عفاف و حجاب، یک باور نهادینه

11:36 - 1400/07/26

 حجاب و عفاف از جمله مباحث فرهنگی و مذهبی به شمار می آید که بیش از امور دیگر نظامی، سیاسی و اجتماعی نیاز به برنامه ریزی و ریشه یابی دارد. تمام نهادها و سازمان ها (خصوصی و دولتی) در فرهنگ سازی حجاب و عفاف، نقش دارند

راهکارهای اجرایی عفاف و حجاب، یک باور نهادینه

با اندک مطالعه و تحقیق می بینیم که در طول تاریخ ایران همواره حیا و حجاب به عنوان یک اصل و اساس در زندگی مردم ایران بوده است، بطوری که چه در گذشته و چه در حال ایران را با حیا و حجاب زنانش می شناسند، حتی حاکمان غیر ایرانی و غیر مسلمان(مغول ها) هم تحت تأثیر این اصل و اساس قرار گرفته و زنان آنها نیز حجاب را رعایت می کردند. متأسفانه در برهه ای از زمان (دوره پهلوی) این حیا و حجاب از مردم ایران گرفته شد، البته به زور و تهدید، پیروزی انقلاب اسلامی زمینه ای شد برای احیاء و زنده کردن حیا و حجاب در جامعه ای که زمانی این اصل و اساس را از دست داده بود، متأسفانه با همه تلاش هایی که در جهت احیاء این مهم صورت گرفته، ولی هجمه ها و تهاجمات فرهنگی و فضای مجازی جامعه را به سوی اهداف غربی و غرب گرایی سوق می دهد. دشمن به وسیله ابزارهای مختلف سعی در تخریب ارزش ها و باورهای دینی و مذهبی به خصوص در امر عفاف و حجاب که اگر جهت جلوگیری از آن اقدام درستی صورت نگیرد، شاهد برگشت دوره پهلوی خواهیم بود که عواقب سختی برای جامعه و به ویژه خانواده ها خواهد داشت.

چرا حجاب؟
حجاب زائیده باور، فرهنگ و نگرش افراد جامعه است، نسل جدید بخاطر گرایش زیاد به مد و مدپرستی علاقمند هست که پوشش‌های مختلف را تجربه کند ولی این مساله نباید بهانه ای شود که نسبت به حجاب بی توجهی شود بلکه باور و اعتقاد به این مهم نیز باید تقویت و تشویق شود.

پوشش و لباس مناسب هم برای زن و هم برای مرد واجب است و باید رعایت شود. بعضاً در جامعه مشاهده  شده که آقایان نسبت به پوشش و لباس خود بی موالات و بی اهمیت هستند که این خود می تواند معضلی اجتماعی به وجود آورد. حجاب و عفاف به عنوان یک امر ضروری و باور دینی، مستلزم برنامه ریزی صحیح در سه سطح فرد، خانواده و جامعه است. نقش حکومت اسلامی در ایجاد و ترویج این فرهنگ و نگرش، انکارناپذیر بوده و حتی ضروری و اساسی است.
اندیشه و فرهنگ دینی، ساختار اصلی جامعه اسلامی را تشکیل می دهد که اثر آن در رفتارهای فردی و اجتماعی شهروندان مشاهده می شود و بازتاب باورها و دغدغه های افراد را در فضای حاکم بر جامعه می توان دید. از آن جا که اثرگذاری و اثرپذیری فرد و جامعه امری پذیرفته شده و انکارناپذیر است؛ لذا برای اصلاح، تغییر و ایجاد فرهنگ باید به این دو مسئله توجه ویژه ای داشت.
رفتارهای دینی گاه شخصی و درونی اند و آثار ویرانگر آن در اجتماع چه کم چه زیاد، به چشم نمی آید، و گاهی جنبه بیرونی دارند که آثار منفی آن در جامعه نمایان می گردد. در این زمینه پیامبر اسلام(صل الله و علیه و آله و سلم) می فرمایند:« إنّ المَعصيَةَ إذا عَمِلَ بها العَبدُ سِرّا لم تَضُرَّ إلاّ عامِلَها ، و إذا عَمِلَ بها عَلانِيَةً و لم يُغَيَّرْ علَيهِ أضَرَّت بالعامَّةِ؛[1] گناه را هرگاه بنده پنهانى مرتكب شود به كسى جز صاحب آن زيانى نمى زند و هرگاه آشكارا انجامش دهد و مردم او را منع نكنند، آن گناه به عموم مردم آسيب خواهد رساند»؛ لذا جامعه و حکومت اسلامی نسبت به سلامت روانی و آرامش افراد باید چاره اندیشی کنند.گسترش دین و اخلاق در جامعه، در سایه حکومت اسلامی و با تلاش  مسئولان آن پدید خواهد آمد، در واقع تفاوت حکومت اسلامی با حکومت دموکراتیک، در تحقق همین ارزش های دینی و پایه گذاری در زمینه فرهنگ سازی دینی است.

فرانتس فانون در کتاب الجزایر و مسئله حجاب می نویسد:
«هنوز رؤیای رام کردن جامعه الجزایری به کمک زنان بی حجاب که شریک جرم اشغال گرند، بیرون نرفته است. هر بار که زن الجزایری کشف حجاب می کند، در واقع، با این عمل خویش، وجود جامعه الجزایری را با سیستم دفاعی سست بنیاد و باز و متلاشی، به اشغال گر اعلام می دارد. هر چادری که می افتد و هر بدنی که از فشار سنتی چادر نماز، رها می شود و هر چهره ای که به نگاه جسور و ناآرام اشغال گر عرضه می شود، برگردان این معناست که الجزایر به انکار وجود خویش آغاز کرده و هتک ناموس را از جانب اشغال گر پذیرفته­است»[2] حجاب و عفاف زن نشان دهنده نقش زنان در جامعه دینی است و در واقع، جامعه دینی با نوع پوشش زنان آن شناخته می شود.

نهادینه کردن باور حجاب و عفاف
برای نهادینه کردن باور حجاب و عفاف، نوع تعامل و ارتباط فرد، خانواده و جامعه با یکدیگر می تواند رسیدن به این مهم را سرعت دهد. راهکارهایی جهت تعامل این سه عنصر وجود دارد که البته  در این گفتار کوتاه نمی گنجد؛ لذا به ذکر مواردی بسنده می کنیم:

1-فرد: فرد و افراد از اجزای تشکیل دهنده هر جامعه ای هستند و هر فرد به تناسب آفرینش، استعدادها و توانایی های خویش، نظام فکری ویژه ای دارد که به او جهت می دهد. انسان ها دارای قدرت تفکر و تعقل هستند و به کمک همین اطلاعات و معلومات خود، در کنار یکدیگر زندگی می کنند و با ایجاد پیوند منطقی و هوشمندانه، به دنیای مجهولات راه می یابند. انسان علاوه بر بهره مندی از نعمت عقل و قدرت تجزیه و تحلیل، از نعمت فطرت نیز بهره مند است که در صورت در امان ماندن از آسیب های بیرونی، همانند چراغی، درون او را روشن و به سعادت می رساند.

2-خانواده: خانواده به عنوان یک مجموعه مؤثر نقش مهمی در جامعه دارد. جامعه ای که بر اساس تعامل و تفاهم ایجاد می شود، هدف ها و دغدغه های مشترک دارد. سلیقه ها و تفاوت های فردی و جنسیتی، زمینه برخوردها و واکنش های منفی را فراهم می سازد. نقش های متقابل و چگونگی اثرگذاری و اثرپذیری اعضای خانواده از یکدیگر، از اهمیت بیش تری برخوردار است و میزان موفقیت تک تک افراد، به میزان اثرگذاری و اثرپذیری آنان بستگی دارد.

3-جامعه: جامعه نیز بر اساس ویژگی های مشترکی هم چون علاقه و رابطه عاطفی، کار، موقعیت جغرافیایی، ملیت و هویت مشترک شکل می گیرد و بدین ترتیب، زمینه اثرگذاری و اثرپذیری پدید می آید.

کلام آخر
حجاب و عفاف از جمله مباحث فرهنگی و مذهبی به شمار می آید که بیش از امور دیگر نظامی، سیاسی و اجتماعی نیاز به برنامه ریزی و ریشه یابی دارد. تمام نهادها و سازمان ها (خصوصی و دولتی) در فرهنگ سازی حجاب و عفاف، نقش دارند و به همین دلیل، بدون ریشه یابی آسیب ها و شناسایی واردات فرهنگی و شناخت عوامل ویرانگر و آشنایی با شیوه های مبارزه با این عوامل، نمی توان برنامه ای درست و کارآمد طراحی کرد؛ لذا نهادینه سازی و فرهنگ سازی در این سه مبحث و نقش اینها، از نهادهای دیگر پر رنگ تر است.

پی نوشت

[1]  علامه مجلسی، بحار الأنوار ،ج100، ص 74

[2] فرانتس فانون، الجزایر و مسئله حجاب، صفحه ۱۴

حجاب و عفاف به عنوان یک امر ضروری و باور دینی، مستلزم برنامه ریزی صحیح در سه سطح فرد، خانواده و جامعه است

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
2 + 15 =
*****