امتحان انبیاء با بلاها در قرآن

07:12 - 1400/03/18

خداوند متعال بسیاری از انبیاء را با بلاهای گوناگون مورد امتحان و آزمایش قرار داده است.

انبیاء و اولیاء الهی و معصومین در طول حیات خویش گرفتار انواع بلاها و مصائب گوناگون بوده اند، از بیماری و زندان و شکنجه تا از دست دادن فرزندان و عزیزان و سایر مصیبت ها. بر اساس احادیث سخت‌ترین بلاها و آزمایش‌ها را پیامبران و ائمه دارند.

انبیاء و اولیاء الهی و معصومین در طول حیات خویش، گرفتار انواع بلاها و مصائب گوناگون بوده اند، از بیماری و زندان و شکنجه تا از دست دادن فرزندان و عزیزان و سایر مصیبت ها. به گونه ای که در حدیثی از حضرت صادق (ع) نقل شده: «إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ بَلَاءً الْأَنْبِيَاءُ ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَلُ؛[1]  سخت‌ترین بلاها و آزمایش‌ها را پیامبران دارند، بعد از آنان کسانی که از نظر موقعیت معنوی پس از آنها قرار دارند، مبتلا به بلا و آزمایش و سختی می‌شوند.» همچنین از پيامبر گرامی اسلام (صلى الله عليه و آله) نقل شده : «ما اُوذَىَ نَبِىٌّ مِثلَ ما اُوذيتُ؛[2] هيچ پيامبرى به آن گونه كه من اذيّت شدم، اذيّت نشد.»
سوال این است که چه حکمتی در پس این همه بلا و گرفتاری برای اولیاء الهی نهفته است، در حالیکه آن ها مقربان درگاه الهی بوده اند و جز برای رضای خدا کاری انجام نمی دادند؟ بدون شک گرفتاری های حضرات معصومین ناشی از گناه و معصیت نبوده و عصمت و پاکی آن ها امری بدیهی است.

یکی از حکمت‌های گرفتاری و ابتلای انبیاء و معصومین، آزمایش و امتحان آن هاست تا نشان دهند به عنوان الگوهای مردم چگونه عمل می کنند. قرآن کریم درآیات متعددی اشاره به ابتلای انبیاء و موفقیت آن ها در آزمون الهی نموده است. به چند مورد از امتحان های انبیاء اشاره می کنیم:

امتحان حضرت ابراهیم (ع)
خداوند متعال، حضرت ابراهیم را با ذبح فرزندش اسماعیل مورد امتحان قرار می دهد؛ در قران کریم آمده «قٰالَ يٰا بُنَيَّ إِنِّي أَرىٰ فِي اَلْمَنٰامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مٰا ذٰا تَرىٰ؛[4] گفت: پسرکم! همانا من در خواب می بینم که تو را ذبح می کنم، پس با تأمل بنگر رای تو چیست؟» قربانی کردن فرزندی که سال ها دور از پدر بوده و با سختی ها بزرگ شده و ذبح او به دست خود، امتحان سختی است، اما ابراهیم، فرمان خدا را اجرا کرد، هرچه می خواهد باشد.

امتحان حضرت اسماعیل (ع)
قران کریم از زبان حضرت اسماعیل (ع) زمانی که پدرش حضرت ابراهیم (ع) به او فرمود: «يٰا بُنَيَّ إِنِّي أَرىٰ فِي اَلْمَنٰامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مٰا ذٰا تَرى؛[5] پسرکم! همانا من در خواب می بینم که تو را ذبح می کنم، پس با تأمل بنگر نظر تو چیست؟» اسماعیل پاسخ داد: «يٰا أَبَتِ اِفْعَلْ مٰا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شٰاءَ اَللّٰهُ مِنَ اَلصّٰابِرِينَ؛[6] پدرم آنچه به آن مأمور شده ای انجام ده اگر خدا بخواهد مرا از شکیبایان خواهی یافت.» در اینجا حضرت اسماعیل(ع) مورد امتحان قرار گرفته تا از جان خود در راه خدا بگذرد و قربانی راه خداشود و او خواست الهی را مقدم می کند.

امتحان حضرت ایوب (ع)
حضرت ایوب (ع) از پیامبرانی است که با بیشترین گرفتاری ها مورد امتحان قرار می گیرد، از بیماری و فقر و نداری تا از دست دادن فرزندان و در آخر کار هم ناسازگاری همسر و شماتت دیگران به گونه ای که  قرآن کریم در این باره از حضرت ایوب (ع) نقل می کند: «نٰادىٰ رَبَّهُ أَنِّي مَسَّنِيَ اَلشَّيْطٰانُ بِنُصْبٍ وَ عَذٰابٍ؛[7] پروردگارش را ندا داد که شیطان [به سبب رنج و شکنجه ای که دچارش هستم] مرا سرزنش و شماتت می کند [تا از رحمت تو دلسردم کند.» او بعد از این همه ابتلائات، شایسته دریافت مدال صابر بودن از طرف خدای متعال می گردد: «إِنَّا وَجَدْنَاهُ صَابِرًا نِّعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ؛[8] ما او را شكيبا يافتيم. چه نيكو بنده اى! به راستى، او توبه كار بود.»

امتحان حضرت یوسف (ع)
حضرت یوسف (ع) از کودکی از پدر جدا می شود و توسط برادران، بعد از آزار و اذیت به عنوان برده فروخته می شود؛ سال ها از عمر خود را در زندان می گذراند، اما در تمام این سال ها او صبر می کند. قرآن کریم درباره او می فرماید: «وَ كَذٰلِكَ مَكَّنّٰا لِيُوسُفَ فِي اَلْأَرْضِ يَتَبَوَّأُ مِنْهٰا حَيْثُ يَشٰاءُ نُصِيبُ بِرَحْمَتِنٰا مَنْ نَشٰاءُ وَ لاٰ نُضِيعُ أَجْرَ اَلْمُحْسِنِينَ؛[9] این گونه یوسف را در [آن] سرزمین مکانت و قدرت دادیم که هر جای آن بخواهد اقامت نماید. رحمت خود را به هر کس که بخواهیم می رسانیم و پاداش نیکوکاران را تباه نمی کنیم.» اینکه خدای متعال او را از نیکوکاران می شمارد نشان از نمره قبولی حضرت یوسف (ع) در امتحانات و ابتلائات گوناگون دارد.

امتحان حضرت موسی (ع)
خداوند متعال در مورد حضرت موسی (ع) می فرماید: «وَ قَتَلْتَ نَفْساً فَنَجَّيْنٰاكَ مِنَ اَلْغَمِّ وَ فَتَنّٰاكَ فُتُوناً فَلَبِثْتَ سِنِينَ فِي أَهْلِ مَدْيَنَ ثُمَّ جِئْتَ عَلىٰ قَدَرٍ يٰا مُوسىٰ؛[10] و کسی [از فرعونیان] را کشتی و ما تو را از اندوه [و نگرانی بر ارتکاب قتل آن مشرک] نجات دادیم، و چنان که باید امتحانت نمودیم، پس سالیانی در میان اهل مدین ماندی، سپس ای موسی! بر اساس تقدیر الهی [برای انتخاب شدن به مقام پیامبری اینجا] آمدی.» در این آیه شریفه خدای متعال از امتحان حضرت موسی حرف می زند و اینکه موسی بعد از زندگی در کاخ فرعون، با گرفتاری های متعدد مورد امتحان قرار گرفت و در نهایت به پیامبری رسید.

امتحان حضرت سلیمان(ع)
در قرآن کریم در مورد حضرت سلیمان آمده «وَ لَقَدْ فَتَنّٰا سُلَيْمٰانَ وَ أَلْقَيْنٰا عَلىٰ كُرْسِيِّهِ جَسَداً؛[11] و به راستی سلیمان را آزمودیم، و بر تختش جسدی افکندیم.» حضرت سلیمان جنازه فرزندش را که مورد علاقه اش بود در تختش مشاهده کرد.

با تامل در مواردی که از امتحان انبیاء با گرفتاری ها ذکر شد، باید بدانیم وقتی آن ها که از هر گناه و ناپاکی مبرا بودند، این‌گونه مورد ابتلا و امتحان قرار می گرفتند، دیگران هم بدون شک مورد آزمایش قرار خواهند گرفت و خوشا به سعادت کسانی که همچون انبیاء در امتحان های الهی سربلند و پیروز باشند.

پی نوشت
[1] الكافي، الشیخ الکلینی، ج 3، ص 633، (ط – دارالحديث).
[2] المناقب، ابن شهرآشوب: ج ۳ ص ۴۲، بحار الأنوار: ج ۳۹ ص ۵۶.
[3] بقره،آیه 35.
[4] صافات، آیه 102.
[5] همان.
[6] همان.
[7] ص، آیه41.
[8] همان، آیه 42.
[9] یوسف، آیه 56.
[10] طه، آیه 40.
[11] ص، آیه 24.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.