احتکار، سرمایه تباه کننده

07:57 - 1397/06/04

- یکی از زمینه های تباهی و عذاب الهی؛ ثروت و سرمایه ای است که از راه «احتکار» به دست می آید.

معضل احتکار

یکی از زمینه‌ها و عوامل تباهی و عذاب الهی؛ ثروت و سرمایه ای است که از راه «احتکار» به دست می آید.
دین مبین اسلام به شدت از این عمل زشت انتقاد کرده و محتکر را انسانی نفرین شده و دور از آیین الهی معرفی میکند.
براساس تعالیم قرآنی؛ یکی از ثروت های نامشروع و بادآورده، ثروتی است که از راه احتکار به دست آید. احتکار در ردیف گناهان بسیار بزرگی است که خداوند متعال عذاب دردناکی را به آن وعده داده است، چرا که در حوزه های مختلف؛ اخلاقی، اجتماعی و اقتصادی آثار بسیار نامطلوبی بر جامعه دارد.
احتکار عبارت است از اینکه طعام یا جنس را حبس و جمع کنند و انتظار بکشند که گران شود، با این که مسلمانان به آن احتیاج دارند و برای آن ها ضروری است.

امام خمینی(رحمه الله علیه) در تحریر الوسیله می فرمایند:
مسألۀ 23 - «احتکار حرام است، و آن حبس و جمع طعام به انتظار بالا رفتن قیمت، همراه با‏‎ ‎‏ضرورت و حاجت مسلمین، و عدم وجود عرضه کننده به حد کافی است، البته در حالت‏‎ ‎‏عدم ضرورت و نیاز مردم و وجود عرضه کنندگان دیگر، صرف ذخیرۀ کالا به انتظار افزایش‏‎ ‎‏قمیت حرام نمی باشد. گرچه مکروه است.»[1]

از دیدگاه فقهی، احتکار از لحاظ زمانبندی ملاک خارجی ندارد، بلکه معیار حقیقی صدق احتکار، غالبا نیاز شدید مردم است.
اگرچه از روایات چنین استفاده می شود که احتکار و عدم آن بر اساس قحطی و فراوانی رزق است.

آیت الله مکارم شیرازی در پاسخ به اینکه:« تعریف احتکار چیست؟» فرموده اند:
«انبار کردن کالاهای ضروری و مورد نیاز مردم به قصد آنکه بتواند با قیمت بالاتر به فروش برساند مشروط بر اینکه به اندازه کافی آن کالا در بازار وجود نداشته باشد که این کار شرعا حرام می باشد.» [2]

و مقام معظم رهبری در رابطه با سوالاتی پیرامون احتکار این چنین پاسخ داده اند:
«س: انبار كردن چه چيزهايى احتکار محسوب مى‌شود؟ و احتکار در چه مواردى است؟
ج) علاوه بر حرمت احتکارِ اغذيه عمومى مردم، هر چه که احتکار آن در قانون غير مجاز باشد، جايز نيست.»[3]

«س 1468: احتکار چه چیزهایی از نظر شرعی حرام است؟ آیا تعزیر مالیِ محتکران به نظر جناب‏عالی جایز است؟
ج: حرمتِ احتکار بر اساس آنچه در روايات آمده و نظر مشهور هم همان است، فقط در غلّاتِ چهارگانه و در روغن حيوانی و روغن نباتی است که طبقات مختلف جامعه به آن نياز دارند، ولی حکومت اسلامی هنگامی که مصلحت عمومی اقتضا کند، حق دارد از احتکار ساير احتياجات مردم هم جلوگيری کند و اجرای تعزير مالی بر محتکر در صورتی که حاکم صلاح بداند، اشکال ندارد.» [4]

پی نوشت ها:
1. «یحرم الاحتکار، و هو حبس الطعام و جمعه یتربص به الغلاء مع ضرورة‏‎ المسلمین و حاجتهم و عدم وجود من یبذلهم قدر کفایتهم...» [تحریر الوسیله، ج 1، ص 501]
2. پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله مکارم شیرازی  (آدرس مطلب)
3. استفتائات جدید سایت مقام معظم رهبری (آدرس مطلب)
4. همان.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.