عرفه و لذت بخشیده شدن از گناهان

18:57 - 1399/05/09

-عرفه، نه یک روز، بلکه شاید تنها فرصت استثنایی عمر است.

عرفه

عرفه، نه یک روز معمولی، بلکه فرصتی استثنایی برای مثمر ثمر ساختن عمر و شاید آخرین امید بنده گنه‌کاری است که نمی داند پیمانه عمرش چه زمانی لبریز می شود. عرفه، آفریده شد تا بنده بیچاره، پشت در حرم محبوب بی همتا ضجه و زاری کند و اقیانوس رحمت الهی را به جوشش در آورد.

لطفاً فرصت را حس کنیم
در دین اسلام، با توجه به تنوع عبادات و اقتضای هر کدام از آنها نسبت به زمان و مکان و اشخاص و شرایط مختلف، هیچ لحظه ای و هیچ مکانی و هیچ شرایطی و هیچ فرد مکلفی را نمی توان تصور کرد که قادر بر انجام عبادت و ارتباط با خدا نباشد.
با این حال، زمان ها، مکان ها و شرایط خاصی هستند که با توجه به ویژگی خاصی که از طرف خدای متعال برای آن ها مقدر شده از مزیت نسبی برای ارتباط با خدا، عبادت و مناجات برخوردار هستند. نکته مهم آن است که از آن ها به عنوان فرصت های ناب عبادت غافل نشویم.
برای لمس بهتر مفهوم فرصت، بهتر است از کلام رسول گرامی اسلام خطاب به اباذر بهره بریم که فرمودند: «يَا أَبَا ذَرٍّ، اغْتَنِمْ خَمْساً قَبْلَ خَمْسٍ: شَبَابَكَ قَبْلَ هَرَمِكَ، وَ صِحَّتَكَ قَبْلَ سُقْمِكَ، وَ غِنَاكَ قَبْلَ فَقْرِكَ، وَ فَرَاغَكَ قَبْلَ شُغْلِكَ، وَ حَيَاتَكَ قَبْلَ مَوْتِكَ؛ [1] اى ابوذر؛ پيش از آنكه پنج چيز به تو روى آورد، پنج چيز را غنيمت شمار (از آنها استفاده شايسته كن)، جوانى را پيش از پيرى، تندرستى را پيش از بيمارى، توانگرى را پيش از پريشانى و فراغت را پيش از گرفتارى و زندگى را پيش از مرگ.»
آری بهترین توصیف مفهوم فرصت، زائل شدن و از دست رفتن قطعی آن است. پس باید از آن استفاده کرد و چه استفاده ای بهتر از عبادت و بندگی؟
برخی از فرصت های عبادت، فرصت هایی مختص به افرادی خاص هستند مثل این که، دعای مظلوم، بیمار، والدین برای فرزند، زائر امام حسین و... به استجابت نزدیک ترند اما در کنار این فرصت های خاص، فرصت های عمومی ارزشمندی وجود دارند که همه می توانند از آن ها برای دعا و عبادت خدا استفاده کنند.

بهترین فرصت عبادت
خداوند متعال، بندگان خود را با عبارات گوناگون برای انجام بندگی و عبادت تشویق کرده است مثل این که خلقت او را برای بندگی دانسته و می فرماید: «وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلاَّ لِيَعْبُدُون‏؛ [2] من جنّ و انس را نيافريدم جز براى اينكه عبادتم كنند.»
یا این که آن ها را این چنین به سوی خود فرا می خواند: «وَ قالَ رَبُّكُمُ ادْعُوني‏ أَسْتَجِبْ لَكُم‏؛ [3] پروردگار شما گفته است: «مرا بخوانيد تا (دعاى) شما را بپذيرم!»
خدای مهربان، مکان هایی مثل مساجد و زیارتگاه های معصومین را با ثواب های شگفت انگیز عبادت در آن ها، معین کرده تا بندگان او به سوی عبادت و کسب فیض از او رغبت کنند. زمان هایی مثل ماه مبارک رمضان به عنوان ماه مهمانی خدا، اعیاد بزرگ اسلامی و... نیز به همین جهت قرار داده شده اند.
از نظر زمانی، شب قدر ارزشمندترین و محبوب ترین زمان در نزد خداست که درباره آن می فرماید: «لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْر؛ [4] شب قدر بهتر از هزار ماه است!» از نظر فرصت های مرکب از زمان و مکان، هیچ چیز مثل وقوف در صحرای عرفات در روز عرفه نیست چنان که از رسول خدا صلّی الله علیه و آله نقل شده که فرمودند: «أَعْظَمُ‏ أَهْلِ‏ عَرَفَاتٍ‏ جُرْماً مَنِ‏ انْصَرَفَ‏ وَ هُوَ يَظُنُّ أَنَّهُ لَمْ يُغْفَرْ لَه‏؛ [5] گناهکار ترین فرد در عرفات کسی است که از آن‏ جا باز گردد در حالی که گمان می‌برد آمرزیده نشده است.»
بی شک پس از ماه رمضان و شب و روز قدرش، عرفه یکی از ارزشمندترین زمان ها برای عبادت و راز و نیاز با خداوند است. چنان که امام صادق علیه السلام می فرمایند: «مَنْ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لَمْ يُغْفَرْ لَهُ إِلَى مِثْلِهِ مِنْ قَابِلٍ إِلَّا أَنْ يَشْهَدَ عَرَفَةَ؛ [6] کسی که در ماه رمضان آمرزیده نشد در هیچ زمان دیگری نمی تواند آمرزیده شود مگر این که روز عرفه را ببیند.»

 

عرفه، یعنی زاری برای ترحم
از امیر المؤمنین علیه السلام درباره این که چرا باید در عرفات و جبل‌الرحمه که بیرون از محدوده حرم است وقوف انجام شود، پرسیده شد که حضرت در پاسخ فرمودند: «لِأَنَّ الْكَعْبَةَ بَيْتُهُ وَ الْحَرَمَ بَابُهُ فَلَمَّا قَصَدُوهُ وَافِدِينَ وَقَفَهُمْ بِالْبَابِ يَتَضَرَّعُون‏؛ [7] زیرا کعبه خانه خداست و حرم، درِ آن است؛ و زمانی که کسی قصد دیدار با صاحب خانه را دارد، آن ها را پشت در متوقف می کند تا تضرع کنند(و موفق به دیدار شوند).»
این کلام، به تنهایی نشان دهنده عظمت فرصت روز عرفه است که در صورت استفاده بهینه، زندگی انسان را دگرگون کرده و تحول اساسی در درون انسان ایجاد می کند. یعنی عرفه می تواند اقیانوس رحمت الهی را به جوشش درآورد و اتفاقی بیافریند که باید!
از این رو، جای شگفتی نیست که حضرت زین العابدین علیه السلام در دعای این روز، این چنین فضای زاری را مهیا می کند: «أَنَا الْجَانِي عَلَى نَفْسِهِ أَنَا الْمُرْتَهَنُ بِبَلِيَّتِهِ أَنَا الْقَلِيلُ الْحَيَاءِ أَنَا الطَّوِيلُ الْعَنَاءِ؛ [8] منم که در حق خود جنایت کردم، منم که در گرو بلاى خودم، منم که کم حیاام، منم که داراى گرفتارى فراوانم.»
امید است در این روز استثنایی بتوانیم بهترین استفاده و بهره را ببریم که فرصت اندک و ره طولانی است.

پی نوشت
[1] ‏محمد بن حسن طوسی، الأمالي (طوسی) (دار الثقافة: قم، ۱۴۱۴)، 526.
[2] سوره ذاریات، آیه 56.
[3] سوره غافر، آیه 60.
[4] سوره قدر، آیه 3.
[5] ‏نعمان بن محمد ابن حیون و نعمان بن محمد ابن‌حیون، دعائم الإسلام (موسسة آل البیت (علیهم السلام) لإحیاء التراث: قم، ۱۳۸۳)، ج 1, 320.
[6] ‏همان، ج 1, 269.
[7] ‏محمد بن یعقوب کلینی، الکافي (اسلامیه) (دار الکتب الإسلامیة: تهران، ۱۳۶۳)، ج 4, 224, حدیث 1.
[8] صحیفه سجادیه، نیایش چهل و هفتم.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.