عزت نَفس، از نَفَس لازم‌تر

12:10 - 1401/12/24

عزت نفس برای انسان در هر دوره سنی بسیار مهم است ولی برای کودک، تقویت عزت نفس مثل نفس کشیدن است.

تمرکز بر تقویت کرامت و عزت نفس کودک، یکی از مهم‌ترین مسائل در رشد و پرورش کودک و فرزندپروری  است.  تقویت این ویژگی و اهمیت دادن به آن، یه قدری مهم است که به یکی از ضروری‌ترین مباحث در روانشناسی کودک تبدیل شده است.

ماهیت عزت نفس
به زبان ساده، به باور و اعتقادی که یک فرد درباره میزان ارزش و اهمیت خودش دارد، عزت نفس گفته می‌شود. این عزت نفس در هر فرد به تدریج و در طول زندگی و تجربیاتی که در کودکی دریافت می‌کند به وجود می‌آید.

اهمیت عزت نفس
1. عزت نفس مهم‌ترین عامل برای انگیزه انجام کارها، فعالیت‌ها یا مشغول شدن به یک اقدام جدید است.
2. وجود عزت نفس و احترام به خود در کنار هم، می‌توانند فرد را به خودباوری و رشد فکری برسانند.
3. فردی که دارای عزت نفس کافی است، معمولاً از پس هر کاری برمی‌آید و یا شکست و تجربه ناموفق در یک فعالیت را مقدمه‌ای برای پیشرفت می‌داند.

روش‌های تقویت عزت نفس کودکان

1. اجازه تصمیم‌گیری به کودک:
کودکانی که اجازه انتخاب ندارند، عزت نفس در آن‌ها به خوبی شکل نمی‌گیرد؛ پس به کودک فرصت تصمیم‌گیری بدهید و اگر می‌خواهد کار پر خطری را انجام دهد، از دور مراقب او باشید.

2. توجه فعالانه به کودک:
در برخورد با کودک، به میزان کافی به آن‌ها توجه کنید و این توجه را به شکل فعّالانه به کار ببرید نه از روی رفع تکلیف!

3. تشویق کردن:
کودک را بابت فعالیت‌هایی که انجام می‌دهد تشویق کنید. این حتماً به معنی خریدن هدیه‌های گران نیست. با یک جمله محبت‌آمیز هم می‌توانید تأثیر زیادی در شکل‌گیری عزت نفس کودک داشته باشید.

 4. ابراز دوست داشتن:
دوست داشتن و ابراز خوشحالی از وجود کودک، می‌تواند عزت نفس او را افزایش دهد. با این کار می‌توانید حس نیاز به توجه و دوست داشته شدن او را به خوبی پاسخ دهید.
این دوست داشتن را بدون قید و شرط ابراز کنید نه برای رسیدن به یک هدف! کودک به خوبی تفاوت این دو نوع ابراز دوست داشتن را می‌‌فهمد.

پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله می‌فرمایند: «أَحِبُّوا اَلصِّبْيَانَ وَ اِرْحَمُوهُمْ وَ إِذَا وَعَدْتُمُوهُمْ شَيْئاً فَفُوا لَهُمْ فَإِنَّهُمْ لاَ يَدْرُونَ إِلاَّ أَنَّكُمْ تَرْزُقُونَهُمْ»؛[1] «کودکان را دوست بدارید و با آنان مهربانی کنید، و هرگاه به آنان وعده دادید، به وعده خود عمل کنید؛ زیرا آنان شما را روزی‌دهنده خود می‌دانند».

5. آموزش انعطاف‌پذیری:
به کودک آموزش دهید که قرار نیست همیشه در همه کارها نفر اول باشد. انعطاف‌پذیر بودن را به او یاد دهید و یادآوری کنید که سعی و تلاش در هر کاری مهم‌تر از نتیجه‌ای است که در پایان می‌گیرد.

6. انتقال حس استقلال:
از کارهای سبک‌تر شروع کرده و آن‌ را به کودک بسپارید و از دور نظارت کنید. تقویت حس استقلال در کودک، می‌تواند او را به طور مستقیم به عزت نفس برساند.

7. دراختیارقراردادن گزینه‌های مختلف:
زمانی که کودک احساس کند در انتخاب موارد ساده از خودش اختیار دارد، حس عزت نفس نیز در او تقویت می‌شود.

8. وظایف روزانه را برعهده کودک قرار دهید:
سپردن وظایف کوچک، از جمله مهم‌ترین روش های افزایش عزت‌نفس در کودکان است که تقویت توانایی حل‌مسئله را هم برای آن‌ها به دنبال دارد.

9.اختصاص فرصت مخصوص:
یک روز در هفته را به صورت ویژه به وقت گذراندن با کودک  اختصاص دهید. اختصاص این فرصت، فضای گفت‌وگوی خوبی را فراهم می‌کند و به یک پیوند دو طرفه منجر می‌شود.

 10. پیگیری اشتیاق کودک:
اگر کودک به یک کار مشخص مثل  نقاشی کشیدن و... علاقه دارد، این اشتیاق او را پیگیری کنید و برای یادگیری بهتر و بیشتر او تلاش کنید. کودکان از جلب رضایت و اعتماد شما لذت می‌برند.

11. احترام و سلام کردن:
پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله در این باره فرمود: «خَمْسٌ لاَ أَدَعُهُنَّ حَتَّى اَلْمَمَاتِ [... الی ان قال] وَ اَلتَّسْلِيمُ عَلَى اَلصِّبْيَانِ لِتَكُونَ سُنَّةً مِنْ بَعْدِي»؛[2] «پنج چیز را تا هنگام مرگ ترک نخواهم کرد [... تا اینکه فرمود] و (پنجمین عمل) سلام کردن به کودکان (است) برای اینکه سنّتی باشد (و) پس از من (باقی بماند)».

12.  واگذاری مسئولیت:
پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله در مواردی از قبیل انتخاب اسامه به فرماندهی سپاه، آموخت که در صورت توانایی و لیاقت، باید نوجوانان و جوانان را در انجام امور سهیم و از این طریق، اصل «خود مسئولی» را در آن‌ها تقویت کرد.

13. تعمیق باورهای اعتقادی و آموزش احکام و معارف اسلامی:
آگاهی متناسب با نیازهای نوجوانان در زمینه معارف اسلامی، نقش مهمّی در سرنوشت آینده آنان ایفا می‌کند؛ زیرا اساس شخصیت انسان را اندیشه او می‌سازد و اگر این اندیشه بر آگاهی‌های متقن دینی مبتنی باشد، فرد، زندگی آگاهانه و هدفمند را در پیش گرفته، به اصول اخلاقی و ارزش‌های دینی وفادار خواهد بود؛ ازاین‌رو، آموزش اخلاق و معارف اسلامی به نوجوانان در روشنگری ذهن آنان و ایجاد زیرساخت‌های عزت نفس بسیار اهمیّت دارد.

 پی‌نوشت:
[1] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران،دارالکتب الإسلامیه، 1407ق، ج6، ص49.
[2] مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، بحارالأنوار، دار إحياء التراث العربي، بیروت، 1368ش، ج63، ص425.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
11 + 4 =
*****