به هیچ وجه سن و سال ملاک انتخاب رهبر و امام نیست!

12:13 - 1400/01/10

چون خصوصیات و ویژگی‌های نفسانی امیرالمومنین(علیه‌السلام) بی‌نظیر بود و هیچ کسی از اصحاب با او قابل قیاس نبود، در عین جوانی تنها گزینه برای خلافت بود.   

امامت و خلافت

شبهه: اهل سنت می‌گویند: فارغ از نصوص دینی و با نگاه تاریخی، به طور عادی امکان خلافت علی(ع) نبود؛ زیرا هنگام رحلت پیامبر(ص)، ابوبکر ۶١ ساله و علی(ع) ٣٣ ساله بودند. روشن است با وجود صحابی با تجربه‌ای مثل ابوبکر چگونه امت اسلامی می‌توانست اداره امور خود را به جوان بی‌تجربه‌ای مثل علی بسپارد؟!

پاسخ: این‌که می‌گویند ابوبکر بر امیرالمومنین(علیه‌السلام) برتری دارد، چون سن و سال او بیشتر بود، مغالطه است و اصلا درست نیست، بلکه چون خصوصیات و ویژگی‌های نفسانی امیرالمومنین(علیه‌السلام) بی‌نظیر بود، در عین جوانی تنها گزینه برای خلافت محسوب می‌شد.

شبهه: اهل سنت می‌گویند: فارغ از نصوص دینی و با نگاه تاریخی، به طور عادی امکان خلافت علی(ع) نبود؛ زیرا هنگام رحلت پیامبر(ص)، ابوبکر ۶١ ساله و علی(ع) ٣٣ ساله بودند. روشن است با وجود صحابی با تجربه‌ای مثل ابوبکر چگونه امت اسلامی می‌توانست اداره امور خود را به جوان بی‌تجربه‌ای مثل علی بسپارد؟! چنان‌که امروزه نیز معمولا کسی در این سن نمی‌تواند رییس جمهور یا نخست وزیر باشد.

پاسخ: این سخن، با آن‌که ظاهری زیبا و قانع‌کننده دارد، در واقع مغالطه‌ای آشکار از سوی بدخواهان است. این سخن در صورتی درست است که دو نفر در تمام خصوصیات و ویژگی‌های فردی و اجتماعی مساوی باشند، آنگاه شخص بزرگ‌تر چون تجربه بیشتری دارد در اولویت خواهد بود. اما اگر شخص جوان از هر حیث بر دیگران برتری داشته باشد و خصوصیات و ویژگی‌های او قابل قیاس با دیگران نباشد -و دیگران اصلا به گرد پای او نرسند- هیچ عقل سلیمی نمی‌گوید که شخص جوان را تنها به دلیل این‌که جوان است کنار بگذاریم و پیرمردی فرتوت را تنها به دلیل این‌که پیر است و با تجربه انتخاب کنیم.

اگر به کتب روایی شیعه و اهل سنت مراجعه کنیم، خواهیم دید که خصوصیاتی برای امیرالمومنین(علیه‌السلام) نقل شده که برای هیچ یک از صحابه پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) وجود ندارد. علم و دانش امیرالمومنین(علیه‌السلام) سرآمد تمام مردم بود و پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) تنها در رابطه با ایشان فرموده بود: «من شهر علمم و علی دروازه این علم است».[1] این در حالی‌ است که خلیفه دوم چندین بار گفته است: «اگر علی نبود، عمر به هلاکت می‌رسید».[2]

در شجاعت نیز احدی به پای امیرالمومنین(علیه‌السلام) نمی‌رسید. او بزرگان و قدرتمندان مشرکین وعرب را یکی پس از دیگری از پای درآورد و کسی را یارای مقابله با حضرت نبود. در تقوا نیز احدی به پای حضرت نمی‌رسید، در ساده‌زیستی که گوی سبقت را از همه ربوده بود و آن‌قدر ساده‌زیست بود که به او لقب ابوتراب داده شد و او را پدر خاک نامیدند.

در درایت و کشورداری همین بس که بارها خلفای سه‌گانه اهل سنت با ایشان مشورت کرده و از رهنمودهای حضرت استفاده می‌کردند.[3] لذا از هر حیث که در نظر بگیریم، حضرت بر دیگران برتری داشت. با توجه به این مطلب هر عقل سلیمی حکم می‌کند که او رهبر باشد. بنابراین صرف سن و سال به هیچ وجه نمی‌تواند دلیلی بر خلافت و جانشینی یک نفر باشد.

از سوی دیگر اگر ملاک در انتخاب افراد، سن و سال باشد، صحابه‌ای که سن آن‌ها بیشتر از خلیفه اول بود، بدون شک بر وی مقدم بودند. به طور مثال عباس عموی پیامبر، از خلیفه اول بزرگ‌تر بود و نوشته‌اند که 56 سال قبل از هجرت به دنیا آمده بود، لذا در زمان رحلت پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) باید 67 ساله باشد، یعنی از خلیفه اول بزرگ‌تر بوده است.[4] همچنین اگر ملاک سن و سال بود، پدر خلیفه اول برای خلافت مقدم بر او بود، هم‌چنان‌که از خود او نیز نقل شده زمانی‌که به او گفتند فرزندت خلیفه شد چون سنش بیشتر بود، او گفت: «اگر ملاک سن و سال است، من از او سزاوارترم، چون از او بزرگ‌ترم».[5]

این استدلال واقعا ضعیف و نادرست است و به هیچ وجه سن و سال ملاک رهبری و خلافت نیست، بلکه باید خصوصیات و ویژگی‌های اشخاص در نظر گرفته شود. حتی ممکن است کسی بگوید فرد جوان بهتر است، زیرا توان و انرژی لازم برای کار و اداره امور را دارد و شخص پیر و فرتوت توان اداره امور را ندارد و زود خسته می‌شود و حوصله ممکلت‌داری ندارد. لذا به هر دو صورت می‌توان استدلال کرد.

از همه این موارد که بگذریم شیعه امامت را ادامه دهنده راه نبوت می‌داند، زیرا همان وظایف پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) را دارد و باید از دین محافظت کند. لذا این مقام را انتصابی می‌داند و معتقد است خداوند متعال باید بر اساس خصوصیات و ویژگی‌های افراد، امام را انتخاب کند.

در نبوت نیز سن و سال مطرح نیست، زیرا حضرت عیسی(علیه‌السلام) در گهواره به نبوت رسید و خداوند متعال به او حکمت آموخت و فرمود: «قَالَ إِنِّی عَبْدُ اللَّهِ آتَانِی الْكِتَابَ وَجَعَلَنی نَبِيًّا؛[6] نوزاد [از میان گهواره] گفت: بی‌تردید من بنده خدایم، به من کتاب عطا کرده و مرا پیامبر قرار داده است.» در نبوت تنها چیزی که ملاک برتری افراد است خصوصیات و ویژگی های فردی و نفسانی است.

امامت نیز همین‌گونه است و سن و سال در آن مطرح نیست، چراکه امام جواد در 8 سالگی به امامت رسید، بلکه تنها چیزی که ملاک برتری و انتخاب افراد است، خصوصیات و ملکات نفسانی مانند علم تام به شریعت و عصمت است و این موارد تنها و تنها در ائمه اطهار(علیهم‌السلام) یافت می‌شود.

در نتیجه: این‌که می‌گویند خلیفه اول بر امیرالمومنین(علیه‌السلام) برتری دارد، چون سن و سال او بیشتر بود، مغالطه است و اصلا درست نیست، بلکه چون خصوصیات و ویژگی‌های نفسانی امیرالمومنین(علیه‌السلام) بی‌نظیر بود و هیچ کسی از اصحاب با او قابل قیاس نبود، در عین جوانی بهترین گزینه برای خلافت بود.   

_________________________________
پی‌نوشت
[1]. برای مطالعه بیشتر به این مطلب و این مطلب مراجعه کنید.
[2]. برای مطالعه به این مطلب مراجعه کنید.
[3]. برای مطالعه به این مطلب مراجعه کنید.
[4]. سایت ویکی شیعه
[5]. برای مطالعه بیشتر لطفا به این مطلب مراجعه کنید.
[6]. مریم/30.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.