روش و آیین شیعه جعفری در برخورد با اهل سنت

17:04 - 1399/12/18

در تعامل با اهل سنت، اطاعت از ائمه اطهار (علیهم‌السلام) بر همگان واجب است و هر حرکتی بر خلاف رأی و نظر ایشان بر اساس هوا و هوس خواهد بود. امام جعفر صادق (علیه‌السلام) در حدیثی  راه و روش تعامل با اهل سنت را به شیعیان آموخته‌اند.

وحدت

در جهان معاصر امروز، برخی از فرق و جریان‌های انحرافی، خود را به مذاهب اصیل اسلامی منتسب می‌کنند؛ نمونه آن، برخی از جریان‌هایی هستند که با انتساب خود به شیعه و با ظاهری موجه، درصدد ایجاد تفرقه و جنگ مذهبی بین مسلمانان هستند. جریان‌هایی که با توهین به مقدسات اهل سنت، آب در آسیاب دشمن می‌ریزند. این در حالی است که احادیث اهل بیت (علیهم‌السلام) خصوصاً امام جعفر صادق (علیه‌السلام) برای همه شیعیان راه‌گشاست.
امام جعفر صادق (علیه‌السلام) در احادیث متعددی، راه و روش تعامل با اهل سنت را به شیعیان آموخته‌اند؛ شیخ حر عاملی، از فقهای بزرگ قرن 11 قمری، در کتاب برجسته و مهم وسائل الشیعه، بابی را با عنوان «بَابُ وُجُوبِ عِشْرَةِ النَّاسِ حَتَّى الْعَامَّةِ بِأَدَاءِ الْأَمَانَةِ وَ...» به کیفیت تعامل با اهل سنت اختصاص داده است.
شیخ حر عاملی در این باب 10 حدیث با همین مضامین نقل کرده است؛ در یکی از این احادیث آمده است که امام صادق (علیه‌السلام) به زید شحام فرمود: «به آنان كه از من اطاعت و به سخنانم عمل مى‌كنند، سلام برسان و به آنها بگو: شما را به تقواى خداى عزوجل و پرهيزگارى در دين و كوشش در راه خدا و راستى در گفتار و برگرداندن امانت به صاحبانش و سجدۀ طولانى و خوش‌رفتارى نسبت به همسايگان سفارش مى‌كنم؛ زيرا حضرت محمد (صلّى‌اللّه‌عليه‌و‌آله) به همين منظور مبعوث شده است و به كسانى‌كه به شما اعتماد مى‌كنند، چه نيكوكار باشند يا بدكار، امانت را برگردانيد؛ زيرا رسول خدا (صلّى‌اللّه‌عليه‌و‌آله) حتى به اداى سوزن و نخ سوزن [كه ظاهراً كم ارزش است] فرمان داده است. به صلۀ رحم آنها (اهل سنت) بروید و در تشييع جنازه آنها شركت كنيد و به عيادت بيماران آنها برويد و حقوق آنها را  ادا کنید؛ زيرا به كسى از شما مى‌توان جعفرى مذهب گفت كه در دينش متّقى و درست گفتار و امانت‌دار و با مردم (اهل سنت) خوش‌خو باشد و چنين شخصى با اين‌گونه كارهايش مرا مسرور مى‌سازد و اين است روش و آيين جعفرى؛ اگر شيعۀ ما داراى اين صفات نباشد، برايم مايۀ اندوه و ننگ است و مردم مى‌گويند: اين است آيين جعفر صادق (عليه‌السّلام)؛ به خدا سوگند! پدرم امام باقر (عليه‌السّلام) به من فرمود: كسى از پيروان حضرت على (عليه‌السّلام) زينت قبيله‌اى است كه از همه كس بيشتر اداكنندۀ امانت و برآورندۀ حقوق و در گفتار و امانت از همه صادق‌تر باشد، به گونه‌اى كه اگر از هر كس دربارۀ او سؤال شود، بگويند مانند فلانى بايد بود؛ زيرا از ما امانت‌دارتر و درست گفتارتر است.»[1]

چنان‌که از این حدیث برداشت می‌شود، اخلاق خوب و برخورد درست با دیگران، خصوصاً اهل سنت، یک اصل غیر قابل خدشه در مکتب اهل بیت (علیه‌السلام) است. این روایت در کتاب کافی به این صورت آمده است: «...صَلُّوا فِي عَشَائِرِهِمْ، وَ عُودُوا مَرْضَاهُمْ، وَ اشْهَدُوا جَنَائِزَهُمْ، وَ لَا يَسْبِقُونَكُمْ إِلى‏ شَيْ‏ءٍ مِنَ الْخَيْر...»[2] در روایت کافی، «عشائرهم» با ضمیر «هم» آمده است؛ محقق کتاب کافی، در ذیل این روایت به نقل از کتاب «الوافی» و کتاب «مرآة العقول» بیان کرده است که مراد از ضمیر «هم» در این روایت، اهل سنت هستند.[3] همچنین در روایات اهل بیت، معمولاً کلمه «الناس» دلالت بر اهل سنت دارد؛ در روایت فوق الذکر نیز واژه «مَعَ اَلنَّاسِ» به کار رفته است. همچنین دلیل دیگری که تأیید می‌کند این روایت در رابطه با اهل سنت صادر شده است، قرار دادن این روایت توسط شیخ حر عاملی در بخش احادیثی است که اختصاص به اهل سنت دارد.

از این نوع روایات نتیجه گرفته می‌شود که در تعامل با اهل سنت، اطاعت از ائمه اطهار (علیهم‌السلام) بر همگان واجب است و هر حرکتی بر خلاف رأی و نظر ایشان بر اساس هوا و هوس خواهد بود.

پی‌نوشت:
[1]. «... فَإِنَّ اَلرَّجُلَ مِنْكُمْ إِذَا وَرِعَ فِي دِينِهِ وَ صَدَقَ اَلْحَدِيثَ وَ أَدَّى اَلْأَمَانَةَ وَ حَسَّنَ خُلُقَهُ مَعَ اَلنَّاسِ قِيلَ هَذَا جَعْفَرِيٌّ ، فَيَسُرُّنِي ذَلِكَ وَ يَدْخُلُ عَلَيَّ مِنْهُ اَلسُّرُورُ وَ قِيلَ هَذَا أَدَبُ جَعْفَرٍ ، وَ إِذَا كَانَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيَّ بَلاَؤُهُ وَ عَارُهُ وَ قِيلَ هَذَا أَدَبُ جَعْفَرٍ ، وَ اَللَّهِ لَحَدَّثَنِي أَبِي عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّ اَلرَّجُلَ كَانَ يَكُونُ فِي اَلْقَبِيلَةِ مِنْ شِيعَةِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَيَكُونُ زَيْنَهَا آدَاهُمْ لِلْأَمَانَةِ وَ أَقْضَاهُمْ لِلْحُقُوقِ وَ أَصْدَقَهُمْ لِلْحَدِيثِ إِلَيْهِ وَصَايَاهُمْ وَ وَدَائِعُهُمْ تُسْأَلُ اَلْعَشِيرَةُ عَنْهُ فَتَقُولُ مَنْ مِثْلُ فُلاَنٍ إِنَّهُ آدَانَا لِلْأَمَانَةِ وَ أَصْدَقُنَا لِلْحَدِيثِ.» حرعاملی، وسائل الشیعه، ج12، ص5،6.
[2]. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج3، ص555.
[3]. همان

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.