«رجعت» با «تناسخ» تفاوت‌هايي دارد

08:48 - 1393/01/31
چکیده: عدّه فراوانی از مخالفین رجعت به شباهت آن با تناسخ استدلال کرده‌اند و رجعت را مستلزم تناسخی می‌دانند که از نظر اسلام ممنوع است. برای روشن شدن تفاوت بین رجعت و تناسخ لازم است ابتداءاً به شناخت مفهوم رجعت و تناسخ بپردازیم.
تفاوت رجعت و تناسخ

رهروان ولایت ـ عدّه فراوانی از مخالفین رجعت به شباهت آن با تناسخ استدلال کرده‌اند و رجعت را مستلزم تناسخی می‌دانند که از نظر اسلام ممنوع است. برای روشن شدن تفاوت بین رجعت و تناسخ لازم است ابتداءاً به شناخت مفهوم رجعت و تناسخ بپردازیم.

"رجعت" از جمله عقائد حقّه مذهب تشیّع است که دلایل متقن قرآنی فراوانی بر آن دلالت می‌کند.[1] از طرف دیگر، "تناسخ" از عقاید باطلی است که اسلام بر آن خطّ بطلانی کشیده است.[2]

عدّه فراوانی از مخالفین رجعت به شباهت آن با تناسخ، استدلال کرده‌اند و رجعت را مستلزم تناسخی می‌دانند که از نظر اسلام ممنوع است.[3]

برای روشن شدن تفاوت بین رجعت و تناسخ لازم است ابتداءاً به شناخت مفهوم رجعت و تناسخ بپردازیم.

رجعت: در لغت به معنای بازگشت و در اصطلاح به بازگشت تعدادی از مردگان به دنیا بعد از نهضت جهانی حضرت صاحب الزمان، مهدی موعود(عجّل‌الله‌تعالی‌فرجه) و پیش از قیامت گفته می‌شود.[4] رجعت از نشانه‌های قیامت محسوب می‌شود و اعتقاد به آن مختصّ شیعیان است.[5]

تناسخ: "تناسُخ" در لغت به معنای "پیاپی آمدن چیزی و به کار بسته شدن پی در پی آن چیز" است[6] و در اصطلاح فلسفی و عرفانی در معانی مختلفی استعمال می‌شود [7] امّا تناسخ مدّ نظر عرفان‌های هندو و چین (تناسُخ مُلکی) به این معناست که روح (نفس) پس از خروج از یک بدن مادّی دوباره به بدن مادّی دیگری داخل شود و به زندگی خویش ادامه دهد و همواره در همین دنیا باقی می‌ماند. وقوع این نوع از تناسخ با دلایل عقلی و نقلی فراوانی ردّ شده است. [8]

پاسخ اشکال:

در تناسخ روحی که از بدن اوّل جدا شده از مرتبه قبلی خود تنزّل میابد و در بدن جدید حلول کرده و در حدّ جدیدی به زندگی ادامه می‌دهد امّا در رجعت چنین نیست زیرا در رجعت روح به همان صورتی که بوده بدون هیچ تغییری (در کمالات) به همان بدنی که از آن جدا شده بود بازمی‌گردد. [9]

توضیح اینکه: تناسخ رجوع انسان از طریق نطفه و طی دوباره مراحل رشد بشری است. امّا رجعت بازگشت روح به یک بدن کامل و سالم است. [10] مثلاً در رجعت یک انسان به شکل 40 ساله به دنیا بر می‌گردد ولی در تناسخ، روح انسان به بدن نوزاد می‌رود که آن نوزاد، خودش یک روح دارد و لازم می‌آید دو روح در یک بدن جمع شده باشد و لذا باطل است.

همچنین پذیرش تناسخ به معنای ابطال بهشت و جهنّم و معاد در جهان دیگر است در حالی‌که اعتقاد به رجعت، منافاتی با معاد ندارد. [11]

رجعت نوعی معاد جسمانی موقّت در دنیاست[12] و نمونه‌هایی از آن در قرآن کریم ذکر شده است كه تنها به يك مورد آن كه زنده کردن مردگان توسّط حضرت عیسی(علیه‌السلام) است و در چند جای قرآن ذکر شده است، اشاره مي‌شود:

«وَ أُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَ الْأَبْرَصَ وَ أُحْيِ الْمَوْتى‏ بِإِذْنِ اللَّهِ[آل عمران/49]؛ و کور مادرزاد را و برص گرفته را شفا می‌دهم و به فرمان خدا مرده را زنده می‌کنم.»

«أَنَّى يُحْيِي هذِهِ اللَّهُ بَعْدَ مَوْتِها فَأَماتَهُ اللَّهُ مِائَةَ عامٍ ثُمَّ بَعَثَهُ[بقره/259]؛ گفت: از کجا خدا اين مردگان را زنده کند؟ خدا او را به مدت صد سال ميراند آنگاه زنده‌اش کرد.»

«قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ[غافر/11]؛ می‌گويند: ای پروردگار ما، ما را دوبار ميرانيدی و دوبار زنده ساختی.»

--------------------------------------------------

پي نوشت:

[1]. البقرة/55 و 56- البقرة/72 و 73- البقرة/243- البقرة/259- آل عمران/49- النمل/82 و 83.
[2]. الإلهيات على هدى الكتاب و السنة و العقل، ج‏4، ص: 298.
[3]. مثلا احمد امسن مصری می‌نویسد: «و تحت التشيّع ظهر القول بتناسخ الأرواح»- فجر الإسلام، ص 277- البته ایشان در پایان عمر از این نظریات برگشت.
[4]. الإلهيات على هدى الكتاب و السنة و العقل، ج‏4، ص: 291.
[5]. بحار الأنوار، ج 53، ص 136، نقلا عن المسائل السروية، للشيخ المفيد.
[6]. تَنَاسَخَ- تَنَاسُخاً "نسخ‏" الأَمْرانِ: آن دو امر يكديگر را نسخ كردند،- القَوْمُ الشي‏ءَ: آن قوم آن چيز را پياپي به كار بردند، از آن چيز متابعت و پيروى كردند: فرهنگ ابجدي، متن، ص: 262.
[7]. دو رساله مثل و مثال (علامه حسن زاده)، ص218، فصل چهارم.
[8]. http://www.jonbeshnet.ir/news/25815.
[9]. الإلهيات على هدى الكتاب و السنة و العقل؛ ج‏4؛ ص 311؛ السؤال الثاني: التناسخ و الرجعة.
[10]. الإلهيات على هدى الكتاب و السنة و العقل، ج‏4، ص: 292.
[11]. الإيقاظ من الهجعة بالبرهان على الرجعة، النص، ص:42به نقل از مرحوم صدوق: و سأجرد كتابا فى الرجعة اذكر فيه كيفيتها، و الادلة على صحة كونها ان شاء اللّه تعالى، و القول بالتناسخ باطل؛ و من قال بالتناسخ فهو كافر، لان التناسخ ابطال الجنة و النار.
[12]. بداية المعارف الإلهية في شرح عقائد الإمامية، ج‏2، ص: 170.

اللهم صلّ علي محمّد و آل محمّد و عجّل فرجهم

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.