همدلی و مواسات، در سیره رضوی

16:58 - 1399/07/26

-در سبک زندگی اسلامی، امام رضا(ع) همواره پیشگام و پیشتاز فرهنگ همدلی و مواسات بوده است.

رزمایش همدلی

سبک زندگی رضوی دارای ارکان و فاکتورهای مهم دینی و اخلاقی است، از جمله شاخص های ممتاز سبک زندگی رضوی توجه به نیازمندان و دستگیری از مستمندان است.

فتنه و آزمایش کرونا ویروس یکی از جدیدترین آزمون‌های تاریخ بشری به شمار می‌آید که چهره واقعی بسیاری از جوامع انسانی و مدعیان حقوق بشر را هویدا ساخت، این در حالی است که بسیاری از کشورهای مدعی حقوق بشر تلاش داشتند خود را پیشتاز انسان دوستی و طرفدار حقوق عامه معرفی نمایند، این آزمایش الهی آب پاکی را بر روی دست همگان ریخت و چهره واقعی فرهنگ لیبرال سرمایه داری را به همگان نشان داد.

خوش بود گر محک تجربه آید به میان  :::  تا سیه روی شود هر که در او غش باشد

 ولی با این وجود همین آزمون الهی چهره‌ای زیبا و اخلاق مدارانه از فرهنگ غنی و وحیانی مکتب اهل بیت(علیهم السلام) را به رخ جهانیان کشاند، چرا که در این بحران همه‌گیر و جهانی، دوست‌داران مکتب اهل بیت(علیهم السلام) که عناصر حیاتی زندگی اجتماعی خود را از امامان معصوم (علیهم السلام) خود به یادگار دارند به همگان نشان دادند، می‌شود در فضای کرونایی، اخلاق مدارانه زندگی کرد و تنها به فکر خود نبود و در جهت امداد رسانی به همنوعان خود از دیگران سبقت گرفت. این روحیه زیبا حاصل و نتیجه آموزش‌های تربیتی و اخلاقی حضرات معصومین(علیهم السلام) است که شیوه صحیح زندگی را به دوست‌داران خود آموزش داده‌اند. در این نوشتار تلاش داریم گوشه‌ای از سبک زندگی اهل بیت(علیهم السلام) را در عرصه امداد رسانی و مواسات به رشته تحریر در آوریم.

همدلی و مواسات  در سیره رضوی
اگر جهان نظاره‌گر مواسات و امداد رسانی جامعه اسلامی ایران در دوران کرونا بود، باید به این موضوع اقرار نماید که این روحیه اخلاق مدارانه و انسان دوستانه در واقع وامدار فرهنگ و اندیشه رضوی و سایر ائمه اطهار(علیهم السلام) است که در جامعه ایرانی نهادینه و فرهنگ سازی شده است. متون و منابع روایی مملو از این‌گونه رفتارهای کریمانه رضوی است که درس‌های فراوانی را برای شیعیان و محبان خود به ارمغان آورده است.  در ادامه به برخی از این رفتارهای درس‌آموز و کریمانه اشاره خواهیم کرد.

1-هرروز به فکر نیازمندان باش
شیعیان و محبان راستین اهلبیت(علیهم السلام) به درستی آموخته‌اند که دستگیری از مستمندان و نیازمندان باید در متن زندگی هر کدام از محبین اهلبیت(علیهم السلام)  قرار داشته باشد، این رهنمود طلایی قرآن کریم است که مؤمنان واقعی همواره سهمی از مال خود را برای نیازمندان کنار گذاشته اند: «وَفي أَموالِهِم حَقٌّ لِلسّائِلِ وَالمَحرومِ؛[1]و در اموال آنها حقّی برای سائل و محروم بود!» در پیام‌های درس آموز رضوی نقل شده است: «روزی امام در جایی نشسته بود که یکی از شیعیان بر ایشان وارد شدند، امام از او پرسید: آیا امروز چیزی را انفاق کرده‌ای؟ عرض کرد: نه؛ امام فرمود: پس چگونه امید‌داری که خدا دوباره به تو نعمت دهد؟ انفاق کن و لو آنکه یک درهم باشد».[2] در منظومه فکری امام رضا(علیه السلام) و در سبک زندگی رضوی رفع حوائج و نیازهای مؤمنین آثار و برکات مادی و معنوی فراوانی دارد از جمله اینکه در منابع روایی از امام هشتم(علیه السلام) این چنین نقل شده است: «مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِنٍ فَرَّجَ اَللَّهُ عَنْ قَلْبِهِ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ؛[3] امام رضا(علیه السّلام) فرمود: هر کس بمؤمنى گشایشى دهد، خدا روز قیامت دلش را گشایش دهد».

2-بخشش چشم‌گیر اموال
امام رضا(علیه السلام) بیش از آنکه با زبان و گفتار شیعیان و محبان خود را به دستگیری و مواسات و امداد رسانی به نیازمندان دعوت نماید با رفتار و عملکرد خود مهرورزی و نوع‌دوستی را به شاگردان مکتب خود آموختند، روحیه سخاوتمندی و مواسات رضوی بیش از آن چیزی است که منابع روایی ذکر کرده باشند و یا ذهن به آن دست یابد، در نمونه‌ای از سبک زندگی رضوی شاهد هستیم: «مَرَّ رَجُلٌ بِأَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا ع فَقَالَ لَهُ أَعْطِنِي عَلَى قَدْرِ مُرُوَّتِكَ قَالَ لَا يَسَعُنِي ذَلِكَ فَقَالَ عَلَى قَدْرِ مُرُوَّتِي قَالَ أَمَّا إِذاً فَنَعَمْ ثُمَّ قَالَ يَا غُلَامُ أَعْطِهِ مِائَتَيْ دِينَارٍ وَ فَرَّقَ ع بِخُرَاسَانَ مَالَهُ كُلَّهُ فِي يَوْمِ عَرَفَةَ فَقَالَ لَهُ الْفَضْلُ بْنُ سَهْلٍ إِنَّ هَذَا لَمَغْرَمٌ فَقَالَ بَلْ هُوَ الْمَغْنَمُ لَا تَعُدَّنَّ مَغْرَماً مَا ابْتَعْتَ بِهِ أَجْراً وَ كَرَماً؛[4] يعقوب بن اسحاق نوبختى گفت: مردى گذارش به حضرت رضا (عليه السّلام) افتاد عرض  كرد: آقا به اندازه جوانمردى خود بمن ببخش فرمود: آنقدر برايم مقدور نيست. عرض كرد: پس بقدر جوانمردى من فرمود: اين كار اشكالى ندارد. فرمود: غلام به اين مرد دويست دينار بده. در روزه عرفه تمام اموال خود را در خراسان بين فقراء تقسيم كرد فضل بن سهل عرض  كرد اين كار موجب زيان است. فرمود: نه موجب سود است هرگز كارى كه موجب اجر و پاداش شود نبايد زيان بحساب آورى».

3-برکات شگفت انگیز همدلی
در فرهنگ و اندیشه رضوی برای ترغیب و تشویق مؤمنین و شیعیان، به آثار و برکات شگفت انگیز مواسات و همدلی نیز اشاره شده است، این موضوع علاوه بر نشان دادن این شاخص دینی و اخلاقی در اندیشه‌ی رضوی کارکرد تربیتی و انگیزشی برای تقویت انسان دوستی و مواسات در جامعه اسلامی دارد. «حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرِ بْنِ مَسْرُورٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنِي الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ مُعَلَّى بْنِ مُحَمَّدٍ الْبَصْرِيِّ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ الْوَشَّاءِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الْحَسَنِ ع يَقُولُ‏ السَّخِيُ‏ قَرِيبٌ‏ مِنَ‏ اللَّهِ‏ قَرِيبٌ مِنَ الْجَنَّةِ قَرِيبٌ مِنَ النَّاسِ بَعِيدٌ مِنَ النَّارِ وَ الْبَخِيلُ بَعِيدٌ مِنَ الْجَنَّةِ بَعِيدٌ مِنَ النَّاسِ قَرِيبٌ مِنَ النَّارِ قَالَ وَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ السَّخَاءُ شَجَرَةٌ فِي الْجَنَّةِ أَغْصَانُهَا فِي الدُّنْيَا مَنْ تَعَلَّقَ بِغُصْنٍ مِنْ أَغْصَانِهَا دَخَلَ الْجَنَّةَ.؛[5]محمّد بن جعفر مسرور با سندى كه در متن ذكر شده از حسن بن علىّ وشّاء روايت كرده گفت: شنيدم امام هشتم (عليه السّلام) می‌فرمود: شخص با سخاوت‏ به خدا نزديك است، به بهشت نزديك است، به مردم نزديك است، و از آتش دور، و بخيل از بهشت دور است و از مردم نيز دور و به آتش نزديك است. ياسر گفت: از آن حضرت شنيدم می‌فرمود: صفت سخا و بخشندگى درختى است در فردوس كه شاخ‌هاى آن در دنيا است، هر كس به شاخه‏اى از آن چنگ زند به بهشت خواهد رفت».

پی نوشت ها:
[1]. سوره مبارکه الذاريات آیه ۱۹.
[2]. الکافی (ط - الإسلامیة) ؛ ج‏4 ؛ ص44، ح9- «مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَیْنِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ یَحْیَى عَنْ أَبِی الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ: دَخَلَ عَلَیْهِ مَوْلًى لَهُ فَقَالَ لَهُ هَلْ أَنْفَقْتَ الْیَوْمَ شَیْئاً قَالَ لَا وَ اللَّهِ فَقَالَ أَبُو الْحَسَنِ ع فَمِنْ أَیْنَ یُخْلِفُ اللَّهُ عَلَیْنَا أَنْفِقْ وَ لَوْ دِرْهَماً وَاحِداً».
[3]. الکافی (ط - الإسلامیة) ؛ ج‏2 ؛ ص200، ح4.
[4]. بحارالانوار، ج 49، ص100، ح 16.
[5]. عيون أخبار الرضا عليه السلام ؛ ج‏2 ؛ ص12، ح27.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.