تکنیک‌های دعوت به معروف!

15:47 - 1400/03/06

- تذکر کلامی نیازمند لطافت، هنرمندی و خلاقیت است، به‌ کار بردن جملات دوستانه و محبت‌آمیز اثر خود را می‌گذارد و نباید تذکر کلامی حالت کنایه‌آمیز، سرزنش‌کننده به خود بگیرد. در واقع انتخاب روش دعوت به معروف، کلمات، تعابیر و روش بیان باید براساس روانشناسی مخاطب باشد.

خواهرانه

متاسفانه شاید بارها اتفاق افتاده که وقتی با کسانی که از منظر ما، افکار و اندیشه‌ای غیر از باور ما و رفتاری غیر از منش ما را از خود بروز می‌دهند، مواجه می‌شویم، به سرعت منفعلانه گفتار و رفتار آن‌ها را ناشی از عناد و لجاجت می‌پنداریم، غافل از اینکه اگر ما هم جای آن‌ها بودیم و شرایط سنی، محیطی، تحصیلی و اجتماعی آن‌ها را داشتیم، چه بسا مانند آن‌ها رفتار می‌کردیم! مانند این کاربر محترم که می‌گوید: «خواهر بنده، 12 سال سن دارد، ولی نماز را سبک می‌شمارد و بعضی اوقات هم نمی‌خواند و گاهی موهایش را نامحرم می‌بیند و موقعی که به او تذکر می‌دهم، به من می‌گوید: به تو چه ربطی دارد! از این حرف‌هایش عصبی می‌شوم. فکر می‌کنم از روی لجبازی این کارها را می‌کند!» لازم است که قبل از هرچیز، از شتاب در قضاوت و داوری بپرهیزیم و بهتر است معیار سنجش افراد را محیط و طرز تفکر آن‌ها قرار دهیم، آنگاه با رعایت مصلحت و روش مناسب و متناسب با موقعیت و سن او به اصلاح رفتار او بپردازیم.

دوره نوجوانی، طبیعتاً دوره‌ای است که یک نوجوان چندان امر و نهی از سوی دیگران را برنمی‌تابد و از آنجایی که در اوج هیجانات آنی به سر می‌برد، معمولا در بیشتر اوقات واکنش‌های انفعالی و هیجانی نسبت به واکنش‌ها دیگران دارد. لذا با رعایت این نکته باید سعی کرد توصیه، توجه دادن به نوجوان؛ اولا کوتاه باشد. ثانیاً آمرانه و چکشی نباشد، ثالثاً باتوجه به حساسیت‌های فرد موردنظر باید هیجانات مثبت را در او ایجاد کرد؛ مثلا وقتی نوجوان به موقع نمازش را به جا می‌آورد یا پوشش خود را رعایت می‌کند، بهتر است از او تعریف و تمجید شود و از ویژگی‌های مثبتش برای دیگران به خصوص درمیان خانواده گفته شود یا هدیه‌ای از سوی خانواده برایش تهیه شود. وقتی نوجوان از سوی اطرافیان و خانواده مورد توجه و دیده شدن واقع می‌شود، حس قدردانی او نسبت به اطرافیانش تحریک می‌شود و طبیعتاً وقتی از سوی اطرافیان توصیه‌ای به او می‌شود، سعی می‌کند به حرف اطرافیان توجه کند و چندان منفعلانه رفتار نکند!

نکته بعدی این است که توصیه کردن همواره با کلام نیست. گاهی به یک اشاره کوتاه می‌توان به فرد توصیه کرد. لذا لزومی ندارد که حتما به صورت مستقیم درباره بجا آوردن نماز، فرد را خطاب قرار داد، بلکه با پخش کردن صدای اذان در خانه یا مشغول کردن خود به نماز می توان نوجوان را به خواندن نماز دعوت کرد. استاد مطهری (ره) درباره امر به معروف و نهی از منکر به روش غیرمستقیم می‌فرماید: «شما اگر بخواهید به شکل غیر‌مستقیم امر به معروف و نهی از منکر بکنید، یکی از راه‌های آن، این است که خودتان صالح و با تقوا باشید، وقتی خودتان اینطور بودید، مجسمه‌ای خواهید بود از امر به معروف و نهی از منکر، هیچ چیز بشر را بیشتر از عمل تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.»[1]

همچنین تذکر کلامی نیازمند لطافت، هنرمندی و خلاقیت است، به‌کار بردن جملات دوستانه و محبت‌آمیز اثر خود را می‌گذارد و نباید تذکر کلامی حالت کنایه‌آمیز، سرزنش‌کننده به خود گرفته و از روی لجاجت صورت بگیرد. در واقع انتخاب روش امر و نهی، کلمات، تعابیر، کیفیت محتوا و روش بیان باید براساس روانشناسی مخاطب باشد. ممکن است برای یک فردی، صحبت ابتدائی و اندک کافی باشد و با دیگری سخن استدلالی ضروری به نظر برسد. یکی را با زبان احساس باید سخن گفت و با دیگری بوسیله داستان و فیلم صحبت نمود.

نکته آخر؛ مبادا از بازی و تفریح خانوادگی نیز غافل شد. بازی چند نفره و خانوادگی هیجان انگیز با نوجوان نظیر ادابازی و ... گرمی و صمیمیت اعضای خانواده را بیشتر کرده و اثرپذیری و ارتباط موثر با نوجوان را هم افزایش می‌دهد. 

پی‌نوشت:
[1]. حماسه حسینی، ج ۲، ص ۱۰۶.

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.