شهادت امام حسن-ع ارسال رصد

تناسب وجود امام در هر زمان با غیبت

09:53 - 1400/05/12

وجود امام در هر زمان، هیچ منافاتی با غیبت امام زمان علیه السلام ندارد؛ زیرا فیوضاتی که در زمان ظهور وجود دارد به نوعی دیگر در زمان غیبت توسط امام غائب به مردم می رسد. 

غیبت

از نظر شیعه در هیچ زمانی زمین از حجت خدا خالی نمی شود و این با غیبت امام زمان علیه السلام تنافی ندارد؛ زیرا برای غیبت امام زمان علیه السلام علت های زیادی بیان شده است که با توجه به این علت ها هیچ منافاتی بین غیبت امام زمان علیه السلام و وجود حجت خدا در هر زمان وجود ندارد. از سویی فوائد زیادی برای وجود امام غائب علیه السلام در روایات مطرح شده است. در نتیجه غیبت امام علیه السلام، هیچ خللی در رسیدن این فائده ها به انسان ها وارد نمی کند. 

شبهه: شیعیان قائل هستند در هر زمانی باید امامی که امر سیاسی و دینی مردم را به عهده بگیرد، وجود داشته باشد. در حالیکه همان شیعه می گویند که بیش از هزار و صد سال است که امام غایب است این عدم تناسب و تناقض گویی شیعه است.

جواب
شیعیان قائل به وجود حجت الهی در هر زمان هستند؛ و بر آن دلیل های زیادی دارند که به دو نمونه اشاره می کنیم.
1. علمای تفسیر در آیه 119 سوره توبه از کلمه «صادقین» وجود حجت در هر زمان را ثابت کرده اند؛ مانند فخر رازی و ماتریدی از علمای اهل سنت.[1]
2.همچنین در آیه 7 سوره رعد، از جمله «وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هاد؛(2) برای هر گروهی هدایت کننده ای است» وجود امام در هر زمان را نتیجه گرفته اند و گفته اند مراد از هدایت کننده در این آیه امیر المومنین علیه السلام، مردی از بنی هاشم، امام و پیشوا است.
در نتیجه همه علمای شیعه و بیشتر علمای اهل سنت، وجود امام و حجت را در هر زمان پذیرفته اند.
نکته ی دیگری که باید اشاره شود این است که وجود حجت در هر زمان، در واقع اتمام حجت بر مردم است. به همین دلیل خداوند در سوره نساء آیه 165، هدف از فرستادن پیامبران را اتمام حجت بر مردم و بستن راه استدلال و بهانه‏ جویی بر آنها دانسته است. بنابراین، می‌توان گفت که پیامبران، حجت خدا بر مردم هستند و با آمدن آنها، دیگر کسی نمی‌تواند در درگاه خدا مدعی شود که چرا خدا راه مستقیم را به ما نشان نداد.
حال با توجه به اینکه باید در هر زمانی حجت باشد برای توجیه غیبت امام زمان علیه السلام، ابتدا باید به علت غیبت اشاره کرد سپس به فائده های امام غائب پرداخت.

دلائل غیبت امام زمان
خلاصه علت هایی که برای غیبت امام زمان (علیه السلام) در روایات بیان شده، چنین است:
1.آزمایش مردم
یکی از سنت های الهی امتحان و آزمایش انسان ها است و غیبت حضرت مهدی (علیه السلام) نیز زمینه ای برای آزمایش است. کسانی که ایمان در اعماق قلبشان ریشه دوانده است به سبب انتظار ظهور آن حضرت و ایستادگی در برابر سختی ها، پخته تر و شایسته تر گشته و به درجات بلندی از اجر الهی نایل می گردند.[3]
2.ترس از کشته شدن
دشمنان از زمان تولد حضرت مهدی علیه السلام تا زمان حاضر در صدد پیدا کردن و کشتن ایشان هستند. در نتیجه وقتی که از پیامبر (صلی الله علیه و آله) علت غیبت را سوال کردند فرمود: «یخاف القتل؛(۴) از کشتن شدن می ترسد»
امام زمان علیه السلام مانند پدرانش از مرگ نمی هراسد؛ زیرا شهادت برای اهل بیت علیهم السلام کرامت است، پس مقصود از ترس در روایت، ترس از عدم برپائی دین خدا است.
3.تحت بیعت هیچ حاکمی نبودن
امامان قبل از امام زمان علیه السلام برای حفظ دین، تحت بیعت خلیفه ی زمان خود بودند؛ ولی امام زمان علیه السلام برای برپایی حکومت عدل جهانی باید تحت بیعت هیچ حاکمی نباشد. در نتیجه تا زمان موعود، حضرت در پرده غیبت به سر می برد.[5]
4.به دنیا آمدن شیعیان از صلب کافران
سنت الهی بر این است که شیعیان در صلب کافران به دنیا بیایند؛ به همین دلیل خدا برای به دنیا آمدن شیعیان از صلب کافران، غیبت را طولانی می کند.[6]
با توجه به این دلائلی که در غیبت مطرح شد لزومی به حضور فیزیکی امام علیه السلام در بین مردم نیست. علاوه بر اینکه مردم نیز هنوز به رشد اجتماعی برای پذیرفتن امام نرسیده اند. شاید گفته شود: فائده امام غائب چیست؟ که در اینجا به فوائد امام غائب اشاره می شود.

فوائد امام غائب
درست است که امام غائب است ولی دارای فائده های زیادی است که به برخی از آنها اشاره می شود.
1. امام محور هستی
از نظر شیعه و بر اساس تعالیم دینی، امام واسطه فیض رسانی پروردگار به همه پدیده‌های جهان آفرینش است. او در نظام هستی محور و مدار است و بی وجود او عالم و آدم؛ جن و ملک و حیوان و جمادی باقی نمی‌ماند.[7]
2.امید بخشی به مردم
امید از سرمایه‌های مهم زندگی است که مایه حیات، نشاط و پویایی است. وجود امام در عالم، موجب ایجاد امید به آینده‌ای روشن و سراسر شور و اشتیاق است. شیعه پیوسته و در طول تاریخ هزار و چهارصدساله، به انواع بلاها و سختی‌ها گرفتار شده است و آنچه به عنوان نیرویی بزرگ و پشتوانه‌ای استوار، او را به ایستادگی در مقابل سختی ها و حرکت و تلاش واداشته، امید به آینده است؛ آینده‌ای که بسیار روشن و نزدیک‌ است.[8]
3.پناه گاه علمی و فکری
انحرافات فکری و علمی یکی از آفاتی است که دامن گیر مردم و به ویژه دانشمندان می شود. پس دانشمندان نیز، نیاز به هدایت علمی و فکری دارند. در برخی روایات امام زمان علیه السلام مرجعی برای حفظ از این گونه انحرافات معرفی شده است.[9]
4.ایمنی از بلاها
زمین و اهل زمین آماج انواع بلاها و سختی ها است. و تنها امام است که موجب ایمنی از بلاها برای ساکنان زمین است.[10]
5.تشبیه امام به خورشید پشت ابر
وقتی از امام مهدی (علیه السلام) درباره نحوه بهره مندی از آن حضرت در دوره غیبت سؤال می‌شود حضرت می‌فرماید: «بهره مندی از من در روزگار غیبتم، مانند سود بردن از خورشید است آن گاه که ابرها، آن‌ها را از چشم‌ها پوشانده‌اند.»[11]
تشبیه امام به آفتاب و تشبیه غیبت او به قرار گرفتن خورشید در پسِ ابر، نکته‌های فراوانی دارد که به برخی از آن‌ها اشاره می‌کنیم:
یک: خورشید نسبت به منظومه شمسی مرکزیت دارد. وجود امام هم مرکز نظام هستی است.[12]
دو: خورشید لحظه ای از نورافشانی دریغ نمی کند.چنانکه وجود ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) واسطه دریافتِ همه نعمت‌های مادی و معنوی است که از ناحیه پروردگارِ جهان به بندگان می‌رسد؛ ولی هر کس به اندازه رابطه خود با آن منبع کمالات، بهره مند می‌شود.[13]
سه: اگر خورشید پشت ابر هم نباشد شدت سرما و تاریکی، زمین را غیر قابل سکونت می کرد؛ چنانکه اگر عالم از وجود امام [گرچه در پشت پرده غیبت] محروم بماند، نابسامانی‌ها و هجوم انواع بلاها ادامه زندگی را غیر ممکن می‌کند.
بنابراین آثار وجودی امام تنها به ظهور و آشکاری او خلاصه نمی‌شود؛ بلکه وجود او در عالم (حتّی در غیبت و نهان هستی) سرچشمه حیات همه موجودات و مخلوقات الهی است. خدا خود این گونه خواسته است که او واسطه دریافت و رساندن فیوضات به سایر پدیده‌ها باشد و در این عرصه، فرقی بین غیبت و ظهور او نیست.

پی نوشت
[1]. تفسیر الکبیر (فخر رازی)، ج 16 ص 166، تاویلات اهل السنة (ماتریدی)، ج5، ص506.
[2]. همان، ج 19 ص 12. تفسیر القرآن العظیم (ابن ابی حاتم) ج7، ص2224.
[3]. الغیبه نعمانی، ص 166
[4]. علل الشرایع، ج1، ص 284.
[5]. کمال الدین، ج2، ص 485.
[6]. علل الشرایع، ج1، ص 147.
[7]. دلائل الامامة، ص 436.
[8]. قرب الاسناد، ص 380.
[9]. کمال الدین، ج2، ص235.
[10]. کمال الدین، ج2، ص239.
[11]. ینابیع الموده، ج 2 ص217.
[12]. مشارق انوار الیقین، ص157.
[13]. کافی، ج 4 ، ص577.

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.