شکایت داریم تا شکایت

12:59 - 1402/07/16

افراد در مواجهه با مشکلات و چالش‌های زندگی و چه بسا در شرایط یکسان با هم متفاوت‌اند. این تفاوت از نوع نگرش و جهان‌بینی آن‌ها نشأت می‌گیرد.

شکایت داریم تا شکایت

هر کسی در زندگی با چالش‌ها و محرومیت‌هایی مواجه می‌شود که چه‌بسا لذت زندگی را از او می‌گیرد. این چالش‌ها و گرفتاری‌ها گاهی از خود انسان ناشی می‌شود و گاهی ناخواسته و برگرفته از حکمت‌های الهی مثل امتحان و غیر آن اتفاق می‌افتد.

افراد در مواجهه با گرفتاری‌ها از هر قسمی که باشد دو گونه‌اند. بعضی، عنان از کف می‌برند و همه‌چیز را فراموش کرده و کفران می‌گویند و بعضی صبر پیشه می‌کنند تا از فضیلت صبر و تعالی روح که در متن گرفتاری‌ها و سختی‌ها نهفته است بهره‌مند شوند. همان‌طور که قرآن در این زمینه می‌فرماید: «إنَّ مَعَ الْعُسْرِ يُسْراً»؛[1] «به راستى به همراه دشوارى آسانى است». 

دو سبک شکایت
در مواجهه با گرفتاری‌ها و مصائب زندگی دو نوع شکایت وجود دارد: یکی نیکو و نشانگر معرفت و دیگری قبیح و نشانه جهالت است.
1. شکایت نیکو این است که شخص از خدا دادخواهی کند و شکایت خود را از نفس اماره یا از محرومیت‌ها و قضایای بد روزگار به پیشگاه خدا ببرد. بنده، برای تسکین خود از عجز و ناتوانی خودش در مواجهه با این مشکلات می‌گرید و دستان نیاز خود را به سمت خدایی که تنها حلال مشکلات است بلند می‌کند. در این قسم از شکایت، بعضی افراد به‌محض دعا کردن، دعایشان مستجاب می‌شود و بعضی دیگر اگر وضعیت آن‌ها به درجه اضطرار رسیده باشد، به خواسته خود می‌رسند. نمونه‌ای از این نوع شکایت را در دعای افتتاح می‌خوانیم: «اَللّهُم اِنّا نَشکُو اِلَیکَ فَقدَ نَبِیِّنا و غَیبَةَ ولیّنا وَ قِلَّةَ عَدَدِنا وکَثرَةَ اَعدائِنا وَ تَظاهُرَ الاَعداءِ عَلَینا و وُقُوعَ الفِتَنِ بِنا»؛[2] «خدایا ما شکایت پیش تو آریم از نبودن پیامبرمان و از غیبت مولایمان و از بسیارى دشمنان و کمى افرادمان و از سختى آشوب‌ها و از کمک دادن اوضاع زمانه به زیان ما».

2. شکایت زشت که در قران هم مذموم شمرده‌شده[3] این است که از خدا بابت مشکلات شکایت کند. یعنی شخص، خدا را مقصر و منشأ گرفتاری‌های زندگی بداند. این نگاه ممکن است متقابلاً در زندگی دنیا مکافات داشته باشد و در بروز مشکلات مضاعف مؤثر باشد. چون گاهی تقدیرات الهی بسته به نوع نگرش و نگاه آدم به خدا اتفاق می‌افتد. امام رضا علیه‌السلام در این زمینه می‌فرماید: «أحسِنِ الظَّنَّ باللّهِ فإنّ اللّه َ عَزَّ و جلَّ يقولُ: أنا عِندَ ظَنِّ عَبدِيَ المُؤمِنِ بي؛ إن خَيرا فخَيرا، و إن شَرّا فَشَرّا»؛[4] «به خداوند گمان نيك ببر؛ زيرا خداى عزّ و جلّ می‌فرماید : من نزد گمان بنده مؤمن خويشم؛ اگر گمانِ او به من نيك باشد، مطابق آن گمان با او رفتار كنم و اگر بد باشد نيز مطابق همان گمانِ بد با او عمل كنم.

جمع‌بندی:
ما در تعالیم دینی یک «شکایت بردن» پیش خدا داریم و یک «شکایت کردن» از خدا، که اولی مایه گشایش و دستگیری است و دیگری مایه تشدید گرفتاری‌ها و غرق شدن در انحرافات.

پی‌نوشت:
[1]. انشراح:6.
[2]. حاج شیخ عباس قمی، مفاتیح‌الجنان، دعای افتتاح.
[3]. معارج: 20-19
[4]. اصول كافى، ج2، ص72.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
9 + 4 =
*****