شهادت امام حسن-ع ارسال رصد

جامعه‌ای سالم با تربیت صحیح گل‌های بهشتی!

08:35 - 1400/04/09

- دین اسلام، به خانواده و وظایف اعضای آن در قبال یکدیگر اهتمام ویژه‌ای دارد.

سه حق مهم فرزندان بر والدین!

والدین و فرزندان از حقوق متقابلی در قبال یکدیگر برخوردار هستند و هر کدام از آنان نباید از وظایف و مسئولیت های خود غافل شوند. از جمله مهم‌ترین مسئولیت‌های والدین در قبال فرزندان، تربیت درست در قالب تعلیم، تأدیب، دوری از تنبیه بدنی و رعایت عدالت و مواسات بین آنان است.

دین مبین اسلام، مکتبی انسان ساز است که مخصوص به یک زمان یا مکان خاص نمی‌باشد بلکه با توجه به جامعیت آن، به تمامی ابعاد زندگی ما می‌پردازد. توجه کافی به آیین و آداب اسلامی و عمل بر طبق آموزه های راستین آن، باعث جلوگیری از بسیاری مشکلات و گرفتاری‌های فردی و اجتماعی خواهد شد.

توجه دین اسلام به وظایف متقابل والدین و فرزندان
خانواده، مهم ترین اجتماع کوچک در زندگی ما است که نقش تعیین کننده‌ای در آینده و سرنوشت ما ایفا می‌کند. دین اسلام نسبت به خانواده  و وظایف اعضای آن توجه ویژه داشته و همواره، در مورد حق و حقوق اعضای خانواده، مخصوصا در مورد حقوق والدین بر فرزندان تأکید فراوانی دارد، به ‌گونه‌ای که در قرآن کریم بعد از توحید و پرستش معبود یگانه، سخن از احترام به والدین آمده است. از همین رو خداوند متعال می‌فرماید: «وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا؛ [1] و خدا را بپرستید! و هیچ‌چیز را همتای او قرار ندهید! و به پدر و مادر، نیکی کنید.» همچنین آیات دیگر قرآن کریم، ما را از کمترین اهانت‌ها نسبت به آنان باز داشته و فرموده است: «وَ قَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَ بِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَ لَا تَنْهَرْهُمَا وَ قُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا؛ [2] و پروردگارت فرمان داده: جز او را نپرستید! و به پدر و مادر نیکی کنید! هرگاه یکی از آن دو، یا هر دوی آنها، نزد تو به سن پیری رسند، کمترین اهانتی به آنها روا مدار! و بر آنها فریاد مزن! و گفتار لطیف و سنجیده و بزرگوارانه به آنها بگو!» بنابراین شکی نیست که دین اسلام، اهتمام ویژه ای به تکریم و قدردانی از والدین داشته، اما در مورد حق و حقوق فرزندان بر والدین هم نکاتی را بیان داشته که نباید از آنان غافل شویم. ما در این‌جا به اهم  حقوق فرزندان خواهیم پرداخت.

جلب رحمت و مغفرت الهی با تعلیم و تأدیب گل‌های بهشتی
رابطه والدین با فرزندان امری دو سویه است؛ همان‌گونه که احترام و قدردانی از والدین سبب عاقبت به خیری و سعادت‌مندی فرزندان می‌شود، تربیت درست، می‌تواند باعث سعادت‌مندی والدین شود. تربیت فرزند صالح از سوی پدر و مادر، باعث بهشتی شدن فرزندان و عاقبت به خیری والدین خواهد شد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در این باره فرمودند: «إِنَّ الْوَلَدَ الصَّالِحَ رَیْحَانَةٌ مِنْ رَیَاحِینِ الْجَنَّةِ؛ [3] فرزند صالح گلی از گلهای بهشت است.» تربیت صحیح در قالب تعلیم آموزه های صحیح و تأدیب شایسته، علاوه بر خوشبختی و سعادت برای فرزندان، باعث جذب مهر و عطوفت از جانب خداوند برای والدین خواهد شد چنان‌که رسول خدا حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «رَحِمَ اللّهُ عَبْدًا أَعانَ وَلَدَهُ عَلى بِرِّهِ بِالاْءِحْسانِ إِلَيْهِ وَالتَّأَلُّفِ لَهُ وَتَعْليمِهِ وَتَأْديبِهِ؛ [4] رحمت خداوند بر پدری که در راه نیکی و نیکوکاری به فرزند خود کمک کند، به او احسان نماید، و چون کودکی، رفیق دوران کودکی وی باشد، او را عالم و مؤدب بار آورد.» متخلق کردن فرزندان به آداب حسنه و اخلاق نیکو و نهی آن‌ها از اعمال و رفتار ناپسند از مهم ترین وظایف و مسئولیت های والدین است که نباید از آن غافل شوند، همان‌گونه که امام سجاد علیه السلام فرمودند: «حَقُّ وَلَدِكَ...أَنَّكَ مَسْؤُولٌ عَمّا وُلّيتَهُ [بِهِ] مِنْ حُسْنِ الْأَدَبِ وَ الدِّلالَةِ عَلى رَبِّهِ؛ [5] حق فرزند تو اين است... در سرپرستى وى مسؤوليت دارى كه ادب او را نيكو كنى و به سوى پروردگارش رهنمون سازى.» بر این اساس تربیت صحیح معامله‌ای برد برد است که بهشت جاویدان را به فرزندان و مغفرت و رحمت الهی را به والدین هدیه می دهد.

رعایت عدالت حتی در مهر و محبت
عدالت، از مهم ترین صفات جامعه بشری است که می‌تواند یک جامعه را با ثبات و متعادل نگه دارد. این اصل مهم، در تربیت فرزندان هم باید رعایت شود تا از نفاق و حسادت اعضای خانواده جلوگیری شود چنان‌که رسول خدا حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «اِعْدِلُوا بَيْنَ أَوْلادِكُمْ كَما تُحِبُّونَ أَنْ يَعْدِلُوا بَيْنَكُمْ فِى الْبِرِّ وَاللُّطْفِ؛ [6] ميان فرزندانتان عدالت ورزيد، همان گونه كه شما نيز دوست مى داريد، در نيكى كردن و مِهر ورزيدن، ميان خودتان عدالت ورزند.» توجه پیامبر اکرم به رعایت مواسات و عدالت در بین فرزندان به حدی بوده که به مردى كه يكى از پسرانش را بوسيد و ديگرى را نبوسيد، فرمودند: «فَهَلاّ واسَـيْتَ بَيْنَهُما؟؛ [7] چرا ميان آن دو، مواسات را رعايت نكردى؟» زمانی که دین، در ریز ترین مسائل مانند بوسیدن فرزند از والدین رعایت انصاف و عدالت را خواسته، پس یقینا در مسائل دیگری مانند بحث های تربتی، حمایتی، مالی، و ... تبعیض و بی عدالتی بین فرزندان را نخواهد پسندید. 

آینده‌ای سالم با پرهیز از تنبیهات بدنی
شیوه تشویق و تنبیه از اهم مسائل در حیطه تربیت فرزندان است که باید به آن توجه داشته باشیم. دین مبین اسلام به شدت ما را از تنبیه بدنی فرزندانمان نهی کرده و به تربیت صحیح تشویق کرده است. شاید تنبیه بدنی تاثیرات مقطعی داشته باشد ولی در آینده تاثیرات جبران ناپذیری را به بار خواهد آورد. حضرت رحمت للعالمین محمّد مصطفی صلّی الله علیه و آله از تنبیه بدنی غلامان و برده‌ها نیز به شدت نهی می‌کردند چه رسد به تنبیه بدنی کودکان و فرزندان! از امام موسی کاظم علیه السلام نقل شده: به یکی از یاران خود که از دست فرزندش به ستوه آمده بود و شکایت می کرد فرمود: «لا تَضرِبهُ، و َاهجُرهُ وَ لا تُطِل؛ [8] او را نزن، بلکه با او قهر کن، اما خیلی طول نکشد.» امروزه با مراجعه به مراکز مشاوره متوجه خواهیم شد که بسیاری از بیمارهای روحی فرزندان ناشی از تنبیه غلط از سوی والدین بوده که نه تنها آنان را به سمت آداب و اخلاق نیک هدایت نکرده بلکه باعث فاصله گرفتن آنان از اخلاق نیکو شده است. بر این اساس، با پرهیز از تنبیه بدنی فرزندان، و تربیتی صحیح در قالب آموزه‌های دین، آینده ای سالم و با نشاط را به آنان تقدیم کنیم.

پی نوشت:
[1] سوره نساء، آیه 36.
[2] سوره اسراء، آیه 23.
[3] الکافی، ج 6، ص 3.
[4] مستدرك الوسائل، ج 15،  ص 169.
[5] مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج 15، ص 168.
[6] بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الائمه الاطهار علیهم السلام، ج 101، ص 92.
[7] همان، ج 71، ص 84.
[8] همان، ج 101، ص 99.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.