انکار معجزه به خاطر تعارض ادیان

13:46 - 1396/01/24

برخی گمان کرده اند، که وجود معجزه در ادیان مختلف دلیلی بر بطلان دیگر ادیان است، از این رو معجزه را انکار کرده اند. حال آنکه چنین برداشتی صحیح نیست.

معجزه

برخی افراد وجود تعارض در ادیان را علتی برای انکار معجزه می‌دانند، و این گونه می‌گویند: «به دليل تعارض اديان مختلف، معجزاتى كه براى اثبات حقانيت هر يك از آن‎ها ادعا شده، يكديگر را تضعيف و باطل مى‌كند.»

در این سخن مقصود از دین دو چیز می‌تواند باشد، که بر اساس هر کدام پاسخ ما متفاوت است:

ادیان الهی
اگر مقصود از ادیان در این نوشتار ادیان الهی باشد، در این صورت، سخن گوینده صحیح نیست؛ زیرا از ديدگاه مبانى اسلامى، ادیان متعددی سرمنشأ دینی دارند، به همین خاطر اشکالی وجود ندارد که از این پیامبران الهی معجزات مختلفی صادر شود که دال بر حقانیت ایشان باشد. ولی این حقانیت تا زمانی‌ست که پیامبر بعدی از سوی خداوند متعال مبعوث نشده باشد، پس زمانی که پیامبر جدید آمد، فرامین و دستورات پیامبر گذشته از درجه اعتبار ساقط می‌شود؛ ولی این سخن به این معنا نیست که پیامبر گذشته، پیامبر نبوده است و سخنان و گفته‌هایش صادق نبوده.

در زمان کنونی نیز پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به عنوان آخرین پیامبر الهی از سوی خداوند متعال مبعوث شده است، به همین خاطر دستورات و فرامین ادیان دیگر از درجه اعتبار ساقط شده‌اند، ولی این سخن به این معنا نیست که حضرت عیسی(علیه‌السلام) و یا حضرت موسی(علیه‌السلام) پیامبر خدا نبوده‌اند، تا معجزاتی که از ایشان نقل شده است باطل باشد. به همین خاطر در قرآن به این حقیقت اشاره شده است که اگر پیروان این ادیان در دوران حجیت پیامبر خویش به دستورات وی عمل می‌کرده‌اند، رستگار شده و وارد بهشت می‌شوند، آن چنان که قرآن می‌فرماید: «إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ الَّذينَ هادُوا وَ النَّصارى‏ وَ الصَّابِئينَ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ عَمِلَ صالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُون‏[بقره/62] همانا كسانى كه مؤمنند و كسانى كه يهودى و نصرانى و صابئى هستند هر كدام به خدا و دنياى ديگر معتقد باشند و كارهاى شايسته انجام دهند، پاداش آنها پيش پروردگارشان است، نه بيمى دارند و نه غمگين شوند.»[1]

ادیان غیر الهی
امکان دارد که مقصود مسشکل از دین، عقیده باشد که صبغه غیر عادی و غیر علمی دارد؛ تا شامل اعتقادات مشركان و بت پرستانِ عهد باستان و امروزه نيز بشود، زيرا آنان در عين مشرك بودن ممكن است از كاهنان‌شان كارهاى خارق العاده ببینند.

در این صورت نیز سخن گوینده صحیح نیست؛ زیرا همان گونه که در تعریف معجزه گفته شده «معجزه، امری خارق العاده‌اى است كه با اراده خداى متعال از شخص مدّعى نبوت، ظاهر می‌شود و نشانه صدق ادّعاى وى است، و در مقام تحدی و مبارزه طلبی هیچگاه مغلوب نمی‌شود.»[2] پس بر این اساس به صرف ادعای یک شخص و انجام کار خارق‌العاده نمی‌شود مدعی شد که چنین شخصی پیامبر خداست و این فعل، معجزه است؛ زیرا همان گونه که در نوشتار گذشته به آن اشاره کردیم، شاید این کارهای به ظاهر خارق العاده، سحر و جادو باشد که تفاوت ماهوی و جوهری با معجزه دارد[3] و ابطال‌پذیر، محدود و مقید هستند.

 به همین خاطر این ادعا که ادیان مختلف با یکدیگر در تعارض هستند از اساس باطل و اشتباه است، زیرا آن چه در تعارض است ادیان الهی با ادیان بشری است، و ادیان بشری نیز هیچگاه نمی‌توانند برای اندیشه خویش از معجزه کمک بگیرند، زیرا که بر خواسته از هواهای نفسانی هستند و تأیید الهی را به همراه ندارند.

در پایان لازم است به این نکته اشاره شود که صرف انجام کار خارق العاده دلیل بر حقانیت هیچ بینش و دیدگاهی نیست، بلکه عقل با ورد به محتوای دعوت و سنجش شخصیت مدعی، وی را تأیید می‌کند، در نوشتاری دیگر به طور مفصل به این موضوع پرداخته‌ایم که جویندگان حقیقت را به آن نوشتار ارجاع می‌دهیم.[4]

در نتیجه: پس با توجه به نکاتی که بیان شد، در پاسخ به این شبهه این گونه می‌گوییم که، اگر مقصود گوینده شبهه از تعارض ادیان، تعارض در ادیان الهی است، این سخن باطل است، زیرا از دیدگاه اندیشه اسلامی، تمام پیامبران الهی بر حق بوده‌اند به همین خاطر برای اثبات حقانیت خویش از معجزه کمک می‌گرفته‌اند، و این دلیل بر تعارض این دین‌ها نمی‌باشد، تا سبب شود که شخصی به این بهانه معجزه را انکار کند.

و اگر مقصود از ادیان در این سخن، تمام ادیان بشری و الهی باشد، باز نیز سخن گوینده صحیح نیست، زیرا در سخن وی بین اعمال خارق العاده بشری مانند سحر، و اعمال خارق العاده الهی مانند معجزه خلط شده است؛ و چنین شخصی گمان کرده است که هر فردی می‌تواند به صرف انجام یک کار خارق العاده مدعی دین و نبوت شود، حال آن‌که شرائط خاصی برای این امر خارق العاده و همچنین محتوای دعوت وی است، به همین خاطر اگر بین ادیان بشری و ادیان الهی تعارض پیش بیاید، این تعارض نمی‌تواند سبب انکار معجزه شود زیرا آن چه در ادیان بشری وجود دارد اصلاً معجزه نیست، تا با معجزه ادیان الهی در تعارض باشد.

_________________________________________________
پی‌نوشت
[1]. برخی تلاش کرده‌اند از این آیه حقانیت تمام دین‌ها در تمام زمان‌ها را استنباط کنند حال آن که این سخن با مبانی دینی سازگاری ندارد که برای اطلاع بیشتر رجوع کنید به تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی ذیل این آیه.
[2]. ر.ک. «معجزه در اندیشه، متفکران مسلمان»
[3]. ر.ک. به «تفاوت سحر و معجزه»
[4]. ر.ک به «عقل تفکیک کننده، عصای موسی و گوساله سامری»

کلمات کلیدی: 

نظرات

تصویر کمالی
نویسنده کمالی در

این مطلب برای کانال اندیشه برتر آماده شد.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.