اربعین حسینی ارسال رصد

خلافتِ الهیِ انسان، محدود به زمین نیست

20:50 - 1392/11/06
رهروان ولایت ـ انسان در همه عوالم هستی جانشین خداست زیرا انسانِ کامل، مظهر خداوندي است كه در هستي و كمالات خود نامتناهي است و بر همه عوالم هستی، حاکم علی الاطلاق است بنابراین خلیفه او نیز چنین خواهد بود.
خلافتِ الهیِ انسان، محدود به زمین نیست

بسم الله الرحمن الرحيم

«وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً[بقره/۳۰]؛ بخاطر بياور هنگامى را كه پروردگارت به فرشتگان گفت من در روى زمين جانشينى قرار خواهم داد.»

در مورد اینکه محدوده جانشینی انسان از خداوند تا چه اندازه است؟ دو نظر ارائه شده است:

1. مقصود این است که انسان جانشین خداوند در زمین است و حدود خلافت او محدود به زمین می‌شود. دلیل مطلب هم قیدِ "فی الارض" (در زمین) است که صریح در این مطلب است. [1]

2. انسان در همه عوالم هستی جانشین خداست زیرا انسانِ کامل، مظهر خداوندي است كه در هستي و كمالات خود نامتناهي است و بر همه عوالم هستی، حاکم علی الاطلاق است بنابراین خلیفه او نیز چنین خواهد بود.

كلمهٴ "في الأرض" در آيه به این جهت است که زمين مسكن و مقرّ وجود مادّي و جسماني انسان و در سیر صعود، مبدأ حركت تكاملي اوست، نه اين‏كه محلّ خلافت و قلمرو  آن، زمين باشد و او فقط كارهايي را كه خداوند بايد در زمين انجام دهد انجام دهد.

به بیان فنّی‌تر: کلمه "فی الارض" قیدِ جعل است نه قيد خلافت. مانند اینکه محلّ تنفیذ حکم رئیس جمهور در پایتخت است امّا ریاست او محدود به پایتخت نیست بلکه حاکم همه کشور می‌شود.

علاوه بر این، بنابر نظر اوّل (فقط خليفهٴ خدا در زمين باشد) فرشتگان خليفهٴ خدا در آسمان‏‌ها خواهند بود و سجدهٴ آنها براي انسان كامل، معنا ندارد و در اين صورت، انسانِ خليفه، به همهٴ نظام آفرينش نيز آگاهي ندارد.

حضرت علامه جوادی آملی در این باره می‌نویسند:

موجودي خليفهٴ حق است كه «كَوْنِ جامع» بوده، به آسمان و زمين و مُلْك و ملكوت احاطهٴ تام دارد و همهٴ مخازن اشيا و مفاتيح غيب را به اذن خدا داراست، گر چه وجود عنصري وي به زمين بسته است. از اين رو هم فرشتگان بايد در برابر او سجدهٴ تكريمي كنند و هم انسان‏‌هاي عادي بايد او را گرامي دارند.

خلیفه خدا، از زمين تا «وأنّ إلَي رَبّكَ الْمُنْتَهَي[نجم/42]؛ همه امور به پروردگارت منتهى مى‏‌گردد.» حضور دارد. خليفة الله هم زميني است و هم آسماني و خلافت او در همهٴ اسماء و شؤون است؛ او هم معلّم اهل زمين است: «وَ أنْزَلْنَا إلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزّلَ إلَيْهِم[نحل/44]؛ و قرآن را بر تو فرستادیم تا آنچه را بر تو نازل شده برایشان تبیین کنی.» و هم معلّم اهل آسمان: «يَا ادَمُ أنْبِئْهُمْ بِأسْمَائِهِم[بقره/33]؛ اى آدم! آنان را از اسامى (و اسرار) اين موجودات آگاه كن‏.»

بلكه تسبيح و تقديس فرشتگان نيز به تعليم خليفةالله بود: «سَبّحْنَا فَسَبَّحَتِ الْمَلَائكَةُ بِتَسْبِيحِنَا[2]؛ ابتدا ما تسبیح کردیم و ملائکه بواسطه تسبیح ما تسبیح کردند.» و اگر فرشتگان از چنين چيزي باخبر بودند و تنها جنبهٴ زميني بودن او را نمي‏‌ديدند هرگز دربارهٴ آفرينش وي سؤال نمي‏‌كردند و آن‏گونه سخن نمي‏‌گفتند و اين خود دليل بر پيچيدگي آفرينش انسان از يك‏سو و محدوديت علم فرشتگان از سوي ديگر است. [3]

-------------------------------------------------------

پي نوشت:

[1]. ترجمه الميزان، ج‏15، ص: 548- ترجمه الميزان، ج‏17، ص: 296- مفاتيح الغيب، ج‏2، ص: 388
[2]. بحار، ج 24، ص 88، ح 3.
[3]. تفسیر تسنیم ج3 ص 116

اللهم صلّ علي محمّد و آل محمّد و عجّل فرجهم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.