لطفا در مورد سخن چینی توضیح کامل و جامعی ارائه فرمائید:

08:57 - 1400/09/04


سخن‌چینى‌ به عملی اطلاق می‌شود که غالبا قول دو طرف را به هم‌دیگر رساندن بوده، بنابراین نوعی افشای سرّ می‌کند که در نتیجه متضمن فساد خواهد بود. و در اسلام از این عمل نهی شده و از گناهان کبیره بوده و عذاب حتمی خداوند را به‌همراه دارد.

لطفا در مورد سخن چینی توضیح کامل و جامعی ارائه فرمائید:

از گناهانی که کبیره بودنش، به واسطه وعده عذاب در قرآن و اخبار مسلم شده، سخن‌چینی (نمیمه) است. خداوند در سوره مبارکه رعد می‌فرماید: «وَ یقطَعونَ ما امرَ اللهُ بهِ ان یوصلَ و یفسدونَ فی الارضِ اولئکَ لهُم اللعنهُ و لهُم سوءُ الدارِ؛ [۱]

و کسانی که قطع می‌کنند آنچه را خداوند امر به وصل آن فرموده و در زمین، فساد می‌کنند، برای ایشان است دوری از رحمت خداوند و برایشان بدی سرای آخرت است یعنی عذاب اخروی». و روشن است که نمّام معنی سخن‌چین، و کسی که حرفی را از یک نفر درباره کسی شنیده و برای آن‌کس نقل می‌کند قطع کرده، آنچه خدا امر به وصل آن فرموده و در زمین فساد کرده، زیرا عوض این که بین مؤمنین ایجاد محبت و الفت نماید و اتحادشان را محکم سازد، نفرت و تفرقه و دشمنی ایجاد کرده است پس برای او است لعنت خداوند و عذاب آخرت.

معنا و عمل سخن‌چینی

دو به هم زدن را سخن‌چینى نمیمه می‌گویند. سخن‌چینى عمل سخن‌چین است و سخن‌چین به کسى گویند که به قصد برهم زدن روابط دوستانه اشخاص، سخن هریک را براى دیگرى بازگو مى‌کند.

 احکام سخن‌چینی
در دین اسلام احکامی برای سخن‌چینی و فرد سخن‌چین یا نمّام موجود هست که در ذیل تفصیلا به آنها خواهیم پرداخت:

 حکم تکلیفی

سخن‌چینى میان مسلمانان، حرام، [۲]
بلکه از گناهان کبیره است. [۳]
در حدیثى از امام محمد باقر (علیه‌السّلام) آمده است: «بهشت بر سخن‌چینان حرام است». [۴]
سخن‌چینى به گفتار محدود نمى‌شود، بلکه بازگو کردن سخن دیگرى با نوشتن یا اشاره را نیز در برمى‌گیرد. [۵][۶]
گوش دادن به کلام سخن‌چین نیز حرام است. [۷]

سخن‌چینى گاه جایز، بلکه مستحب یا واجب مى‌شود، مانند سخن‌چینى میان مشرکان به قصد ایجاد اختلاف میان آنان و تقویت جبهه اسلام. [۸]

حکم وضعی

کسب مال از راه سخن‌چینى، مانند اجیر شدن براى این کار، باطل است و سخن‌چین نمى‌تواند در مالى که از این راه به دست آورده، تصرف کند و باید آن را به صاحبش بازگرداند. [۹]

 دیگر احکام

بر امیر لشکر جایز نیست فردى را که کارش سخن‌چینى میان مسلمانان است همراه خود به جبهه جنگ ببرد و اگر چنین کسى راهى جبهه شد، از غنایم سهمى ندارد و چنانچه نیرویى از دشمن را بکشد مستحق سَلَب او نخواهد بود. [۱۰]

چنانچه کسى دیگرى را با عنوان سخن‌چین خطاب کند، تعزیر مى‌شود. [۱۱]

 نمامی در روایات
قال الصادق (علیه‌السّلام): «و انّ مِن اکبرِ السحرِ النمیمه یُفَرقُ بها بینَ المتحابینَ و یُجلبُ العداوهُ علی المُتَصافیینِ و یُسفَکُ بها الدماءُ و یُهدَمُ بها الدُورُ و یُکشَفُ بها الستورُ و النمامُ شرُّ مَن و طَئَ الارضَ؛ [۱۲]

امام صادق (علیه‌السّلام) پس از بیان اقسام سحر می‌فرماید: «جز این نیست که بزرگ‌ترین اقسام سحر، نمامی است که به واسطه آن بین دوستان جدایی می‌اندازد و دشمنی را بجای صفا در بین کسانی که با یکدیگر یک‌رنگ بودند قرار می‌دهد و به سبب سخن‌چینی خون‌ها ریخته می‌شود و خانه‌ها خراب می‌شوند و پرده‌ها کشف می‌شود و نمام بدترین کسانی است که روی زمین راه می‌رود».

قال رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): «الا اُنبئکُمُ بشرارِکُم»؟ قالوا: بلی، یا رسول اللهِ! قال (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): «المشائونَ بالنمیمهِ المُفرِّقونَ بین الاحبهِ، الباغون لِلبُراءِ المعایب؛ [۱۳]
پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: شما را به بدترین خودتان آگاه کنم؟ گفتند: بله‌ ای پیامبر خدا. فرمود: آن‌ها که به سخن‌چینی روند و در میان دوستان جدایی افکنند و برای پاکان عیب‌ها جویند».

قال الباقر (علیه‌السّلام): «مُحرمه الجنه علی القتاتین المشائینَ بالنمیمهِ؛ [۱۴]

امام باقر (علیه‌السّلام) فرمود: بهشت بر دورغ‌تراشانی که برای سخن‌چینی می‌روند حرام است».

قال النبی (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم): «مَن مَشی فی نمیمهٍ بینَ الاثنینِ سَلَطَ اللهُ علیه فی قبرهِ ناراً تُحرقُهُ الی یومِ القیمهِ و اذا خرج من قبرِهِ سَلَطَ اللهُ علیهِ تنیناً اسودَ ینهشُ لَحمَهُ حتی یدخُلَ النارَ»؛ [۱۵]

رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) فرمود: «کسی که برای سخن‌چینی بین دو نفر حرکت کند، خداوند بر او در قبرش، آتشی را مسلط می‌فرماید که او را می‌سوزاند و چون از قبرش بیرون می‌آید، ماری بزرگ و سیاه را بر او مسلط می‌فرماید که گوشت او را می‌خورد تا داخل جهنم شود». [۱۶]

بلای عمومی

بنی‌اسرائیل را قحطی گرفت، موسی (علیه‌السّلام) از خداوند باران خواست. وحی رسید دعای تو را و کسانی که با تو هستند، مستجاب نمی‌کنم، زیرا در بین شما نمامی است که از سخن‌چینی دست بر نمی‌دارد. موسی (علیه‌السّلام) گفت: خدایا آن شخص کیست، تا او را از بین خود بیرونش کنیم؟ فرمود من شما را از نمیمه نهی می‌کنم، چگونه راز دیگری را آشکار می‌سازم. پس توبه اجتماعی کردند و آن هم داخل آنها توبه کرد پس برایشان باران بارید. [۱۷]

هر که عیب دگران نزد تو آورد و شمرد ••• بی‌گمان عیب تو نزد دگران خواهد برد.

پی نوشت:

۱.    ↑ رعد/سوره۱۳، آیه۲۵.    
۲.    ↑ نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام ج۲۲، ص۷۳.    
۳.    ↑ نجفی، محمدحسن، جواهرالکلام ج۱۳، ص۳۱۰.    
۴.    ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، الاصول من الکافی ج۲، ص۳۶۹.    
۵.    ↑ مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول، ج۱۱، ص۵۷     .
۶.    ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۷۳.    
۷.    ↑ حلی، یحیی بن‌ سعید، الجامع للشرائع، ص۳۹۸.    
۸.    ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام ج۲۲، ص۷۳.    
۹.    ↑ نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج۲۲، ص۷۳.    
۱۰.    ↑ حلی، حسن بن یوسف، تذکرة الفقهاء، ج۹، ص۵۱.    
۱۱.    ↑ حلی، حسن بن یوسف، قواعد الأحکام، ج۳، ص۵۴۹.    
۱۲.    ↑ طبرسی، احمد بن علی، احتجاج، ج۲، ص۸۲.    
۱۳.    ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۳۶۹.    
۱۴.    ↑ کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج۲، ص۳۶۹.    
۱۵.    ↑ صدوق، محمد بن علی، ثواب الاعمال، ج۱، ص۲۸۴.    
۱۶.    ↑ حرعاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، ج۸، ص۶۱۸، کتاب حج.    
۱۷.    ↑ فیض کاشانی، محمدمحسن، محجة البیضا، ج۵، ص۲۷۶.    

 منبع

سایت اندیشه قم، برگرفته از مقاله «سخن چینی»، تاریخ بازیابی ۱۳۹۶/۰۵/۰۳.    
جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود شاهرودی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۴۱۸.    

بر گرفته از اسلام کوئست

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.

با عضویت در خبرنامه مطالب ویژه، روزانه به ایمیل شما ارسال خواهد شد.