استقامت و پایداری در زندگی

01:55 - 1403/01/20

استقامت سرآمد صفت های پسنديده يک انسان است  زيرا برای دست يافتن به هر صفت پسنديده ای بايد صبوری كرد.

استقامت در زندگی

صبر و استقامت كليد هر مشكلی در زندگی است كه امروزه بايد به آن به عنوان يك مهارت مهم در زندگی توجه كرد. استقامت سرآمد صفت های پسنديده يك انسان است ، زيرا برای دست يافتن به هر صفت پسنديده ای بايد صبوری كرد. استقامت و پایداری از عوامل مهمی است که در دستیابی هر فرد و جامعه‌ای به اهداف بلند، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد؛ از همین‌رو خداوند، پیامبر اکرم(ص) و مؤمنان را به پایداری و استقامت فرمان داده است و آثارارزشمندی را برای استقامت‌کنندگان اختصاص داده است.  استقامت در مکتب اسلام دارای جایگاه بسیار مهمی است.

راه اهل استقامت، صراط مستقیم است که خداوند بهترین بندگانش را به آن صفت شناسانده است:«ما را به راه راست هدایت کن، راه کسانی که آنان را مشمول نعمت خود ساختی.»(۱) از این رو پیامبران، صدیقان، شهیدان و صالحان که بندگان نعمت یافته خدایند، اهل استقامت هستند و هر کس پیرو خدا و رسول او باشد، با آنان همراه می­گردد و از استقامت­ کنندگان به شمار می­ آید.(۲)
درسوره نساء این چنین آمده است که: «و آنان را به راه راست، هدایت می­کردیم و کسی که خدا و پیامبر را اطاعت کند،(در روز رستاخیز) همنشین کسانی خواهد بود که خدا، نعمت خود را بر آنان تمام کرده؛ از پیامبران و صدیقان و شهدا و صالحان، و آنها رفیق­ های خوبی هستند.»(۳)

هر گاه انسان در کارهایش استقامت کرده و آن حالت اعتدال را رعایت کند، آثار ارزنده­ای را به دنبال خواهد داشت. برخی از آثار استقامت عبارت­ اند از: 

۱. کرامت نفس
انسان در اثر استقامت در هر کاری به مقصود نهایی آن خواهد رسید و همین امر باعث می­ شود که انسان در این راه هرگز احساس حقارت و خواری نکند. امام علی(ع) در این باره می­فرمایند: «بر تو باد(پیمودن) راه استقامت که همانا آن(استقامت­ ورزی) موجب کرامت تو می­شود.» (۴)

­­۲. سلامت جسمی و قلبی
استقامت و پایداری در دین، ضامن سلامتی آدمی در جسم و قلبش است و اما بیشتر گرفتاری­ ها و بیماری­ هایی که مردم دارند به جهت پایدار نبودن آنها در دین است. امام علی(ع) در این رابطه می­فرمایند: «هر کس طالب سلامتی است، استقامت را بر خود ملزم کند.»(۵)
 
۲. آینده­ نیکو
انسان هایی که در دنیا، در راه خدا استقامت داشته باشند، در هنگام مرگ فرشتگان به استقبال ایشان می­ آیند و به آنان دلگرمی می­دهند که از عذاب الهی ترسی نداشته باشند؛ چون گناهانشان آمرزیده و عذاب از ایشان برداشته شده است.(۶) خداوند در قرآن می­فرماید: «به یقین کسانی که گفتند: «پروردگار ما خداوند یگانه است» سپس استقامت کردند، فرشتگان بر آنان نازل می­شوند که نترسید و غمگین مباشید و بشارت باد بر شما به آن بهشتی که به شما وعده داده شده است.»(۷)
 
۴.  فزونی برکات الهی
خدای سبحان در این باره چنین می­فرماید: «و اینکه اگر آنها (جن و انس) در راه (ایمان) استقامت ورزند، با آب فراوان سیرابشان می­کنیم.»(۸) در این آیه بسیاری آب، مثلی است که توسعه در رزق را می­رساند؛ بدین معنا که اگر همه انسان­ ها در تسلیم خدا بودن، استقامت ورزند، از برکت و روزی فراوان بهره­ مند می­شوند.(۹)

با توجه به اهمیت استقامت به بیان انواع استقامت میپردازیم؛

۱. پايدارى در راه خدا
پايدارى و استقامت بر اين عقيده كه خداى تعالى، پروردگار عالم است، عبارت است از پذيرفتن احكام خدا و اطاعت از پروردگار، پس اگر بعضى از فرمان هاى حق را گردن نهد و بعضى را نپذيرد، پايدارى نكرده و عمل بر طبق اقرار خود ننموده است؛ مثلا اگر نبوت را انكار بنمايد، پايدارى براقرار خويش ننموده و نيز چنين است اگر پيامبر را بپذيرد و وصى آن حضرت را نپذيرد، و هم­چنين بايد تمام ائمه طاهرين را قبول كند، هر كدام را نپذيرفت، استقامت بر گفته خود نكرده است.(۱۰) امام صادق(ع) در تفسیر استقامت در آیه شریفه فصلت آیه30 می­فرمایند: «به امامت هر يک از ائمه(ع) يكى بعد از ديگرى معتقد باشد و فرمان ايشان را گردن نهد.»(۱۱)

 ۲. پایداری در عهد و پیمان
یکی از موارد استقامت و پایداری، وفادار بودن به عهد و پیمانی است که انسان می­ بندد. خداوند در مورد وفای به عهد می­فرماید:«ای کسانی که ایمان آورده­ اید؛ به پیمان­ ها (وقراردادها) وفا کنید.»(۱۲) ريشه اين مطلب اين است كه بشر در زندگی اش هرگز بى­ نياز از عهد و وفاى به عهد نيست، نه فرد انسان از آن بى نياز است و نه مجتمع انسان و اگر در زندگى اجتماعى بشر كه خاص بشر است دقت شود، مشاهده می شود كه تمامى مزايايى كه انسان از  زندگى اجتماعى خود استفاده مى‏كند و همه حقوق زندگى اجتماعى كه با تأمين آن حقوق آرامش افراد ایجاد میشود، بر اساس عقد اجتماعى عمومى و عقدهاى فرعى و جزئى مترتب بر آن عهدهاى عمومى استوار است. بنابراین اگر انسان به خود اجازه دهد كه اين پيمان هاى عملى را بشكند، اولين چيزى را كه شكسته‏است عدالت اجتماعى خودش است كه ركن جامعه است.

۳. استقامت در تهذيب نفس
هر كسى به حسب محبت فطرى كه به خود دارد خواهان آن است که پيراسته از صفات رذيله و آراسته به صفات حسنه باشد ولى در اين فكر، استقامت ندارد؛ به اين معنا كه هيچ وقت اين فكر را به مرحله عمل نمى آورد يا اگر آن را به عمل نزديك کرد به كوچك­ترين مانع كه برخورد كند از آن دست میکشد و به همان حالت اوليه يا دو قدم عقب­تر برمى­ گردد.فقط اشخاص معدودى هستند كه مى­توانند با پایداری زنجيرهاى موانع را بشكنند و خود را تهذیب دهند.
 
۴. استقامت در تنگ دستى
 این استقامت سه مرحله دارد،مرحله اول، تسلیم رضای خدا بودن، ناشکری نکردن و زبان اعتراض بر حضرت حق نگشودن است. هر مسلمانی می­تواند به درجه­ ای برسد که با وجود فقر و بدبختی، دلش از خدای خود خشنود باشد و بر نعمت­های دیگر حضرت پروردگار سپاس­گزار و به رحمتش امیدوار باشد.
مرحله دوم، انسان در اثر فقر دست از ایمان و عقیده خود برندارد بلکه با همان تنگدستی زندگی کند و از راه حق منحرف نشود.
مرحله سوم، نبرد با فقر است که باید با کوشش هر چه تمام­تر، فقر را برطرف ساخت.

 ۵. استقامت در راه دانش
در راه تحصیل دانش، سختی و رنج­ های فراوانی است و کسانی که در این راه قدم برمی­ دارند به ناچار دچار آن خواهند شد، استقامت در این راه آن است که چنین موانعی، هر چند که بزرگ و مؤثر هم باشند، نباید محصل و دانشجو را از هدف خود باز دارند.

بنابراین دست یابی به حقیقت و رسیدن به آن با عبور از واقعیت های تلخ حاکم بر جهان، تنها در سایه صبر، حلم ، استقامت و پایداری شدنی است؛ زیرا با صبر و استقامت است که پیروزی به دست می آید و پیروزمند کسی است که بر مشکلات صبر داشته و با شکیبایی و بردباری بر اصول اساسی پافشاری داشته و برای رسیدن به مقصود حقیقی دست از تلاش بر نداشته است.

۱. ترجمه آیت الله مکارم شیرازی. سوره حمد. آیه ۶و۷
۲. دائرة المعارف قرآن کریم. ج۳. ص۱۴۹
۳. ترجمه آیت الله مکارم شیرازی. سوره نساء. آیه ۶۸و۶۹
۴. غررالحکم. ص۹۳
۵. غررالحکم. ص۲۸۷
۶. ترجمه تفسیر المیزان. ج۱۷. ص۵۹۱
۷. ترجمه آیت الله مکارم شیرازی. سوره فصلت. آیه ۳۰
۸.همان. سوره جن. آیه ۱۶
۹. ترجمه تفسیر المیزان. ج۲۰. ص۷۱
۱۰. استقامت. ص۷۵
۱۱‌ کلینی. اصول کافی. ج۱. ص۲۲۰
۱۲. ترجمه آیت الله مکارم شیرازی. سوره مائده. آیه ۱

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
1 + 2 =
*****