رابطه غذای حلال و پاکیزه با عمل صالح

20:04 - 1402/08/29

اسلام، دین جامعی است که به همه جوانب زندگی بشر توجه ویژه دارد. اینگونه نیست که شرع بگوید نماز بخوان و درباره خوردن و خوابیدن و... بی تفاوت باشد. در اسلام، همه امور زندگی باید هدفدار باشد. برای مثال غذاخوردن هم بايد دارای هدف باشد نه بر اساس هوس.

قرآن کریم سراسر توصیه است و یکی از آنها، توصیه به أکل و خوردن است. اما این واژه در کنار دستورات دیگری ذکر شده تا مشخص شود أکل به تنهایی هدف نیست و باید اهداف والاتری را در نظر داشت. برای مثال کلمه امر "کُلُوا" در کنار "وَ اشْكُرُوا" یا "أَطْعِمُوا" یا "لا تُسْرِفُوا" آمده است. یعنی شکرگزاری، اِطعام مساکین و اسراف نکردن در نزد خداوند ارزش‌هایی هستند که در کنار خوردن و آشامیدن نباید از آنها غافل شد. اما در آیه ۵۱ سوره مومنون "کُلُوا" در کنار یک دستور مهم عبادی ذکر شده است «وَاعْمَلُوا صَالِحاً» که نشان از اهمیت عمل صالح در کنار خوردن غذای حلال و پاک دارد.

«يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ؛ ای رسولان، از غذاهای پاکیزه (حلال) تناول کنید و به نیکوکاری و اعمال صالح بپردازید که من به هر چه می‌کنید آگاهم».[1] بعضی از مفسران معتقدند ذکر این دو (خوردن غذای پاک و حلال و انجام عمل صالح) پشت سر یکدیگر دلیل بر وجود یک نوع ارتباطی بین این دو است و اشاره به این است که تغذیه بر اعمال و رفتار تأثیرگذار است. غذای حلال و پاک، روح را پاک می‌کند و سرچشمه عمل صالح می‌شود و غذای حرام روح و جان را تیره و سبب اعمال ناصالح می‌گردد.[2] در تفسیر اثنی عشری در ذیل همین آیه نیز اشاره به رابطه صفا و نورانیت قلب و اعمال صالح با تغذیه حلال شده است و اینگونه آمده که: «خوردن حلال موجب موفقيت به اعمال صالحه است؛ نظر به آنكه غذا در قلب و اعضا و جوارح تأثير فوق العاده دارد؛ چنانكه از حلال باشد، صفا و نورانيت و رغبتى به عبادات حاصل شود، لكن حرام به عكس كسالت و بى‌رغبتى به طاعات را ظاهر سازد و تأكيدات وارده شرع مقدس در كسب حلال اين مطلب را مؤيد باشد».[3] استاد قرائتی در تفسیر نور در ذیل آیه مربوطه، پیام‌هایی را متذکر می‌شوند که به برخی ازآن‌ها اشاره می‌شود.

1- در آنچه مى‌خوريد، دو اصل مهم را فراموش نكنيد. الف: حلال بودن؛ ب: طيّب و پاكيزه بودن«كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ».

2- غذاخوردن نيز بايد هدفدار باشد نه بر اساس هوس«كُلُوا - وَ اعْمَلُوا».

3- عفّت در شكم و تقوا در عمل، مقارن هستند«كُلُوا مِنَ الطَّيِّباتِ وَ اعْمَلُوا صالِحاً».

4- توفيق عمل صالح، در سايه‌ی تغذيه حلال و طيب است«الطَّيِّباتِ‌- صالِحاً».

5- تغذيه‌ى طيّب و سالم و عمل صالح، مورد توجه تمام اديان الهى است«يا أَيُّهَا الرُّسُلُ‌- الطَّيِّباتِ‌- صالِحاً».

6-  اگر بخوريد و عمل صالح انجام ندهيد، خداوند حتّى به حساب انبيا می‌رسد«إِنِّي بِما تَعْمَلُونَ عَلِيمٌ».[4]

امام صادق(عليه‌السلام) ذيل اين آيه می‌فرمايند:«مراد از طيّب، حلال بودن است».[5] در حديث دیگری می‌خوانيم: «إنَّ الله لا يقبل عبادةَ مَن فِى جوفِه لقمة مِن حَرام؛ كسى كه يك لقمه مال حرام خورده باشد، خداوند عبادت او را نمى‌پذيرد».[6] سخن را اینگونه به پایان می بریم که:

علم و حکمت زاید از لقمه حلال          عشق و رقّت آید از لقمه حلال

لقمه تخم است و برش اندیشه‌ها          لقمه بحر و گوهرش اندیشه‌ها [7]

پی نوشت

[1]. مؤمنون، 51.

[2]. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 14، ذیل آیه مورد بحث.

[3]. شاه عبدالعظیمی، سید حسین، تفسیر اثنی عشری، ج 9، ص 146.

[4]. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج 6، ص 107.

[5]. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج 11، ص 58.

[6]. مراغی شافعی، احمد مصطفی، تفسیر مراغی، ذیل آیه مورد بحث.

[7]. بلخی، مولانا جلال‌الدین محمد، مثنوی معنوی، دفتر اول.

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
6 + 4 =
*****