هدایتگری پیامبران و عدم هدایت نزدیکان

11:26 - 1400/08/27

پیامبران؛ هدایتگران جامعه بودند، گمراهی عده از نزدیکان نیز به سوء اختیار خود آن ها بوده و نقصی در پیامبری انبیاء محسوب نمی شود.

هدایتگری پیامبران و عدم هدایت نزدیکان

خداوند متعال پیامبران را برای هدایت مردم  بر انگیخت تا آنان که طالب هدایت هستند به وسیله پیامبران به کمال برسند. گروهی به پیامبران ایمان آوردند و از فرامین الهی بهره بردند و از گمراهی و جهالت نجات پیدا کردند. عده ای نیز از پیامبران روی گردان شدند و راه کفر و ضلالت و گمراهی را در پیش گرفتند و خود را از رسیدن به کمالات بی بهره ساختند.

هدایتگری پیامبران و عدم هدایت نزدیکان

سوال اگر به برخی همسران و یاران پیامبر(ص) اشکالی گرفته و گفته شود این ها گمراه بوده اند، دلالت دارد که پیامبر(ص) توان هدایت چند نفر را نیز نداشت. در صورت گمراهی اطرافیان، نقص در هدایتگری پیامبر نیست؟

پیامبر در هر حال هدایتگر است
قرآن کریم می فرماید: «لَقَد جاءَكُم رَسولٌ مِن انفُسِكُم عَزيزٌ عَلَيهِ ما عَنِتُّم حَريصٌ عَلَيكُم بِالمُؤمِنينَ رَءوفٌ رَحيم؛[1] رسولي از خود شما به سويتان آمد كه رنجهاي شما بر او سخت است، و اصرار به هدايت شما دارد و نسبت به مؤمنان رئوف و مهربان است.»

پیامبر خدا می خواهد همه هدایت شوند و حتی بر این اصرار هم دارد اما واقعیت این است که هدایت پذیری با جبر نیست. کسی که پیامبر و معجزاتش را می بیند ولی تاثیر نمی پذیرد مشکل از خود اوست نه از پیامبرخدا؛ آن کس که نمی خواهد هدایت شود به اجبار نمی شود او را هدایت کرد.

قرآن کریم به پیامبرش می فرماید: «وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى‌ ...؛[۲] و اگر روی گردانی آنها بر تو سنگين است چنانچه بتواني کانالی در زمين بزن يا نردباني به آسمان بگذار (و اعماق زمين و آسمان‌ها را جستجو كن) تا آيه (و نشانه ديگري) براي آنها بياوري (ولي بدان اين لجوجان ايمان نمي‌آورند) اما اگر خدا بخواهد آنها را (به اجبار) بر هدايت جمع خواهد كرد...» اما هدايت اجباري چه سود دارد؟

افراد هدایت پذیر هدایت می شوند
افراد جامعه دو گونه هستند: برخی لجاجتی ندارند و در مقابل حرف حق تسلیم می شوند و آن را می پذیرند. در عین حال برخی از افراد جامعه به خاطر لجاجت در مقابل حرف حق مقاومت می کنند و حتی دست به مقابله می زنند. از آنجا که هدایت جبری ارزش ندارد و خدا می خواهد مردم با اختیار خود راه را انتخاب کنند در نتیجه پیامبران خدا هدایت را عرضه می کنند تا چه کسی هدایت شود. خدای متعال می فرماید: «وما انتَ بِهادِى العُمىِ عَن ضَللَتِهِم ان تُسمِعُ الّا مَن يُؤمِنُ بِايتِنا فَهُم مُسلِمون؛[3] و نيز نمي‌تواني كوران را از گمراهي برهاني، تو فقط مي‌تواني سخن خود را به گوش كساني برساني كه آماده پذيرش ايمان به آيات ما هستند و در برابر حق تسليم‌اند.» 

مشکل از پیامبر نیست
خدا همه اسباب هدایت را برای انسان ها فراهم نموده است و برای هدایت او پیامبران را با معجزات گوناگون فرستاد. لیکن غرض از خلقت انسان این بود که با اختیار خود راه درست را انتخاب کنند حال اگر افرادی حتی از همسران و فرزندان پیامبران به او ایمان نیاوردند هیچ اشکالی به هدایتگری پیامبران وارد نمی کند؛ چرا که همسر و فرزند پیامبر نیز انسان و صاحب اختیار هستند. هزاران نفر به دست پیامبران هدایت شدند و به درجات عالی معنوی رسیدند. گمراهی یک  پیامبرزاده یا همسر پیامبر نشان از هدایت ناپذیری او دارد. خداوند در قرآن کریم نیز به گمراهی همسر نوح و لوط اشاره می کند و این گمراهی همسر یا فرزند پیامبری نقص در هدایتگری آن پیامبر نیست. قرآن کریم می فرماید: «ضَرَبَ اَللّٰهُ مَثَلاً لِلَّذِينَ كَفَرُوا اِمْرَأَتَ نُوحٍ وَ اِمْرَأَتَ لُوطٍ كٰانَتٰا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبٰادِنٰا صٰالِحَيْنِ فَخٰانَتٰاهُمٰا فَلَمْ يُغْنِيٰا عَنْهُمٰا مِنَ اَللّٰهِ شَيْئاً وَ قِيلَ اُدْخُلاَ اَلنّٰارَ مَعَ اَلدّٰاخِلِينَ؛[4] خدا برای کافران، زن نوح و زن لوط را مثل زده که تحت سرپرستی و زوجیت دو بنده شایسته از بندگان ما بودند، ولی [در امر دین و دین داری] به آن دو [بنده شایسته ما] خیانت ورزیدند، و آن دو [پیامبر] چیزی از عذاب خدا را از آن دو زن دفع نکردند و [هنگام مرگ] به آن دو گفته شد: با وارد شوندگان وارد آتش شوید.» 

نگاه واقع بینانه به اطرافیان پیامبر(ص)
در مورد خانواده و اطرافیان همه پیامبران از جمله نبی خاتم(ص) نمی توان فقط نگاه خوش بینانه داشت و گفت همه خوب بودند. پس این همه مخالفت ها و دشمنی ها با پیامبر(ص) توسط چه کسانی اتفاق می افتاد؟ کم نبودند افرادی که نزدیک پیامبر بودند و بر علیه او توطئه می کردند.  

قرآن کریم در سوره تحریم خبر از افشای سرّ پیامبرخدا(ص) توسط دوتن از همسران پیامبر(ص) می دهد[5] افرادی از منافقین که در برگشت از حجة الوداع در گردنه "هرشا" قصد ترور پیامبر(ص) را داشتند به ظاهر از همین مسلمانان و اطرافیان پیامبر بودند.[6]

جمع بندی
پیامبران برای هدایت مردم بر انگیخته شدند تا آنان را که طالب هدایت هستند به مقصد و مقصود برسانند و چه بسیار انسان هایی که از گمراهی و جهالت نجات پیدا کردند و با نور هدایت انبیاء به درجات معنویت رسیدند. و عده ای هرچند از نزدیکان پیامبران با لجاجت خود، راه گمراهی و دشمنی را انتخاب کردند. 

پی نوشت
[1] توبه، آیه 158.
[2] انعام، آیه35.
[3] نمل، آیه 81.
[4] تحریم، آیه10.
[5] همان، آیه3.
[6] مثال‌هاى زيباى قرآن، ج‏2، ص: 286.

 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.