استان‌های گیلان، مازندران و تهران بالاترین نسبت جمعیت ۶۰ ساله در کشور

10:14 - 1401/09/05

آمارها نشان می‌دهد استان­‌های گیلان، مازندران و تهران بالاترین نسبت جمعیت ۶۰ ساله و بیش­تر را دارند. تفاوت­‌های استانی در سالخوردگی جمعیت عمدتاً ناشی از تفاوت­‌های باروری و جریان‌های مهاجرتی طی دهه‌های اخیر است.

تحولات جمعیتی از جمله متغیرهایی است که در برنامه‌­ریزی‌های اجتماعی مبنای محاسبات قرار می­‌گیرد، و از آنجایی که برنامه‌ریزی برای رفع نیازهای جمعیت صورت می­‌گیرد؛ لازم است ساختار جمعیت، ویژگی­‌های آن از جمله ترکیب سنی جمعیت خصوصاً سالخوردگی جمعیت مورد توجه برنامه­‌ریزان قرار گیرد؛ چرا که همزمان با افزایش جمعیت سالمند در جهان، کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده و در آینده نزدیک، یکی از کشورهای دارای بیش­ترین رشد جمعیت سالمند در جهان خواهد بود. این پدیده یکی از چالش­‌های فراروی جامعه ایران خواهد بود که در صورت عدم مدیریت و برنامه ­ریزی صحیح و به‌هنگام می‌تواند تهدیدی جدی برای جامعه باشد.

روند سالمندی ‌جمعیت ایران در مقایسه با کشورهای توسعه ­یافته با تأخیر آغاز شده است، اما با توجه به آهنگ پرشتاب کاهش باروری در ایران، پیش ­بینی می­‌شود حرکت به سمت سالخوردگی جمعیت تسریع شده و شروع قرن پانزدهم شمسی سرآغاز روند رو به افزایش جمعیت سالخورده در ایران باشد.

یکی از چالش­‌های اصلی سالخوردگی جمعیت، تفاوت­‌های قابل توجه استانی و منطقه­‌ای در نسبت ‌جمعیت سالمند است. در استان­‌های کمتر توسعه یافته که آسیب ­پذیرتر هستند، نسبت ‌جمعیت ۶۰ ساله و بیش­تر در مقایسه با استان­های برخوردارتر شمالی و مرکزی ایران پایین‌تر است و در استان­‌های واقع در جنوب، جنوب شرق و جنوب غربی ایران مثل سیستان و بلوچستان، ایلام­،­ کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان، بوشهر، خوزستان و استان­‌های واقع در بخش شمال­ شرقی و غربی مثل آذربایجان غربی و گلستان نسبت ‌جمعیت ۶۰ ساله و بیش­تر کمترین مقدار را دارد.

گیلان، مازندران و تهران بالاترین نسبت جمعیت ۶۰ ساله و بیش­تر را دارند

جمعیت

در مقابل، استان­‌های گیلان، مازندران و تهران بالاترین نسبت ‌جمعیت ۶۰ ساله و بیش­تر را دارند. تفاوت­‌های استانی در سالخوردگی ‌جمعیت عمدتاً ناشی از تفاوت­‌های باروری و جریان‌های مهاجرتی طی دهه‌های اخیر است. میزان باروری کل کشور در سال ۱۳۹۰ برابر ۱,۷۵ فرزند است.

این شاخص در مناطق شهری و روستایی در همین مقطع زمانی به ­ترتیب برابر ۱,۶۵ و ۲.۱۹ فرزند بوده است، میزان باروری کل کشور در سال ۱۳۹۵ نسبت به سال ۱۳۹۰ افزایش یافته و به ۲.۰ فرزند رسیده است. این شاخص در سال ۱۳۹۵ برای نقاط شهری کمتر از سطح جانشینی و برابر 1.68 فرزند و در نقاط روستایی بالاتر از سطح جانشینی و برابر ۲.۴۸ فرزند گزارش شده است.

گیلان یکی از استان­‌های دارای بیش­ترین سرعت سالمندی درایران

براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ١٣٩٥، استان‌های گیلان، مازندران و تهران به ­ترتیب با ارقام ۱,۳۸ و ۱.۱۵ و ۱.۵۶ نفر، حداقل میزان باروری و استان‌های سیستان و بلوچستان، خراسان جنوبی، خراسان شمالی و هرمزگان به ­ترتیب با ۳.۹۶ ، ۲.۸۵، ۲.۸۴ و ۲.۶۴ نفر، بالاترین میزان باروری را در کشور به خود اختصاص داده‌اند.

به دلیل انفجار جمعیتی دهه ۱۳۶۰ و کاهش چشمگیر نرخ باروری در کشور به‌خصوص استان گیلان در دهه‌های بعدی، سرعت بسیار بالای سالمندی جمعیت را تجربه کرده و یکی از استان­‌های دارای بیش­ترین سرعت سالمندی درایران خواهد بود.

در سال ۱۳۹۵سهم سالمندان در شهرستان‌های  استان گیلان و تمامی شهرستان‌های استان به جز تالش و آستارا در مرحله سالمند شدن قرار داشته ­اند. بر این اساس، تنها دو شهرستان­ تالش و آستارا در مرحله ماقبل سالمند شدن قرار دارند و استان گیلان زودتر از سایر استان‌­های کشور با پدیده انفجار سالمندی مواجه خواهد شد.

ساختار سنی گروه­‌های عمده سنی در استان مشابه کشورهای در حال توسعه بوده  و توجه به این مسئله از دو بعد حائز اهمیت است:
اول، چالش‌های مربوط به گروه سنی ۵۹- ۱۵ ساله بوده و ایجاد اشتغال، اشتغال متناسب با تحصیلات، تأمین مسکن، تغذیه، بهداشت و ... را شامل می­‌شود که نیازمند سیاست­ گذاری­‌های مناسب و تأمین اعتبارات لازم است؛
دوم، مربوط به ساختار سالخوردگی و نگهداری سالمندان است.این پدیده بر جمعیت­، روان­شناسی­، فرهنگ­، نظام ارزشی­، اخلاق­، اقتصاد­، تعلیم و تربیت­، محیط زیست، سیاست و ... تأثیر می­‌گذارد.

به منظور افزایش ‌جمعیت و تعدیل نرخ باروری و کاهش روند سالمندی ، افزایش ‌جمعیت جوان از طریق هدف‌گذاری در جذب مهاجران در گروه سنی جوان، می‌تواند موثر واقع شود.[1]

پی‌نوشت:
[1]. ایلنا: استان‌های گیلان، مازندران و تهران بالاترین نسبت جمعیت ۶۰ ساله در کشور،https://www.ilna.ir/fa/tiny/news-1290513

 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
4 + 1 =
*****