ولادت پیامبر-ص ارسال رصد

نسبت دروغ‌گویی به پیامبر (ص)

18:22 - 1400/06/21
خزیمة بن ثابت

راستگویی از صفات ممتاز پیامبران الهی است. پیامبر اکرم (ص) در ماجرای خرید مَرکب راهور از اعرابی، قیمت توافقی را به او داد اما اعرابی با وسوسه منافقان قیمت توافقی را منکر و از پیامبر (ص) درخواست قیمت بیشتری نمود. آن حضرت شهادت خُزیمه را که به نفع او و علیه اعرابی بود، مورد پذیرش قرار داد و شهادت او را معادل شهادت دو مرد عادل در همه محاکم قرار داد. برخی با استناد به این ماجرا پیامبر (ص) را فردی دروغ‌گو و منفعت طلب معرفی نموده‌اند.

برخی با استناد به روایتی از اصول کافی و دیگر منابع حدیثی تلاش کردند که پیامبر (ص) را فردی دروغگو و منفعت طلب معرفی کنند. در این روایت آمده که: «پیامبر اسلام(ص) از مردی اسبی خرید و براى پرداخت بهاى آن، به منزل رفت تا پول بیاورد. پس از بازگشت و موقع تحویل پول، صاحب اسب با وسوسه عده ای به طمع کسب سود بیشتر، منکر قیمت مورد توافق شد و قیمت بالاتری را عنوان کرد. وقتی پیامبر قیمت حقیقی و مورد توافق را برای صاحب اسب یادآور شد، آن مرد سخن پیامبر را نپذیرفت. در این هنگام خزیمه بن ثابت از راه رسید و پس از جویا شدن ماجرا به نفع پیامبر (ص) شهادت داد. اعرابی رو به خزیمه کرد و گفت: آيا گواهى مى‌دهى، در حالى‌كه نزد ما حضور نداشتى‌؟! پیامبر (ص) نیز از او سؤال کرد که آيا شاهد ما بودى‌؟ وقتی پیامبر(ص) دلیل گواهی او را جویا شدند، گفت: یا رسول خدا! پدر و مادرم فدای شما باد، ما سخن شما را در امور خیلی مهم و حیاتی مانند خبر دادن از غیب و خداوند و وحی آسمانی، تصدیق کرده و از جان و دل می پذیریم، چگونه در قیمت یک اسب تو را تصدیق نکنیم؟! بعد از این ماجرا، پیامبر شهادت خزیمه را معادل شهادت دو مرد قرار داد.»[1] این گروه معتقدند که خزیمه بن ثابت هنگام معامله نزد پیامبر(ص) نبود، اما به نفع ایشان شهادت داد، و اتفاقاً پیامبر(ص) شهادت او را معادل گواهی دو نفر به حساب آورد. آیا این نحوه از شهادت و نیز پذیرش آن از ناحیه پیامبر (ص) با موازین قضایی اسلامی سازگار است؟ آیا پیامبر (ص) با قبول شهادت خزیمه به دنبال تمام کردن معامله به نفع خود و کتمان دروغش بوده، چنان که ادعا شده است؟

در پاسخ به این شبهه باید گفت:

یک: این روایت اگر چه از جهت سند صحیح[2] و از جهت محتوا نیز قابل قبول است اما برخلاف آنچه از این روایت برداشت و ادعا شده، این فرد فروشنده بوده که در غیاب پیامبر (ص) - که برای آوردن بهای توافقی به منزل رفته بود - با وسوسه عده ای از منافقان که به پیامبر (ص) حسادت داشته - طمع کسب بیشتر نموده و منکر گفتار پیامبر (ص) شد و پیامبر (ص) هرگز به دنبال تمام کردن معامله به نفع خود نبوده بلکه تمام شواهد و قرائن حاکی از ناحق گویی مرد اعرابی و صداقت سخن پیامبر دارد.

دو: از نگاه حقوقی حق با پیامبر (ص) بوده است؛ زیرا معامله به پایان رسیده بود و اسب نیز در اختیار آن حضرت قرار داشت لذا اگر به محکمه‌ای مراجعه می‌شد، این اعرابی بود که باید ادعای خود را ثابت می‌کرد که پیامبر (ص) بدون آن‌که پول معامله را پرداخته باشد، اسب را تصرف کرده است، که در این صورت نیازی به شهادت خزیمه نیز نبوده است.

سه: این ماجرا در محکمه قضایی و نزد قاضی رخ نداده تا بخواهد این نوع از گواهی مورد قبول قرار نگیرد، بر فرض اینکه اگر خود پیامبر( صلی الله علیه و آله)‌ قاضی بود در این صورت علم قاضی حجت بوده و نیاز به ارائه یک شاهد هم نبوده تا اینکه بخواهد شهادت خزیمه را قبول و آن را معادل دو شاهد قرار دهد.

چهار: قبول شهادت خزیمه به عنوان دو شاهد يك استثناست و تنها اختصاص به او دارد هر چند در آن مجلس نیز حضور نداشته باشد. این به دليل ايمان محكم خزيمه و شايد به اين دليل كه گواهى او سبب علم قاضى مى شد، بوده است. از این رو شهادت او به نفع پیامبر (ص) مورد قبول قرار گرفت و معامله به نفع پیامبر (ص) تمام شد.

پنج: در جمعی سه نفره و نه در محکمه‌ای قضایی هنگامی که اعرابی به گواهی خزیمه اعتراض کرد، او تنها نظر و عقیده خودش را این‌گونه ابراز کرد که من نبودم، اما اطمینان دارم که پیامبر(ص) راست‌گو است و اطمینان دارم که او فرستاده خدا است؛ پس چگونه مطمئن نباشم در این قضیه راست می‌گوید؟ این‌که پیامبر(ص) نیز شهادت ایشان را به عنوان دو شهادت اعلام کرد، نه برای این پرونده بلکه برای پرونده‌های قضایی بعدی میان مسلمانان بود؛ زیرا مطمئن بود که خزیمه تا یقین به واقعیت نداشته باشد، گواهی نخواهد داد. پیامبر(ص) این قدرت را داشت که طی حکمی ثانوی یا حکومتی، شهادت برخی افراد را معتبرتر و گواهی برخی دیگر را- حتی اگر عادل باشند - از اساس بی‌اعتبار اعلام کند.

پی‌نوشت
1. الکافی، ج 7، ص 401؛ الطبقات الکبری، ج ‏4، ص 279 – 280.
2. مجلسی، مرآة العقول، ج 24، ص 258.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
تمامی حقوق متعلق به اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه می باشد