شهادت امام حسن عسگری-ع آغاز امامت امام مهدی-عج ارسال رصد

امام حسن عسکری (ع) و مدیریت رغبت‌ها

09:56 - 1400/07/20

چکیده: حب و بغض‌ها که سرآمد همه گرایشات انسان است اگر برای خدا باشد و بتوان آن را در مسیر رضایت او قرار داد به کنترل تمامی گرایشات ختم خواهد شد.

امام حسن عسکری

باید برای گرایشات، میل‌ها و رغبت‌ها فکری کرد و برای جهت‌دهی به آنها چاره‌ای اندیشید. در اندیشه امام حسن عسکری (علیه السلام) رغبت‌ها جایگاه ویژه و تعیین‌کننده‌ای دارند و  بر مدیریت آنها تأکید فراوان شده است و ایشان دراین‌باره می‌فرماید: « مَا أَقْبَحَ بِالْمُؤْمِنِ أَنْ تَكُونَ لَهُ رَغْبَةٌ تُذِلُّهُ؛ چقدر ناشايست است مؤمن به چيزي علاقه داشته باشد كه باعث ذلّت اوست.»

یکی از نگرانی‌هایی که این روزها در اطراف ما در حال گسترش پیدا کردن است، رغبت‌ها و گرایش‌هایی است که انسان خواسته یا ناخواسته در دل‌وجانش قرار می‌گیرد. گاه او به چیزی راغب می‌شود که با معتقدات او همخوانی ندارد ولی سبک زندگی سال‌های اخیر به‌نوعی آن را به فرد تحمیل نموده است. ممکن است کلمه‌ی تحمیل کلمه دقیقی نباشد چراکه از آن مفهوم جبر و اجبار فهمیده می‌شود و این با ماهیت مختار بودن انسان سازگار نیست بنابراین شاید بهتر باشد این‌گونه گفت که زرق‌وبرق‌های ظاهری دنیا، آداب‌ورسوم و سبک زندگی انسان‌ها که دائم به سمت یکسان‌سازی حرکت می‌کند فرد را تحت‌فشار قرار می‌دهد و توان او را برای مقاومت و حرکت در خلاف آن کاهش می‌دهد.
این روزها غیر از رغبت‌های افسارگسیخته‌ای که به مسائل جنسی و خلاف اخلاق ایجاد شده رغبت به خشونت نیز افزایش پیدا کرده است. خشونت همان غضب و خشم افسارگسیخته است که از کنترل خارج گردیده است. به‌طور طبیعی انسان از خشونت گریزان است اما در این سال‌های اخیر مشاهده می‌شود که در فضای مجازی کلیپ‌ها، فیلم‌ها و بازی‌های با محتوای خشن به‌راحتی بین افراد دست‌به‌دست می‌شود و صدایی هم از کسی بلند نمی‌شود. این رغبت‌هایی که با فطرت و طبع انسان که الهی است سازگار نیست وقتی در جامعه به شکلی غیرطبیعی گسترش یابد آثار سوئی را به همراه خواهد داشت که در گذر زمان نسل‌ها را آلوده و گرفتار می‌سازد.
حلقه اتصال رفتارسازی در انسان گرایشات او هستند یعنی وقتی چیزی در گرایش انسان قرار گرفت و به آن رغبت پیدا کرد حتی اگر در ذهن او استدلال محکمی برای درستی و سلامت آن وجود نداشته باشد اما بر اساس آن گرایش بی‌منطق و ناسالم آن رفتار از انسان صادر خواهد شد. بنابراین امام علی (علیه السلام) غضب و شهوت افسارگسیخته‌ای که انسان مالکش نباشد را بدترین دشمن‌ها برمی‌شمارد که تا زمانی که انسان بر آن مسلط نشده باشد در معرض آسیب آن قرار دارد. ایشان می‌فرماید: «أعدى عَدُوٍّ لِلمَرءِ غَضَبُهُ وشَهوَتُهُ ، فَمَن مَلَكَهُما عَلَت دَرَجَتُهُ وبَلَغَ غايَتَهُ؛[1] دشمن‌ترین دشمن آدمى ،خشم و شهوت اوست . هر كه بر اين دو چیره شود ، مقامش بلند گردد و به هدف خود برسد.»
باید برای گرایشات، میل‌ها و رغبت‌ها فکری کرد و برای جهت‌دهی به آنها چاره‌ای اندیشید. در اندیشه امام حسن عسکری (علیه السلام) رغبت‌ها جایگاه ویژه و تعیین‌کننده‌ای دارند و  بر مدیریت آنها تأکید فراوان شده است و ایشان دراین‌باره می‌فرماید: « مَا أَقْبَحَ بِالْمُؤْمِنِ أَنْ تَكُونَ لَهُ رَغْبَةٌ تُذِلُّهُ؛[2] چقدر ناشايست است مؤمن به چيزي علاقه داشته باشد كه باعث ذلّت اوست.»
امام حسن عسکری (علیه السلام) در یک فضای اثباتی به دوست‌داشتنی‌ها و رغبت‌های ما جهت می‌دهند و برای آن محور و سنگ محک دقیقی قرار می‌دهند که با بررسی مداوم دوست‌داشتنی‌ها با آن از کجی و انحراف در گرایشات جلوگیری کرد. محور تمام رغبت‌های ما باید خدا باشد یعنی اگر توانستیم رغبتی را برای خدا در دل خود نگاه‌داریم آن را نگاه‌داریم و تقویت کنیم اما اگر میل و رغبتی در وجود انسان آمد که نتواند آن را برای خدا در نظر بگیرد، سعی در جدا شدن از آن رغبت داشته باشد. ایشان دراین‌باره می‌فرمایند: « قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ ذَاتَ يَوْمٍ يَا عَبْدَ اَللَّهِ أَحْبِبْ فِي اَللَّهِ وَ أَبْغِضْ فِي اَللَّهِ وَ وَالِ فِي اَللَّهِ وَ عَادِ فِي اَللَّهِ فَإِنَّهُ لاَ تَنَالُ وَلاَيَةَ اَللَّهِ إِلاَّ بِذَلِكَ وَ لاَ يَجِدُ رَجُلٌ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ وَ إِنْ كَثُرَتْ صَلاَتُهُ وَ صِيَامُهُ حَتَّى يَكُونَ كَذَلِكَ؛[3] روزى رسول خدا (صلّى اللّه عليه و آله) به يكى از ياران خود فرمود: اى بندۀ خدا، براى خدا دوستی كن و براى رضاى خدا دشمنى كن و براى خدا دوست بدار و در راه خدا ستيز كن، به حقيقت كسى به ولايت خدا نمی‌رسد، جز به آن طريق و هیچ‌کس مزه‌ی ايمان را نخواهد چشيد تا چنين نشود، گرچه نماز و روزه‌اش بسيار باشد.»
حب و بغض‌ها که سرآمد همه گرایشات انسان است اگر برای خدا باشد و بتوان آن را در مسیر رضایت او قرار داد به کنترل تمامی گرایشات ختم خواهد شد. بهترین روش برای مدیریت رغبت‌ها این است که بدانیم و توجه داشته باشیم که خدا کجای این گرایشات و کشش‌ها قرار دارد. این تنبه و آگاهی اگر مدتی به‌صورت آگاهانه مورد توجه انسان قرار گیرد به‌مرور در ناخودآگاه او نیز قرار خواهد گرفت و مانند عینکی ریزبین سره از ناسره را جدا خواهد کرد.
کثرت اعمالی که بر میزان این توجهات بیفزاید و در دل خود گرایشات مثبت را نیز ایجاد و تقویت نماید بهترین روشی است که امام حسن عسکری (علیه السلام) ما را به آن رهنمون می‌سازد. ایشان در اهمیت شب‌زنده‌داری و نماز شب خواندن که فضایی است برای تقویت گرایشات مثبت تا انسان به‌دوراز هیاهو و غفلت‌های روزانه با خدا خلوت ‌کند می‌فرمایند: «إِنَ‌ الْوُصُولَ‌ إِلَى‌ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ سَفَرٌ لَا يُدْرَكُ إِلَّا بِامْتِطَاء اللَّيْلِ؛ وصال به خداوند سفري است كه جز با مركب قرار دادن شب بدست نمي‌آيد.»[4]

___________________________

1.غررالحکم و درر الکلم، عبدالواحد بن محمد آمدی،  ج ۱،  ص ۲۱۰، انتشارات دارالکتب الاسلامی، قم، 1410 ه ق.
2.بحار الأنوار ، محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، ج 75، ص 374، انتشارات دار احیاء التراث العربی، بیروت.
3.وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، ج ۱۶، ص ۱۷۸، انتشارات موسسه آل البیت (علیه السلام) لاحیاء التراث، قم، 1416 ه ق.
4.بحار الأنوار ، محمدباقر بن محمدتقی مجلسی، ج 75، ص 380، انتشارات دار احیاء التراث العربی، بیروت.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
تمامی حقوق متعلق به اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه می باشد