بررسی روایات در مسأله رجعت

18:13 - 1396/01/01

-روایاتی که در مسأله رجعت وارد شده است، بقدری زیاد است که از حد تواتر گذشته است که بسیاری از این روایات مربوط به بیان ویژگی‌ها و کیفیت رجعت و نام‌های رجعت کنندگان می‌باشد.

بررسی روایات در مسأله رجعت

مسأله «رجعت» یکی از اعتقادات شیعه و از ضروریات این مذهب است. روایات متعددی که در این مسأله وارد شده است، دلیل محکمی بر اثبات این عقیده امید بخش و عدالت خواهانه است. این روایات به قدری زیاد هستند که بسیاری از بزرگان شیعه ادعای تواتر آن را کرده‌اند. مرحوم شیخ حر عاملی ضمن نقل بیش از ششصد حدیث در باب رجعت می‌فرماید: «احادیث رجعت به حد تواتر، بلکه به درجاتی بالاتر از آن رسیده است، از این جهت موجب قطع و یقین می‌باشد، زیرا با قرآن و سنت پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) اتفاق امامیه و اجماع اهل حدیث، موافق و در معنای خود صریح و مشتمل بر انواع تاکید است.»[1]

به طور کلی می‌توان روایاتی که در مسأله رجعت وارد شده است را به سه دسته تقسیم کرد:
1. روایاتی که اصل رجعت و ایمان به آن را به عنوان یک عقیده حق و ضروری بیان کرده‌اند.
2. روایاتی که آیات مربوط به رجعت را تفسیر کرده‌اند.
3. روایاتی که ویژگی‌ها و نام‌های رجعت کنندگان را بیان کرده‌اند.

دسته اول روایات
امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: «به خدا سوگند، دنيا تمام نخواهد شد، تا اين كه خداوند متعال مردگان را زنده مى‌كند و زندگان را مى‌ميراند و حق در اين عالم به اهلش بر مى‌گردد و خداوند متعال دين خود را كه بر آن خشنود است زنده مى‌كند و برپا مى‌دارد.»[2]
امام صادق(علیه‌السلام) درباره ضرورت عقیده به رجعت، می‌فرماید: «از ما نیست هر کسی که عقیده به رجعت نداشته باشد و متعه(ازدواج موقت) را حلال نداند.»[3]
در روايت ديگرى نیز حضرت فرمود: «هر کس به هفت چیز اقرار کند، مومن است؛ ... 3. ایمان به رجعت....»[4]

دسته دوم روایات
دسته‌ای از روایات مربوط به رجعت، روایاتی هستند که در ذیل آیات قرآن کریم بیان شده‌اند و این آیات را تفسیر به رجعت کرده‌اند که به نمونه‌هایی از آن اشاره می‌کنیم.

1. آیه 83 سوره نمل: «وَيَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ فَوْجًا»
امام صادق(علیه‌السلام) در تفسیر این آیه فرمود: «هيچ مؤمنی نيست كه كشته شده باشد؛ مگر اين كه به دنيا بر می‌گردد، تا بميرد. و باز نمى‌گردد جز كسانى كه خالصا ايمان آورده باشند، يا كفر ورزيده‌اند.»[5]
ابی بصير نقل می‌كند كه امام باقر(علیه‌السلام) از من سؤال كرد : آيا اهل عراق رجعت را انكار می كنند؟ عرض كردم: بلی. امام فرمود: «آيا در قرآن نخوانده‌اند: «ما از هر امتی، گروهی را بر می انگيزيم؟»[6]

2. آیه 11 سوره غافر: «رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ»
امام باقر(علیه‌السلام) فرمودند: « ... این آیه مخصوص گروه‌هایی است که پس از مرگ، بار دیگر به همین دنیا رجعت می‌کنند.»[7]
امام صادق(علیه‌السلام) نیز در مورد این آیه فرمودند: «این آیه در مورد رجعت است.»[8]

3. آیه 51 سوره غافر: «إِنَّا لَنَنْصُرُ رُسُلَنَا وَالَّذِينَ آمَنُوا فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ يَقُومُ الْأَشْهَادُ»
امام صادق(علیه‌السلام) فرمودند: «به خدا قسم این یاری رسانی، در رجعت خواهد بود، آیا نمی‌دانی که بیشتر پیامبران خدا در دنیا به پیروزی ظاهری نرسیده‌اند، همین گونه امامان راستین؛ لذا این وعده پیروزی، در هنگام رجعت خواهد بود.»[9]

4. آیه 81 سوره آل عمران: «وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ»
امام صادق(علیه‌السلام) ذیل این آیه  فرمودند: «نيست فرزندی از فرزندان حضرت آدم كه پيامبر بوده باشد، مگر اين كه به دنيا برمی گردد و امير المؤمنين(عليه السلام) را ياری می كند . و اين همان گفته خداوند است که فرمود: «لتؤمنن به؛ تا به او ايمان بياورند» مراد از آن، ايمان به رسول خدا(صلی الله عليه و آله)  است و نيز مراد خداوند از «ولتنصرنه ؛ تا او را ياری كنند» ياری اميرالمؤمنين عليه السلام است.»[10]

دسته سوم روایات
بیشتر روایات مربوط به رجعت به این بخش اختصاص دارد، که به بیان ویژگی‌های رجعت و کسانی که در آخر الزمان رجعت می‌کنند، می‌پردازد. در این نوشتار تنها به یک روایت اشاره می‌کنیم.

از جابر نقل شده كه حضرت باقر(علیه‌السلام) فرمود: «اميرالمؤمنين و امام‏ حسين(عليهماالسلام) بازگشتى به دنيا دارند، با پرچم خويش بيايند تا از بنى اميه و معاويه و كسانش انتقام گيرند، سپس خدا ياورانش را- سى هزار از كوفه و هفتاد هزار از ساير مردم- زنده كند، تا مثل دفعه اوّل در صفين بجنگند، و دشمنان را بكشند به قدرى كه احدى از آنها باقى نماند ...  .»[11]

بنابراین در باب وقوع رجعت، روایات به حد تواتر می‌رسد، که دسته‌ای از این روایات، اصل این واقعه و ضرورت اعتقاد به آن را بیان کرده‌اند و تعداد زیادی دیگر از این روایات به بیان ویژگی‌های رجعت و ذکر اسامی رجعت کنندگان پرداخته است؛ لذا حجت بر همگان تمام شده و انکار این مسأله موجب انکار یکی از ضروریات مذهب شیعه خواهد شد.
________________________________________________
پی‌نوشت
[1]. الایقاظ من الهجعه بالبرهان الرجعه، حر عاملی، دلی ها، قم 1422، ص428.
[2]. اصول کافی، شیخ کلینی، دار الکتب الاسلامیه، تهران، 1365ش، ج3، ص536. «ثمّ قال: أما والله لا تذهب الأيام واللّيالي حتّى يحيي الله الموتى ويميت الأحياء ويردّ الله الحق إلى أهله ويقيم دينه الّذي ارتضاه لنفسه ونبيّه، فأبشروا ثم أبشروا ثم أبشروا، فوالله، ما الحق إلاّ في أيديكم».
[3]. من لا يحضره الفقيه، شیخ صدوق، دارالکتب الاسلامیه، تهران، 1385ش، ج3، ص458، ح 4583؛ بحار الانوار، علامه مجلسی، موسسه  الوفاء، بیروت، ج53، ص92. «ليس منّا من لم يؤمن بكرّتنا ويستحلّ متعتنا»
[4]. معانی الاخبار، شیخ صدوق، دارالعلم، قم، 1379، ص366. «من أقرّ بسبعة أشياء فهو مؤمن: البراءة من الجبت والطاغوت، والإقرار بالولاية، والإيمان بالرجعة، والاستحلال للمتعة، وتحريم الجرّي، والمسح على الخفين».
[5]. تفسیر القمی، علی بن ابراهیم، دارالکتب، قم، ج1، ص24. بحار الأنوار ، العلامة المجلسي، ج 53 ، ص 53 . «حدثني أبي قال : حدثني ابن أبي عمير ، عن المفضل ، عن أبي عبد الله عليه السلام في قوله «ويوم نحشر من كل أمة فوجا » قال : ليس أحد من المؤمنين قتل إلا يرجع حتى يموت ، ولا يرجع إلا من محض الايمان محضا أو محض الكفر محضا».
[6]. بحار الأنوار، العلامة المجلسي، ج 53 ، ص 51. «سعد ، عن ابن عيسى ، عن الأهوازي ، عن حماد بن عيسى عن الحسين بن المختار ، عن أبي بصير قال : قال لي أبو جعفر عليه السلام : ينكر أهل العراق الرجعة ؟ قلت : نعم ، قال : أما يقرؤن القرآن « ويوم نحشر من كل أمة فوجا» .
[7]. البرهان فی تفسیر القرآن، سید هاشم بحرانی، ج4، ص750.
[8]. تفسیر الصافی، فیض کاشانی، مکتبه الصدر، تهران، ج4، ص336.
[9]. مهدی موعود، علامه مجلسی، ترجمه علی دوانی، موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل البيت، ص 1202.
[10]. مختصر بصائر الدرجات ، الحسن بن سليمان الحلي ، ص 42 . «قال علي بن إبراهيم وحدثني أبي عن أبي عمير عن عبد الله بن مسكان عن أبي عبد الله عليه السلام في قوله تعالى ( وإذ اخذ الله ميثاق النبيين لما اتينكم من كتاب وحكمة ثم جاء كم رسول مصدق لما معكم لتؤمنن به ولتنصرنه ) قال ما بعث الله نبيا من ولدن آدم عليه السلام الا ويرجع إلى الدنيا فينصر أمير المؤمنين ( ع ) وهو قوله لتؤمنن به يعني برسول الله صلى الله عليه وآله ولتنصرنه يعنى أمير المؤمنين عليه السلام».
[11]. الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة، شیخ حر عاملی، انتشارات نوید، ص280. ««نقلا عنه عن محمّد بن عيسى عن الحسين بن‏ سفيان عن عمرو بن شمر عن جابر عن أبى جعفر عليه السّلام قال: ان لعلي عليه السّلام الى الارض كرّة مع الحسين عليه السلام يقبل برايته حتى ينتقم من بنى امية و معاوية و آل معاوية، ثم يبعث اللّه بأنصاره. يومئذ إليهم من الكوفة ثلثين ألفا و من ساير الناس سبعين ألفا فيقاتلهم بصفين مثل المرّة الاولى حتى يقتلهم، فلا يبقى منهم مخبر.»

*برای مطالعه بیشتر:
بازگشت به دنیا در پایان تاریخ، خدا مراد سلیمیان، موسسه فرهنگ انتظار نور وابسته به دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم.
رجعت یا حیات دوباره، احمد علی طاهری، مسجد مقدس جمکران، قم.
الایقاظ من الهجعه بالبرهان الرجعه، حر عاملی، دلی ها- قم

نظرات

تصویر صمد
نویسنده صمد در

 

مختصر و مفید بود

ممنون از نویسنده محترم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.