لحظات جانسپاری و خاکسپاری بانو حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها

17:33 - 1402/09/08

یکی از بزرگترین رویدادهای ماه جمادی الثانیه، شهادت بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها است، آن بانوی مطهر اولین شهیدی بودند که در راه پاسداری از حریم ولایت و حق امامت و خلافت، جان مبارک خود را در این راه فدا کردند. 

حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها در لحظات واپسین عمر مبارکشان که دیدارشان با پدر بزرگوارشان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را نزدیک می‌دیدند، احوالشان پس از مریضی طولانی، تسکین یافته بود، وقتی که حضرت علی علیه السلام برای انجام بعضی از امورات، به بیرون از خانه رفته بود، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها به «اسماء بنت عمیش» که او را پرستاری می‌کرد، فرمودند که مقداری آب برای من بیاور و آن را بریز تا با آن غسل کنم و خودم را شست و شو دهم، او نیز فرمان بانو را انجام داد و حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها غسل کردند و پس از غسل، لباس‌های نو پوشیدند و سپس به اسماء فرمودند: بستر مرا در وسط خانه پهن کن و حنوط پدرم را کنار سر من بگذار(حنوط، به هر مادّه خوش بویی گفته می‌شود که بدن یا کفن میت را با آن معطر می‌کنند)، آن بانوی والا مقام پس از غسل با آن حنوط خودشان را معطر نمودند و پس از آن لباس‌های کفن خویش را خواستند که لباس‌های خشن برای او آوردند. آن بانوی والامقام در لحظات احتضار که دیدارشان را با پدر بزرگوارشان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، نزدیک می‌دیدند، آن جامه‌های خشن را به دور خودشان پیچیدند و رو به قبله خوابیدند و آن لباس را بر روی خود کشیدند و به اسماء فرمودند: ای اسما لحظاتی را صبر کن و انتظار بکش و پس از آن مرا صدا کن، اگر جوابت را ندادم بدان که من نزد پدرم رسول خدا رفته‌ام. 

سپس اسماء پس از چند لحظه انتظار، بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها را چنین صدا زد:«يَا بِنْتَ أَكْرَمِ مَنْ حَمَلَتْهُ النِّسَاءُ يَا بِنْتَ خَيْرِ مَنْ وَطِئَ الْحَصَا يَا بِنْتَ مَنْ كَانَ مِنْ رَبِّهِ‏ قابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنى‏» «ای دختر محمد مصطفی، ای دختر بهترین کسی که مادرش وی را حمل کرد، ای دختر بهترین کسی که بر روی سنگریزه‌ها پا نهاد، ای دختر آن‌کسی که مقامش به قاب قوسین او ادنی رسید». 

اسماء پس از اینکه بانو را اینگونه صدا زد هیچ جوابی نشنید، سپس آن لباس را از روی مبارک بانو کشید و دید که آن بانوی دو عالم، دار فانی را وداع گفته است. 

اسماء خودش را روی پیکر بی‌جان بانوی دو عالم انداخت و او را بسیار می‌بوسید و می‌گفت ای دخت نبی خدا، وقتی که به پدرت رسول خدا رسیدی، سلام اسماء بنت عمیس را به او برسان، سپس اسماء گریبان پیراهنش را چاک زد و از خانه بیرون رفت و همین که داشت می‌دوید حضرت امام حسن و امام حسین علیه السلام را دید، آن دو امام بزرگوار از او پرسیدند مادر ما حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها چه شد و کجاست؟ اما اسماء ساکت ماند و جوابشان را نداد، تا اینکه امام حسن و امام حسین علیهما السلام، خودشان وارد خانه شدند و دیدند که مادر مطهرشان رو به قبله دراز کشیده‌اند، حضرت امام حسین علیه السلام مادر مطهرشان را حرکت دادند و دیدند که مادرشان دار فانی را وداع گفته‌اند، سپس حضرت امام حسن علیه السلام خودشان را روی پیکر مطهر مادرشان انداختند و او را می‌بوسیدند و می‌فرمودند:«يَا أُمَّاهْ! كَلِّمِينِي قَبْلَ أَنْ تُفَارِقَ رُوحِي بَدَنِي»«ای مادر پیش از آنکه روح از بدنم جدا شود با من سخن بگو». 

حضرت امام حسین علیه السلام نیز پاهای مبارک مادرشان را می‌بوسیدند و می‌فرمودند:«أُمَّاهْ أَنَا ابْنُکِ الْحُسَیْنُ کَلِّمِینِی قَبْلَ أَنْ یَتَصَدَّعَ قَلْبِی فَأَمُوتَ»« ای مادر! من حسینم، مادر با من سخن بگو پیش از آن که جان دهم».[۱]

اسماء به امام حسن و امام حسین علیهما السلام گفت: ای فرزندان رسول خدا به سوی پدرتان بروید و او را از شهادت مادرتان مطلع کنید، آن دو امام بزرگوار نیز از خانه بیرون رفتند و با آه و ناله و با صدای بلند می‌فرمودند: یا محمدا یا احمدا امروز مصیبت وفات تو بر ما تازه شده است که مادر ما از دنیا رفت. وقتی که حضرت علی علیه السلام که در مسجد بودند از شهادت همسرشان بانو حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها مطلع شدند، با صورت مبارکشان به زمین افتادند و از هوش رفتند، وقتی که حضرت امام علی علیه السلام بر بالین بانو حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها حاضر شدند، چنین فرمودند:«بِمَنِ الْعَزَاءُ يَا بِنْتَ مُحَمَّدٍ كُنْتُ بِكِ أَتَعَزَّى فَفِيمَ الْعَزَاءُ مِنْ بَعْدِك‏»[۲]«اي دختر رسول خدا(ص) ديگر چگونه خود را تسلي دهم و چگونه آرام گيرم؟ آن زمان كه زنده بودي هميشه مصيبت‌هايم را به تو تسليت مي‌دادم اما اكنون بدون تو با اين داغ چه كنم؟». 

پس از اینکه بانوی دو عالم حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها مظلومانه به شهادت رسیدند، حضرت امام علی علیه السلام وصیت نامه‌ای را بر بالین آن بانوی دو عالم دیدند که در آن، حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها وصیت کرده بودند که پیکر مبارکشان در شب غسل داده شود و دفن شود، که متن وصیت‌نامه چنین بود:«بسم الله الرحمن الرحیم، هذا ما اَوْصَتْ بِهِ فاطِمَةُ بِنْتُ رَسولِ اللهِ، اَوْصَتْ وَ هِی تَشْهَدُ اَنْ لا الهَ اِلاّ اللهُ وَ اَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسولُهُ وَ اَنَّ الْجَنَّةَ حَقُّ وَ النّارَ حَقُّ وَ اَنَّ السّاعَةَ آتِیةٌ لارَیبَ فیها وَ اَنَّ اللهَ یبْعَثُ مَنْ فُی الْقبورِ، یا عَلِی اَنَا فاطِمَةُ بَنتُ مُحَمَّدٍ صلی الله علیه و آله زَوَّجْنَی اللهُ مَنْکَ لأکونَ لَکَ فِی الدُّنیا وَ الاخِرةِ، اَنْتَ اَوْلی بِی مِنْ غَیرِی، حَنِّطْنی و غَسِّلْنِی و کَفِّنِّی بِاللَّیلِ وَ صَلِّ عَلَی وَ ادْفِنِّی بِاللَّیلِ وَ لا تُعْلِمْ اَحَداً وَ اَسْتَوْدِعُکَ اللهَ و اقْرَءُ عَلی وُلْدِی السَّلامَ اِلی یومِ الْقِیامَةِ»[۳]«به نام خداوند بخشنده و مهربان، این وصیّت نامه فاطمه دختر رسول خداست و در حالی وصیّت می کند که شهادت می دهد خدایی جز خدای یگانه نیست و محمّد (صلی الله علیه و آله) بنده و پیامبر اوست و بهشت حق است و آتش جهنم حق است و همانا روز قیامت فراخواهد رسید و شکّی در آن نیست و خداوند مردگان را از قبر زنده کرده، وارد محشر می فرماید. ای علی (سلام الله علیه)! من فاطمه دختر حضرت محمّد (صلی الله علیه و آله) هستم. خدا مرا به ازدواج تو درآورد تا در دنیا و آخرت برای تو باشم. تو از دیگران بر من سزاوارتری. حنوط و غسل و کفن کردن مرا در شب به انجام رسان و شب بر من نماز بگزار و شب مرا دفن کن و به هیچ کس اطّلاع نده. تو را به خدا می سپارم و بر فرزندانم تا روز قیامت، سلام و درود می فرستم». 

 

پی نوشت

[۱] کشف الغمه فی معرفة الأئمه، علی بن عیسی اربلی، جلد ۱، صفحه ۵۰۱

[۲] بحارالانوار، جلد ۴۳، صفحه ۱۸۷

[۳] بحارالانوار، جلد ۴۳، صفحه ۲۱۴

 

 

 

 

 

 

 

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
11 + 8 =
*****