حضرت عباس، وارث صفات علوی

16:46 - 1399/12/28

از امام علی علیه السلام، ارث معنوی بسیاری به حضرت عباس علیه السلام، رسید که وجود آنها باعث شد که حضرت عباس علیه السلام دارای جایگاه بزرگی نزد خدا و اهل بیت علیهم السلام شود.

عباس، وارث صفات علی علیه السلام

حضرت عباس علیه السلام، صفات معنوی زیادی را از پدر بزرگوارش امیرالمومنین علیه السلام به ارث برده است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است.

حضرت عباس، وارث صفات علوی
انسان در حقیقت دو نوع ارث از پدران خود می برد. یکی ارث مادی و دیگری ارث معنوی که با اندک تاملی دانسته می شود که ارث معنوی به مراتب مهم تر است، چرا که ارث مادی فنا پذیر است ولی ارث معنوی، چه مثبت باشد و چه منفی باقی خواهد بود. برخی از پدران خود صفاتی منفی همچون دزدی و دروغگویی و کفر و... و برخی صفاتی همچون صداقت و ایمان و گذشت و... را ارث می برند.
حضرت عباس علیه السلام به عنوان یکی از فرزندان امیرالمومنین علیه السلام، در همان مدت کوتاه حضور در کنار پدر، از ایشان صفات و ویژگی های ارزشمندی به ارث بردند که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در این نوشته به برخی از آنها اشاره میشود.

برادری و از خود گذشتگی
فداکاری و جان فشانی حضرت عباس در راه برادر خود، امام حسین علیه السلام آن چنان شهره خاص و عام است که به ضرب المثلی برای برادری حقیقی در عالم، تبدیل شده است. ایشان این ویژگی را از پدر خود به ارث برد که در لیله المبیت و در زمانی که کفار قریش کمر به قتل پیامبر بسته بودند، با فداکاری و از خود گذشتگی بسیار، در بستر پیامبر خوابید و جان خود را فدای برادرش، پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله کرد.[1] این اقدام آن چنان ارزشمند بود که خداوند متعال در ستایش آن، آیه نازل کرد.[2]

باب الحسین علیه السلام
یکی از القاب حضرت عباس علیه السلام، باب الحسین علیه السلام می باشد که این صفت را نیز از پدر خود به ارث برد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله در منزلت امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: «أنَا مَدینَةُ العِلمِ و عَلیٌّ بابُها؛ من شهر علم هستم و علی درب آن»[3] همانگونه که امام علی علیه السلام درب رسیدن به پیامبر است، حضرت عباس علیه السلام نیز درب رسیدن به اباعبدالله الحسین علیه السلام می باشد.

عبد صالح
در زیارت حضرت عباس علیه السلام آمده است: «اَلسّلامُ عَلیک أیهَا الْعَبْدُ الصّالِحُ؛ سلام بر تو ای عبد صالح»[4] که این صفت را نیز از پدر بزرگوارش به ارث برد. قرآن می گوید: «وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَيْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِيلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِينَ؛ و اگر با هم بر آزار او اتفاق کنید خدا یار و نگهبان اوست و جبریل امین و مردان صالح با ایمان.[5]» در روایات، به صراحت بیان شده است که مقصود از مردان صالح در آیه، وجود مقدس و نورانی امیرالمومنین علی علیه السلام است.[6]

علم متفاوت
برای کسب علم دو راه وجود دارد:
 1- راه عادی که از طریق مدرسه و معلم به دست می آید. 2- علمی که از طریق عادی به دست نمی آید و به صورت اعطایی می باشد. علم حضرت عباس علیه السلام از نوع دوم بود که این نوع علم را نیز از پدر به ارث برده است. امیرالمومنین علیه السلام نسبت به فرزند خود فرمودند: «اِنَّ وَلَدِی الْعَبّاسُ زَقَّ الْعِلْمَ زَقّاً؛ همانا فرزندم عبّاس در کودکى علم آموخت و به سان کبوترى که بچّه خود را آب و غذا مى ‏دهد، این گونه از من معارف را فرامى‏‌گرفت.»[7] علم خود امام نیز از همین سنخ بود. حضرت علی علیه السلام در مسجد، خطاب به مردم فرمودند: «سَلُونِی قَبْلَ‏ أَنْ‏ تَفْقِدُونِی؛ از من بپرسید پیش از آنکه مرا از دست بدهید.»[8] حضرت در مورد جنس علمشان فرمودند: «هَذَا مَا زَقَّني‌ رَسُولُ اللهِ زَقاً زَقاً‌؛ این علم را پیامبر به من آموخت به سان کبوترى که بچّه خود را آب و غذا می دهد.»[9]

علمدار لشکر
یکی از عناوین و افتخارات حضرت عباس علیه السلام، علمدار لشکر اسلام بودن، می باشد که این عنوان را نیز از پدر به ارث برده است. در جنگ خیبر، زمانی که هیچ فردی نتوانست قلعه خیبر را فتح کند، پیامبر اسلام فرمودند: «لُاعطِینَّ الرّایةَ غَدا رَجُلاً یحِبُّ اللّهَ ورَسولَهُ، ویحِبُّهُ اللّهُ ورَسولُهُ؛ فردا پرچم را به دست مردى مى سپارم که خدا و پیامبرش را دوست دارد و خدا و پیامبرش هم او را دوست دارند.»[10] بعد از آنکه امام پرچم علم اسلام را به دست گرفت با یک حمله، قلعه خیبر را فتح کردند.

پی نوشت
[1] بحارالانوار، ج19، ص60.
[2] سوره بقره، 207.
[3] المستدرک علی الصحیحین، ج3، ص126.
[4] مفاتیح الجنان.
[5] سوره تحریم، 4.
[6] تاویل الآیات، ج2، ص699.
[7] ثمرات ‏الأعواد، ج 10، ص 105.
[8] بصائر الدرجات، ص266.
[9] فرائد السمطین، ج1، ص341.
[10] المصنف، ج7، ص497

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.