تناسب امام غائب با پیامبران

11:17 - 1400/10/14

غائب بودن پیامبر یا امام (علیهم السلام) به معنای حاضر نبودن نیست، به همین خاطر دارای آثار زیادی است.

تناسب امام غائب با پیامبران

در روایات اسلامی شباهت‌هایی برای امام زمان (علیه السلام) با پیامبران مطرح شده است، یکی از آنها شباهت با پیامبرانی است که در برهه ای از زمان غائب بودند. در این فاصله غیبت، آثار وجودی پیامبر غائب را می‌توان چنین برشمرد: یک. انتفاع مردم از آنها مانند خورشید پشت ابر، دو. امتحان و آزمایش مردم، سه. فراهم شدن اسباب هدایت مردم. 

تناسب امام غائب با پیامبران

یکی از نیازمندی‌های اساسی انسان احتیاج وی به راهنما و پیشوا است. از این رو، خداوند نخستین انسان را به عنوان پیامبر خود در زمین قرار می دهد و ضمن این که فرستادگان خود را از همراهی با هواهای نفسانی و انسان‌های فاسد پرهیز می‌دهد، برای آن ها وظایفی از جمله حکم کردن بین مردم با حق[1] و اصلاح بین مردم بر پایه عدالت[2] قرار داده است.

پس پیامبر، برگزیده خداست و وظائفی از جمله اصلاح بین مردم و اجرای عدالت و حکم به حق در بین مردم، بر عهده او گذاشته شده است.  
چون نیاز انسان به راهنما، همیشگی است پس در هر زمانی باید پیشوایی وجود داشته باشد[3] که در قرآن کریم با عناوینی از قبیل رسول، نبی، هاد(هدایت کننده) امام و...از آن یاد شده است.

هدایتگر به عنوان یک نعمت الهی، گاهی ظاهر است مانند بسیاری از پیامبران و امامان، و گاهی از دید مردم غایب است مانند برخی پیامبران که در برهه‌ای از زمان غائب شدند.[4] امام زمان (علیه السلام) نیز از دیده‌ها پنهان است؛ زیرا برخی روایات، نعمت باطن را به ولایت امام غائب (علیه السلام) تفسیر کرده اند.[5] در هر صورت، وظائف و هدایتگری راهنمایان الهی پابرجاست.

پیامبران پنهان و آثار وجودی آنها

قرآن کریم بعد از ذکر غیبت برخی از پیامبران به ذکر آثار و فوائد آن پرداخته است، که به برخی از آنها اشاره می شود.  

1. انتفاع از پیامبر و امام غائب
اول. یکی از پیامبرانی که زمانی طولانی از قوم خود، غائب شد، حضرت یوسف بود. با اینکه از کودکی از چشم قوم خویش [هر چند با دسیسه های برادران]غائب شد، تا زمانی که به پیامبری برگزیده شد کسی او را نمی شناخت، ولی همچنان یار و مددکار مردم و قوم پدری خود بود؛ چنانچه در قرآن کریم به آن تصریح شده است. حتی زمانی که عزیز مصر شد و برادرانش برای گرفتن گندم به مصر آمدند یوسف آنها را شناخت ولی آنها برادرشان یوسف را نشناختند.[6]

دوم. حضرت خضر علیه السلام نیز یکی از پیامبرانی است که در حال حاضر غائب از نظر هستند ولی از همراهان امام زمان علیه السلام بوده و خدمات بسیاری به حضرت و به مردم دارند.[8] 

در برخی روایات، امام زمان (علیه السلام) از نظر زندان رفتن و غیبت، به حضرت یوسف و حضرت خضر تشبیه شده است.[9] زیرا همان گونه که حضرت یوسف از قوم خود غائب بود و در زندان قرار گرفت، امام زمان علیه السلام نیز در زندان غیبت به سر می برد. ولی به هر حال حضرت وظیفه خود را انجام می دهد همان طور که حضرت یوسف انجام می‌داد. به همین خاطر در روایت آمده است که امام زمان مانند خورشید پشت ابر است[10] همان گونه که مردم از خورشید پشت ابر استفاده‌های بسیاری می‌کنند امام زمان نیز به مردم سود می‌رساند.

پس امام غائب نیز همانند حضرت یوسف و حضرت خضر علیهما السلام، کمک رسانی به مردم و تصرف در اموری که باعث هدایت مردم شود را بر عهده دارد.

2. صبر و شکیبایی درحفظ دین، در نبود پیامبر و امام
حضرت موسی علیه السلام نیز، از پیامبرانی است که مدتی از قوم خود پنهان شد و برادرش هارون را جانشین خود قرار داده بود. با این که مردم می‌دانستند بر می‌گردد، ولی وقتی خدا ده روز به غیبت حضرت موسی اضافه کرد، مردم طاقت نیاورده و به دوران جاهلیت خود برگشتند. در این جا، حضرت موسی (علیه السلام) برادرش هارون را توبیخ می‌کند. در دوره غیبت، مردم آزمایش و امتحان شدند و چون از هارون که جانشین حضرت موسی بود پیروی نکردند در دام فتنه‌گری سامری گرفتار شده و گوساله پرست شدند.[11]

یکی از آثار و فوائد امام غائب (علیه السلام) امتحان و آزمایش مردم، است چرا که آزمایش از سنت‌های الهی می باشد؛ بنابراین پنهان شدن امام، زمینه‌ای برای آزمایش است. کسانی که ایمان در اعماق قلبشان ریشه دوانده است به سبب انتظار ظهور آن حضرت و ایستادگی در برابر سختی‌ها، پخته‌تر و شایسته‌تر گشته و به درجات بلندی از اجر الهی نایل می گردند.[12]

3. فراهم شدن اسباب هدایت مردم
ذوالقرنین، از کسانی بود که مدتی طولانی از قوم خود پنهان شد. بعد از مدتی طولانی در خلال آزمایش‌ها و امتحانات سخت و گرفتاری به ظلم‌های یاجوج و ماجوج، خداوند ذوالقرنین را برای هدایت و کمک مردم به سوی آن ها فرستاد. برخی به استناد روایاتی او را بنده صالح خدا دانسته اند. از مجموع آیاتی که در سوره کهف آمده است چنین استفاده می شود که یکی از علت های پنهان شدن ذوالقرنین، فراهم شدن اسباب هدایت و ولایت پذیری مردم است.[13]

یک روایت برای نشان دادن تناسب بین امام غائب با ذوالقرنین و چگونگی آن کفایت می کند.

امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: مَثل امام زمان علیه السلام مَثل ذی القرنین است، برای امام زمان علیه السلام غیبتی است که نجات پیدا نمی‌کند در آن، مگر کسی که خدا ایمانش را به امامت حضرت، ثابت کرده باشد و او را موفق به دعا برای تعجیل فرج گردانده باشد.[14]

پس همه آثار وجودی، تکوینی و حتی تشریعی که پیامبران غائب برای امت خود داشتند، در حال حاضر امام غائب علیه السلام نیز دارا هستند.   

پی نوشت
[1]. سوره ص، آیه26.
[2]. سوره اعراف آیه142.
[3]. سوره رعد، آیه7.
[4]. سوره لقمان، آیه20.
[5]. کفایة الاثر، خزاز رازی، ص270.
[6]. سوره یوسف، آیه58.
[7]. سوره کهف، آیات66-82.
[8]. کمال الدین، ج2، ص390.
[9]. همان، ج1، ص339.
[10]. همان، ج2، ص485.
[11]. سوره طه، آیه80.
[12]. غیبه، نعمانی، ص166.
[13]. سوره کهف، آیات83 -90.
[14]. کمال الدین، ج2، ص384. 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.