نگاه ژاپنیزه‌ای به فرزند؛ من از فرزنددار شدن می‌ترسم!

13:19 - 1402/07/13

مدرنیته شدن و غربگرایی می‌تواند کشوری چون ژاپن را که زمانی دارای اصالت‌های عمیق خانواده بود به‌ جایی برساند که زنان آن فرزندآوری را مانع رفاه خود ببینند؛ روزنامه گاردین در گزارشی به وضعیت سالمندی ژاپن و نوع نگاه زنان این کشور به فرزندآوری می‌پردازد.

روزنامه «گاردین» در مقاله‌ای با تبیین وضعیت نگران کننده سالمندی در ژاپن، به تبیین نوع دیدگاه و نقطه نظرات بانوان این کشور پرداخت.

«گاردین» با اشاره به اولویت و دغدغه‌مندی بانوان این کشور در مُد و سبک زندگی تجملاتی و مصرف‌گرایانه با وجود سالمندی و عدم تمایل به فرزندآوری در کشوری که روزی داعیه‌دار اصالت خانواده بود؛ در ادامه آورده است:

"یک زن ژاپنی می‌تواند انتظار داشته باشد که در طول زندگی خود به طور متوسط 1.3 فرزند داشته باشد که بسیار کمتر از نرخ 2.1 مورد نیاز (نرخ جانشینی) برای حفظ جمعیت فعلی است. در سال 2021، تعداد تولدها به 811604 نفر رسید که کمترین میزان از زمان ثبت اولین رکورد در سال 1899 است و این مقدار کاهش، بسیار سریعتر از پیش‌بینی کارشناسان جمعیت‌شناسی بوده است و نشان می‌دهد حتی تشویق رسمی برای داشتن فرزندان بیشتر -با پشتوانه انگیزه‌های مالی- و هشدارها مبنی بر اینکه کاهش جمعیت در درازمدت به سلامت اقتصاد آسیب می‌رساند، تأثیر چندانی بر افزایش نرخ باروری نداشته است."

«گاردین» با اشاره به دلیل این معضل ادامه می‌دهد:

"به‌ دلیل فشارهای مالی و نقش‌های سنتی جنسیتی، زنان ژاپنی به طور فزاینده‌، تمایلی به ازدواج و بچه‌دار شدن ندارند."

در توضیح نقش‌های سنتی جنسیتی باید گفت، غیر از عامل هزینه‌های سنگین اقتصادی، عامل دیگر، دیدگاه پدران است. در ژاپن کمتر از 14 درصد از پدران جدید در سال گذشته از مرخصی پدری استفاده کردند و نوع دیدگاه مردان ژاپنی به زنان این است که به طور مطلق نباید به زنان هیچ کمکی داد؛ لذا زنان اعتقاد دارند در صورت فرزندآوری حتی اگر در خارج از خانه نیز کار کنند، همچنان باید سهم عمده‌ای از کارهای خانه را نیز بر عهده بگیرند و بار کارهای خانه و مراقبت از کودکان را به دوش بکشند و تحمل این مسأله با وجود عدم کمک مردان و همچنین فشار اقتصادی زیاد، برای بانوان این کشور بسیار سخت است!

یکی از دانشجویان دانشگاه توکیو در مصاحبه با این روزنامه در توضیح تأثیر نقش‌های سنتی جنسیتی بر عدم تمایل به فرزندآوری بیان می‌کند:

"من قبلاً فکر می‌کردم تا ۲۵ سالگی ازدواج کنم و در ۲۷ سالگی مادر خواهم شد؛ اما وقتی به خواهر بزرگم که یک دختر دو ساله دارد نگاه می‌کنم، می‌ترسم بچه‌دار شوم!

وقتی در ژاپن بچه‌دار می‌شوید، شوهر به کار ادامه می‌دهد؛ اما از مادر انتظار می‌رود که کارش را رها کند و از بچه‌ها مراقبت کند. من احساس می‌کنم که تربیت فرزندان از نظر مالی، روحی و جسمی سخت است!

هرچند دولت می‌گوید حمایت بهتری از خانواده‌های دارای فرزند خردسال ارائه خواهد کرد؛ اما من به سیاستمداران اعتقاد زیادی ندارم."

ماچیکو اوساوا، استاد دانشگاه زنان ژاپن نیز در این زمینه می‌گوید:

"ساعات کار طولانی باعث می‌شود مردان نتوانند برای حضور در کنار فرزندانشان مرخصی بگیرند. تمام مسئولیت تربیت فرزند بر دوش زنان است و تا زمانی که این روند ادامه داشته باشد، افزایش نرخ باروری دشوار است."

مدرنیته شدن ژاپن کار را به جایی رسانده است که «یوکا میناگاوا» دانشیار دانشگاه سوفیای ژاپن می‌نویسد:

«پیشرفت تحصیلی بهتر و افزایش تعداد زنان در محل کار به این معنی است که آن‌ها به طور قابل توجهی دیرتر از مادر و مادربزرگ خود ازدواج می‌کنند و بچه‌دار می‌شوند!"

«نائوهیرو یاشیرو» استاد دانشگاه زنان شووا نیز در بیان تأثیر افزایش هزینه‌ها بر میزان ازدواج می‌نویسد: «یک عامل احتمالی برای عدم تمایل زنان ژاپنی به ازدواج، افزایش هزینه‌های ازدواج است».

علاوه بر این، تعداد زیادی از زنان جوانِ با تحصیلات عالی، دستمزدی در حدود دستمزد آقایان دارند؛ بنابراین میانگین دوره تحقیق آن‌ها برای انتخاب همسر، طولانی‌تر است. در حال‌ حاضر، میانگین سن ازدواج اول برای زنان ژاپن 29 سال است، که این میانگین، بسیار فراتر از سن 25 سال در دهه 1980 است. (در آن زمان بیشتر زنان فقط فارغ‌التحصیل دبیرستان بودند)

در پایان باید گفت نفوذ فرهنگ غرب، ژاپن را از اصالت‌های خود دور کرد و با وجود چنین وضعیتی مشاهده افزایش نرخ باروری در ژاپن تقریباً غیر ممکن خواهد بود؛ وضعیتی که می‌تواند برای ایران نیز با توجه به روند صنعتی شدن و مدرنیته، هشداردهنده باشد.

پی‌نوشت:
[1]. گاردین، I’m afraid to have children’: fear of an older future in Japan and South Korea ،B2n.ir/theguardian.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
9 + 4 =
*****