شهادت امام حسن-ع ارسال رصد

دوگانگی فقر و محرومیت در جامعه و حرم مجلل امام رضا علیه السلام

09:55 - 1400/05/12

عدم معرفت به جایگاه ویژه امام علیه السلام و خلط بسیاری از مباحث که از تعظیم شعائر دینی است با مسئله فقر، در جامعه شبهاتی رادر ذهن ایجاد می کند. تحلیل هر کدام از این مباحث به طور جداگانه شبهات را برطرف می کند.

امام رضا علیه السلام حامی فقرا و محرومین در جامعه بود، آیا امام راضی است حرمش به این صورت پر زرق و برق و مجلل باشد؟

شبهه
در آستانه ولادت امام الرئوف علیه السلام شبهه ای در ذهن ایجاد می شود و آن این که امام رضا علیه السلام که طرفدار فقرا و حامی محرومین در جامعه بوده و می باشد، آیا راضی می شود به حرمش به این صورت رسیدگی شود و پر از تزئینات زیبا و مجلل باشد، در حالی که فقر و محرومیت در جامعه موج می زند؟

جواب
 نکته ای که قابل توجه می باشد این است که حرم و بارگاه نورانی امام رضا علیه السلام که امروزه به این  شکوه و به صورت مجلل در آمده در طول سالیان بسیار به این شکل تبدیل شده است. بیش ازهزار سال است که زائران بسیاری در طول تاریخ برای عرض ادب و توسل به این آستان مقدس مشرف شده اند. که از نذورات وهدایای آن ها برای تعمیر وآبادانی حرم مطهر استفاده شده است. حرم مطهر رضوی از قداست وعظمت زیادی در بین ارادتمندان آن حضرت برخورداربوده و همیشه ملجا و پناه گاهی برای زیارت و توسل بوده است. از مردم عادی گرفته تا علمای بزرگ که برای توسل و زیارت به این آستان مشرف می شوند. بنایراین حرم امام از قداست بالایی برخوردار می باشد. بر اساس منطق قرآن کریم تعمیر و آبادانی حرم مطهر رضوی  که مردم برای عبادت و توسل به آن مشرف می شوند از شعائر الهی است که در قرآن به آن اشاره شده است. «إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ؛[۱] کسانی مساجد خدا را آباد می کنند که به خدا و روز قیامت ایمان داشته باشند.» آیا آبادانی حرم مطهر رضوی کمتر از تعمیر وآبادانی مسجد است؟ همچنین در قرآن کریم به تعظیم شعائرالله تأکید فراوان شده است. «وَ مَنْ يُعَظِّمْ شَعائِرَ اللَّهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوبِ؛[۲] اين است (دستورات خداوند درباره‌ى حج) و هر كس شعائر خدا را گرامى بدارد، پس اين از تقواى دل‌هاست.» از اطلاق کلمه «شعائر الله» استفاده می شود که زرق و برق ها و شکوه بناها و آیینه کاری ها و معماری هنرمندانه از باب تعظیم شعائر و مورد تایید شرع می باشد. علاوه براین که امروزه مردم برای چیزی یا مکانی و یا شخصی که قداست داشته باشد هزینه کرده و آن را به صورت مجلل و باشکوه عرضه می کنند. کلیساها وبت کده ها در جهان نمونه های آشکار از این تجلیل می باشد. «کلیسای انجمن عیسی» معروف ترین کلیسای شهر تاریخی کیتو اکوادور با یک شبستان خاص است. حدود ۷ تن طلا در تزئینات سقف و دیوار به کار رفته و روند کلی ساخت ۱۶۰ سال طول کشیده است. حتی بت کده هایی که با طلا تزیین شده اند.[۳] نکته دیگر اینکه اگر کسی اعتراض کند که هزینه های این زرق و برق ها صرف فقرا شود، باید اشاره کرد که بسیاری از این هزینه از خود فقرایی است که عاشقانه به حرم مطهر از باب هدیه و یا نذورات کمک کرده اند .میان زندگی زاهدانه امام رضا علیه السلام  که سیره آن امام روف می باشد، با حرم مجلل او در مشهد مقدس دوگانگی و ناسازگاری وجود ندارد. مشکل از اینجا سرچشمه می گیرد که ما تصور کنیم حرم امام یعنی خانه ساده امام در مدینه یا طوس؛ یا تصور کنیم حرم های کربلا، نجف، قم، سامرا، کاظمین، شهر ری و شیراز و مشهد اردهال و یا حرم عظیم و وسیع پیامبر اکرم (ص) در مدینه یعنی خانه ائمه و پیامبر اکرم (صلوات الله علیهم)! این تصور واهی است که اگر کسی داشته باشد دچار تضاد و دوگانگی می شود. در حالی که خانه حضرت در مدینه، خانه دوران حیات و زندگی شخصی امام است اما حرم او همانند سایر حرم ها و بقاع متبرکه خانه مردم اند و محل اجتماعات عظیم زائران آن ها است. همانطور که حتی خانه خدا؛ بیت الله الحرام خانه مردم است و خداوند فلسفه ایجاد آن را «قیاما للناس؛[۴] سامان بخشی مردم» نامیده است.
حرم های باشکوه امامان، مانند کاخ های سلاطین نیستند که فقط بهره شخصی برده شود و هیچ کس حتی فقرا را در آن راه ندهند بلکه بر عکس اشراف و پادشاهان، به تناسب جایگاه معنوی ایشان و به تناسب نقش و خدمات معنوی آن ها به مردم و بشریت پس از رحلت از این عالم، یاد، نام و مکتبشان نزد پیروان ایشان جاودانه می شود و مدفن شریف آن ها زیارتگاه مردم و کانون زنده نگه داشتن یادشان می شود. حرم ها محل حضور همیشگی زایران می باشد. حرم باشکوه امام رضا علیه السلام محل آرامش و ملجأ عمومی مردم و محل بروز اوج علاقه ارادتمندان به حضرتش است و اگر وسعت و زیبایی و هرگونه جاذبه و امکانات مادی ای که دارند عموما و همگی برای رفاه زایران است و مردم از آن برای نسل های متمادی بهره می برند.
چه بسا موقوفه هایی از حرم که صرف امور فقرا ومحرومیت در جامعه می شود. این آرامگاه با توجه به موقوفات بسیار آن، در ابتدا از جانب سادات رضوی و موسوی که اصطلاحاً «نقیب» شناخته می‌شدند، اداره می‌شد.[۵] وجود این موقوفه ها می تواند در جهت محرومیت زدایی و رفع فقر از جامعه کمک کند. نه فقط از جنبه بازدهی معنوی بلکه حتی به لحاظ اقتصادی و مادی نیز مطمئن ترین و موثر ترین سرمایه گذاری خردمندانه ملّی بوده است که آثار و برکات و فواید توأمان مادی و معنوی آن برای مردم آن هم نه فقط مردم یک عصر و  یک نسل، بلکه برای نسل های متمادی قابل قیاس با هیچ یک از زمینه های دیگر نیست.
به لحاظ نتایج فرهنگی معنوی نیز، با اندکی دقت نظر و فاصله گرفتن از تحلیل های ظاهربینانه و روشن فکرانه در خواهیم یافت که یکی از مهمترین رموز بقا و حیات تشیع و مکتب اهل بیت علیهم السلام که به خاطر فرهنگ حق گویی و ظلم ستیزی اش همواره در معرض طوفان های سهمگین دشمنی ها و انهدام ها قرار داشته است وجود همین کانون ها و حرم ها و مراکز چشم نواز هنری و معنوی بزرگ و رفیع آن ها بوده است که با همت متولیان این اماکن و کمک مردم (و در مقاطعی کمک دولت ها) فضاها و امکاناتی فراهم آمده است که امکان حضور و زیارت جمعیت های بزرگ و امکان برگزاری مراسم عظیم ملی و اجتماعی و عبادی و معنوی را در محیطی سالم فراهم ساخته است. وجود این حرم ها و جاذبه های معماری و هنری آن ها و فضاهای خدماتی پیرامون آنها در کنار عشق و اعتقاد قلبی ارادتمندان و مردم بوده است که امکان و انگیزه سفر پربرکت زیارتی و سیاحتی جمعیت های عظیم را فراهم ساخته است.
گذشته از جنبه های معنوی، امروزه جاذبه های گردشگری اماکن زیارتی ظرفیتی بی بدیل به شمار می آید که بسیاری از کشورها از آن محرومند. نشاط معنوی و برکات مادی و معنوی این اماکن برای ساکنان و مسافران و زایران آنها غیر قابل انکار است. براستی اگر این حرم ها فاقد فضاهای در خور شأن و فاقد امکانات وسیع و جاذبه های چشم نواز معماری و هنری آن می بودند آیا در میدان عمل و واقعیت می توانستند این نقش تاریخی را ایفا کنند و محل اجتماعات عبادی و سیاسی و هویتی مردم با همه تنوع های فرهنگی و عوامل تاریخی و طبیعی تفرقه انگیز شوند؟

بسیاری ازاین شبهات از سوی طرف داران وهابیت صادر می شود که در حقیقت برای تضعیف جایگاه توسل و زیارت انجام می شود. بنابراین امام رضا علیه السلام در زندگی خود راضی به داشتن قصری که آجرهایش از طلا بوده و یا این گونه مجلل باشد نیست. اما با این وجود ایرادی ندارد که دوستان آن حضرت برای آسایش زاپران محیط وسیعی را تدارک ببینند. همه این امور از باب تعظیم شعاپ است و اشکالی ندارد..

برخی از اقدامات آستان قدس رضوی در جهت محرومیت زدایی
آستان قدس رضوی در جهت محرومیت زدایی و رسیدگی به فقرا از هیچ کوششی دریغ نمی کند. از جمله نهادها که از طرف حرم مطهر به وسپله محرومیت زدایی و رفع فقر کمک می کند بنیاد «برکت رضوی» است که خدمات بسیاری انجام می دهد. مدیر دفتر نمایندگی آستان قدس رضوی در استان خراسان رضوی در گفت‌وگو با آستان نیوز گفت: برای وعده سحر روزه‌داران بی بضاعت، خادمان رضوی هر شب 1000 وعده غذای گرم را به دست خانواده‌های نیازمند حاشیه‌نشین شهر مشهد می‌رسانند. سرپرست معاونت محرومیت زدایی آستان قدس رضوی از توزیع 220 هزار پرس غذا در میان زائران پیاده امام رئوف(ع) خبر داد. همچنین از ارائه خدمت به 35 هزار زائر افغانستانی خبر داد. هم اینک فعالیت محوری معاونت محرومیت زدایی اشتغال زایی برای محرومین، کمک به رونق تولید، ایجاد اشتغال و معیشت پایدار برای مستضعفان است که این مهم با ارائه آموزش های لازم در جهت توانمندسازی محرومین، بسترسازی برای اشتغال و ایجاد بازار فروش در قالب نمایشگاه های ثابت و موقت دنبال می شود. پیش از آن موسسه امداد آستان قدس رضوی اقدامات زیادی در زمینه کمک به خانواده های نیازمند در قالب اهدای اقلام مورد نیاز در مقاطعی از سال از محل درآمد موقوفات انجام می داد اما با شکل گیری معاونت امداد مستضعفان در آستان قدس رضوی، رسیدگی به خانواده های نیازمند در سطح گسترده تری قرار گرفت که از جمله آنها پذیرش زائر اولی ها از سراسر کشور و خدمات رسانی به آنان طی سه روز در حرم مطهر رضوی بود.[۶]

پی نوشت
[۱] قرآن کریم، توبه۱۸.
[۲] قرآن کریم، حج۳۲.
[۳] مشرق نیو،۹شهریور ۹۸و https://fa.vvikipedla.com/wiki/Pagoda.
[۴] قرآن کریم، مائده ۹۷.
[۵] محسنی فرید، آستان قدس رضوی، شهرقانون ،۷۷-۷۵.
[۶] قدس آنلاین،۱۶ تیرماه۱۳۹۸.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.