توصیه ای از امام رضا(ع) برای روزهای سخت اقتصادی!

12:15 - 1399/04/12

-بی توجه نبودن به وضعیت سایر مردم ملاکی است که عدم رعایت آن می‌تواند انسان را تا مرز بدترین مردم شدن، پیش ببرد!

امام رضا

ایام، ایام ولادت حضرت رضا علیه السلام است و میلاد باسعادت این امام معصوم ما را بر آن داشت که با طاهر قلی‌زاده محمدی از کارشناسان حوزه دین گفتگویی را داشته باشیم و سوالاتی را مطرح نمائیم که در ادامه به آنها اشاره می‌شود...

خصوصیات شخصیتی حضرت رضا (علیه السلام) را چگونه می‌شود توصیف کرد و آیا وجه تمایز خاصی در رفتار ایشان نسبت به سایر اهل بیت (علیه السلام) می‌توان نام برد؟
یکی از عقاید مسلّم در بین شیعیان این است که تمامی اهل بیت (علیهم السلام) معصوم بوده و از خطا و لغزش مصون هستند، و این مصون بودن به این معنا خواهد بود که آن عزیزان کاری برخلاف شریعت و وظیفه انجام نخواهند داد و در این مسئله هیچ فرقی بین ائمه اطهار (علیهم السلام) نیست؛ بله موقعیت زمانی، در بروز برخی ویژگی‌ها بی‌تاثیر نیست لذا می‌بینیم ممکن است امام معصومی در برهه‌ای از زمان ناچار به اجرای کاری شوند که آن کار در زمانی دیگر ممکن نبوده و یا به صلاح نباشد لذا معتقدیم مثلا امام صادق (علیه السلام) اگر در زمان سیدالشهداء می‌بودند همان کاری را می‌کردند که ایشان انجام دادند و یا اگر امام رضا (علیه السلام) در زمان امام عسکری (علیه السلام) بودند چنان رفتار می‌کردند که آن حضرت انجام دادند چه در ابعاد فردی چه خانوادگی و چه اجتماعی.
با توجه به این مطلب می‌توان گفت حضرت رضا (علیه السلام) از نگاه شخصیتی، تفاوت خاصی با سایر اهل بیت (علیهم السلام) نداشتند بلکه ایشان نیز تنها وظایف الهی و عمل به آنها را مدّنظر قرار داده بودند و به آن می‌پرداختند و البته همین سیره و خصوصیت باعث امتیاز این حضرات نسبت به سایر انسانها می‌شد.

پس علت تفاوت القابی که به اهل بیت (علیهم السلام) نسبت داده می‌شود چیست و چرا در بین اهل بیت (علیهم السلام) امام هشتم ملقّب به امام رضا (علیه السلام) شده‌اند؟
موقعیت‌های خاص زمانی و انسان‌هایی که در اطراف ائمه اطهار (علیهم السلام) بوده‌اند در شهرت و ترویج برخی القاب تاثیر مستقیم داشتند که این مساله در مورد ثامن الائمه (علیهم السلام) نیز صدق می‌کند؛ در این مورد حدیثی از امام جواد (علیه السلام) مطرح شده که حضرت به خوبی علت شهرت این لقب را بیان می‌فرماید. در این حدیث آمده که ابونصر بزنطی نقل می‌کند که به امام جواد (علیه السلام) عرض کردم: قومی از مخالفان شما می‌‎‎گویند: پدرت را مأمون، رضا لقب داد و آن به خاطر این بود که به ولایتعهدی او راضی شد! که امام جواد (علیه السلام) در پاسخ به این ادعا فرمودند: «به خدا قسم، این افراد دروغ گفته و گناهکار شده‎اند. پدرم را خدای تعالی «رضا» لقب داده است، زیرا که به خداوندی خدا در آسمانش و به رسالت رسول‎الله و ائمه در زمینش راضی بود.» بزنطی در ادامه می‌پرسد: مگر همه پدرانتان چنین نبودند؟ حضرت فرمود: «آری». بزنطی ادامه می‌دهد: پس چرا فقط پدر شما به این لقب ملقّب شدند؟ حضرت فرمود: «چون مخالفان از دشمنانش مانند موافقان از دوستانش از وی راضی شدند و چنین چیزی برای پدرانش به وجود نیامد، لذا از میان همه به رضا ملقب شد». (علل‎الشرایع: ج ۲، ص ۲۳۷)
چنانکه در روایت نیز مشخص است توصیف حضرات به برخی از القاب تحت تاثیر زمان و افرادی بوده که با حضرات معصومین مواجه می‌شدند، وگرنه تمامی اهل بیت (علیهم السلام) یقینا صادق، هادی، کاظم و یا اهل رضا بودند.

اگر به صورت نمونه قرار باشد به برخی از خصوصیات رفتاری‌ای که از امام هشتم (علیه السلام) نقل شده اشاره داشته باشید به کدام یک اشاره خواهید کرد؟
در روایتی که از فردی به نام ابراهیم بن عباس نقل شده [كشف الغمه، ج ۳، ص ۱۵۶] خصوصیات رفتاری ای مورد اشاره قرار گرفته که می توان از آن به عنوان یک الگوی رفتاری عالی در زندگی فردی و اجتماعی نام برد.
یکی از خصوصیات این هست: «مَا رَأَيْتُهُ جَفَا أَحَداً بِكَلَامٍ قَطُّ» یعنی حضرت هرگز در سخن گفتن با کسی بصورتی ناصحیح تکلم نمی‌فرمودند. متاسفانه کم نیستند کسانی که در محیط خانواده و یا اجتماع با صحبتهایی ناصحیح در مفهوم و یا لحن، اسباب کدورت و مشکلات متعددی را به وجود می‌آورند؛ کدورتهایی که بعضا اسباب عداوت و دشمنی را به وجود می‌آورد و جلوی بسیاری از اتفاقات و برکاتی که می‌توانست سبب تحوّل و رسیدن به خوشبختی و سعادت‌مندی باشد را سدّ می‌کند.
یا در ادامه همین روایت می‌فرماید «مَا رَدَّ أَحَداً عَنْ حَاجَةٍ قَدَرَ عَلَيْهَا» یعنی اگر از حضرت تقاضایی می‌شد و اجابت آن خواسته در توان ایشان بود، مطلقا در براورده کردن آن درخواست کوتاهی نمی‌فرمودند.
اگر همین نکات به ظاهر مختصر در زندگی امروزمان حاکم شود و در کلام نهایت دقت صورت بگیرد و از سوی دیگر افراد مختلف هر آنچیزی که در توانشان است را از اطرافیانشان دریغ نکنند بسیاری از مشکلات کم خواهد شد.

در باب مسائل اجتماعی و مشکلات اقتصادی، هستند افرادی که حال و روز خوبی این روزها ندارند در این رابطه راهکاری از حضرت را می‌توان بیان کرد؟
بر اساس آیات قرآن کریم تغییر و تحوّل در زندگی افراد بر اساس رویکرد و تصمیمات و عملکرد خود انسان‌ها حاصل می‌شود «إِنَّ اللهَ لاَ یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ [رعد/ 11] همانا خداوند حال قومى را تغيير نمى‏‌دهد تا زمانی که آنان خود جهت تغییر حرکت نمایند»؛ لزوم بصیرت داشتن و انتخاب آگاهانه و پرهیز از تحت تاثیر قرار گفتن شایعات و تبلیغات مغرضان را عامل اصلی نجات جامعه می‌توان دانست؛ به هر حال اینکه به چه فرد و یا افرادی اعتماد می‌کنیم از مسائلی هست که تاثیر مستقیم در زندگی خودمان و آینده فرزندانمان خواهد داشت؛ اگر امروز برخی خیانت‌ها و کم کاری‌ها را مشاهده می‌کنیم این حکایت از این است که کار در آن بخش چه بسا به فرد امینی سپرده نشده است چرا که فرد امین هیچ‌گاه خیانت و کم کاری نمی‌کند و این مطلبی است که امام رضا (علیه السلام) به آن تصریح داشتند و فرمودند: «لَمْ يَخُنْكَ الاَْمينُ وَ لكِنِ ائْتَمَنْتَ الْخائِنَ؛ امين به تو خيانت نكرده [و نمى‌كند] و ليكن [تو] خائن را امين تصوّر نموده اى» [تحف العقول ص: 442]
پس ریشه‌ای ترین سبب حل مشکل را دقت در انتخابهایی که داریم می‌توان نام برد اما در کنار این مسئله و تلاش در انتخاب مدیرانی امین و صادق و همچنین تلاش همگانی در رفع موانع پیش‌روی رشد اقتصادی؛ یقینا بهترین کار داشتن حسّ نوع دوستی و گره‌گشایی از زندگی کسانی است که دچار مشکل شده‌اند و این مطلبی است که بنابر فرمایش حضرت رضا (علیه السلام) می‌تواند عدم دقّت در آن، انسان را تا مرز بدترین مردم شدن، پیش ببرد! «إِنَّ شَرَّ النَّاسِ مَنْ مَنَعَ رِفْدَهُ وَ أَكَلَ وَحْدَهُ وَ جَلَدَ عَبْدَهُ؛ به راستى كه بدترين مردم كسى است كه يارى‌اش را [از مردم] باز دارد و تنها بخورد و زيردستش را مورد ستم قرار دهد.» [بحار الأنوار ج‏75، ص: 342]

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.