسنده یه دختر . در

 دیگه بدتر توداری به مادر و خواهرهای میلیونها نفر توهین می کنی بعد یک نفر میاد به تو فقط همون اتهام رو برمیگردونه عصبی میشی با چه حقی میگی بیشتر دخترها اعتمادی نیست بی ادب اینهمه توهین نکن بی ادب این همه فحاشی نکن

تصویر علیرضا2021
نویسنده علیرضا2021 در

ببین خانم نسبتا محترم شما مثل اینکه به علاوه ادب و کلامت سوادت هم مشکل داره شما تو نوشته های بالا برای من پیداکن ببین من کجا نوشتم همه دخترا خرابن؟!!!من در مقابل خدا سگ کی باشم که بندگانش رو قضاوت کنم؟!!!بعد جناب محمدی اصلا بحث دختر ننداخته من نمیدونم چرا هرچی میشه شماهی بحث دختر و زن و...رو میکشید وسط!!!داره میگه بدگمانی در تمام زمینه ها به همه کس یعنی همونطور که منم بالا نوشتم نمیشه سرکار به همکارت اعتماد کرد چون شاید بهت خیانت کنه یا نمیشه پیش هرکسی درد و دل کرد چون ممکنه بر عیلهت استفاده کنه،یا نمیشه براحتی از روی باد هوا با کسی ازدواج کرد چون ممکنه بدبختت کنه حالا در هر زمینه چه خیانت چه اختلاف نظر چه خانواده چه...کسی نیومد بگه همه دخترا هرزه ان و خواهر و مادر میلیاردها آدم خراب هستند!!!!!من نمیدونم شما اینو از کجات درآوردی؟!اول بخون بعد بیا فحش بده!!!بله من بازم میگم الکی از روی بادهوا نمیشه پیش کسی درد و دل کرد یا نمیشه براحتی باکسی طرح رفاقت ریخت یا نمیشه خیلی ساده و راحت با کسی رفت زیر یک سقف چون اعتماد سخت شده و آدما هزار و یک رنگ شدند همین نه اینکه خواهر و مادر همه مردم دنیا خرابن!!!اول بخون بعد بیا بنویس.

تصویر محمد81
نویسنده محمد81 در

یعنی اینطوری که تو میگی اصلا دختر یا پسر خراب نیست!؟الان دختر بد تو جامعه زیاد نیست!؟کاش منم مثل تو دنیارو اینقدر قشنگ میدیدم خوش بحالت.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.