جزئیات اصول دین و تفاوت نظر شیعه و اهل‌سنت

18:59 - 1401/04/01

در جزئيات مسائل کلامی و اعتقادی، فرقه‌ها و نظرات گوناگونی در میان مسلمانان وجود دارد. از همین رو شیعه با اهل تسنن اختلاف نظر‌هایی دارند؛ اما این اختلافات نباید مانع زندگی مسالمت‌آمیز مسلمانان در کنار یکدیگر شود.

مراجع و علمای شیعه مراجع تقلید سال مراجع تقلید

تمام مراجع و علمای شیعه بر کنار گذاشتن دشمنی‌ها و برقراری وحدت در میان امت اسلامی تاکید داشته و دارند. از باب نمونه آیت الله سیستانی سال‌هاست که در عراق در جهت اتحاد شیعه و اهل تسنن فعالیت می‌کنند. ایشان و سایر علمای ایران و عراق، در بیانیه‌های مختلفی، اهل تسنن را برادر خطاب کرده و شیعیان را به رفاقت و دوستی با تمام فرقه‌های اسلامی تشویق کرده‌اند.

در کنار این خطابات صمیمانه و دوستانه در سایت‌‌ها و صفحات مجازی منتسب به آیت الله سیستانی و سایر مراجع و علمای شیعه گاه عنوان می‌شود که شیعه در تمام معارف اسلامی حتی الوهیت خداوند با اهل تسنن اختلاف دارد.

آیا این‌ها نشانه تناقض در سخنان بزرگان شیعه و دلیلی بر دورویی آنان است؟‌ بدون شک این عزیزان قصد تناقض‌گویی یا فریب مخاطبان خود را ندارند؛ بلکه هر دو سخن حق و صادق است.

می‌دانیم در میان مسلمانان اختلافات کلامی و اعتقادی فراوانی وجود دارد و البته این موضوع، امری طبیعی است و تقریبا می‌توان آن را در هر دین و آیینی مشاهده کرد. در مسیحیت هم سه فرقه متفاوت کاتولیک، ارتدوکس و پروتستان دیده می‌شود.

در اسلام فرقه‌های مختلفی همچون اشاعره، معتزله، ماتریدیه و... وجود دارد که در مسائل و باورهای اعتقادی و اصطلاح اصول دین، تفاوت دیدگاه دارند. هر کدام از این‌ها اگرچه به طور کلی به خدا و یگانگی او، نبوت پیامبر، معاد و مسائلی مانند این‌ها اعتقاد دارند؛ اما اختلافات جزئی و دقیقی نیز در این مسائل با یکدیگر دارند و همین سبب شده که از دیگری متمایز شده و به نام مشخصی خوانده شوند.

مراجع و علمای شیعه همانند فروع در اصول اعتقادات، نیز پیرو مکتب اهل بیت علیهم‌السلام است. این مکتب در بحث‌های اعتقادی بیشتر با عنوان امامیه خوانده شده و در برابر معتزله، اشاعره و سایر فرقه‌های اسلامی قرار می‌گیرد. 

مراجع و علمای شیعه

از آنجا که بیشتر اهل سنت تابع یکی از فرقه‌های نامبرده به جز امامیه می‌باشند، می‌توان گفت شیعه و اهل‌تسنن علاوه بر فروع در جزئیات مسائل کلامی و اعتقادی نیز با یکدیگر تفاوت نظر و اختلاف دارند. به عنوان نمونه اشاعره معتقدند انسان در روز قیامت می‌تواند خداوند را با همین چشم ظاهری رویت کند؛[۱] حال آن که طبق مذهب امامیه چنین چیزی محال بوده و هرگز رخ نخواهد داد. بنابراین امامیه و مذهب شیعه حتی در تفسیر الوهیت خداوند نیز در پاره‌ای از موارد با سایر فرقه‌های اسلامی، تفاوت نظر دارد.

اما این تفاوت نظر باعث نمی‌شود که شیعه معتقد به تکفیر و نفرت‌پراکنی در میان مسلمانان باشد. به جز تفکرات تکفیری وهابیت، سایر فرقه‌های اسلامی با وجود تفاوت نظر در تفسیر مسائل کلامی، همچون خداوند و صفات او، چگونگی معاد، صفات پیامبران و... سالیان سال با مهربانی و صلح در کنار هم زیسته‌اند.

علمای شیعه نیز بر همین مسئله تاکید داشته و تناقضی در کلام ایشان نیست و معتقدند مسلمانان می‌توانند ضمن حفظ اختلافات مذهبی خود، زندگی مسالمت‌آمیزی در کنار یکدیگر داشته باشند. بنابراین منظور از وحدت و اتحاد، یکی شدن در عقیده و مذهب نیست؛ بلکه منظور از وحدت، اتحاد در برابر دشمن و یکپارچگی و انسجام مسلمانان با یکدیگر است.

پی‌نوشت:
[۱]. مقالات اسلامیین، ص۵۱۷.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.