افطار کردن امام صادق(ع)

12:47 - 1403/02/22

رفتار امامان معصوم علیهم‌السلام را باید در شرایط و فضایی بررسی کرد که آنان در آن شرایط بودند؛ بنابراین به صرف افطار کردن امام صادق علیه‌السلام در ماه رمضان، نمی‌توان حکم به روزه‌خواری حضرت صادر کرد.

افطار کردن امام صادق علیه السلام

افطار کردن امام صادق | همواره در طول تاریخ، افراد مزدور و دین‌ستیزانی بودند که برای دست‌یابی به اهداف شوم خود به هر چیزی تمسک می‌کنند.

دو صفت مغرضان و دین‌ستیزان

مغرضان کسانی هستند که هرگز حاضر نیستند عقل خود را به کار گیرند. از طرفی گوش خود را نیز از شنیدن حقایق بسته‌اند، اینان در روز قیامت به کوتاهی خود اعتراف می‌کنند: «وَ قَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ»؛[1] «و می‌گویند: اگر ما گوش شنوا داشتیم یا تعقّل می‌کردیم، در میان دوزخیان نبودیم!».

این‌گونه افراد، گاهی برخی روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام را دست‌آویزی برای مردود دانستن دین اسلام قرار می‌دهند. آنان بدون اینکه به جوانب روایت و فضای حاکم بر آن توجه کنند، جاهلانه و یا مغرضانه حقانیت اسلام را زیر سؤال می‌برند.

روایت افطار امام صادق علیه‌السلام 

یکی از دستاویز دین‌ستیزان، روایت افطار کردن امام صادق علیه‌السلام است. حضرت فرمود: «من در حيره بر ابوالعباس سفَّاح وارد شدم. او به من گفت: اى أباعبدالله! رأى شما دربارۀ روزه امروز [روزی که مردم در آن شک داشتند] چيست؟ گفتم: آن مربوط به امام است، اگر تو روزه را باقى بدارى، ما نيز باقى مى‌داريم و اگر تو روزه را افطار نمایى ما نيز روزه را افطار مى‌نمایيم. سپس ابوالعباس گفت: اى غلام! براى من غذا را حاضر كن! چون حاضر كرد، من با او غذا خوردم. با وجود آنكه قسم به خدا يقين داشتم آن روز يك روز از ماه رمضان مى‌باشد. سپس حضرت فرمود: «فَكَانَ إِفْطَارِي يَوْماً وَ قَضَاؤُهُ أَيْسَرَ عَلَيَّ مِنْ أَنْ يُضْرَبَ عُنُقِي وَ لَا يُعْبَدَ اللَّه‏»؛[2] «به علت آنكه افطار كردن يک روز از ماه رمضان و قضای آن، براى من سهل‌تر است از آنكه گردنم زده شود و ديگر خدا عبادت نشود».

بررسی روایت 

سند این روایت مرسل و ضعیف است؛[3] ولی بر فرض صحت سند، در مورد متن روایت نیز باید به چند نکته دقت داشت:

یک. به اتفاق همه علما، روزه «یوم‌الشک» واجب نیست، بر اساس قاعده استصحاب، این روز مشکوک، جزء ماه شعبان محسوب می‌شود و روزه آن واجب نیست.[4]

دو. امام صادق علیه‌السلام در جواب سفاح می‌فرماید: «ذَاكَ إِلَى الْإِمَام»؛[5] «امر روزه یوم‌الشک مربوط به امام است». اگر مراد از امام، خود حضرت باشد که در این صورت، امام علیه‌السلام بدون اینکه هیچ‌گونه ترس و یا تقیه‌ای در کار باشد، تشخیص دادند که افطار کنند و اگر مراد از امام، ابوالعباس سفاح باشد، می‌توان گفت عمل امام صادق علیه‌السلام از روی تقیه صادر شده است.‏

سه. به‌طور جدی احتمال دارد این روایت از روی تقیه صادر شده باشد؛[6] علت این امر را حضرت، به بقای وجود امام برای عبادت خدا بیان کرده است. امام صادق علیه‌السلام با افطار کردن، از کشته شدن خویش جلوگیری کرد؛ زیرا عبادت خدا در زمین، وابسته به وجود امام، ولایت و پیروی مردم از اوست.[7]

از سویی ظاهرسازی عباسیان در دوستی با اهل‌بیت علیهم‌السلام به‌خصوص در ابتدای امر، مردم را فریب داده بود و همراهی امام نیز در این امر برایشان مهم بود.

نکته آخر اینکه ابوالعباس، نخستین خلیفه بنی‌عباس بود؛ هرچند با علویان به ظاهر رفتار مناسب داشت؛ ولی در خون‌ریزی امویان، یکه‌تاز میدان بود.[8] بنابراین امام علیه‌السلام با این کار، جان خود و شیعیان را حفظ کرد.

پی‌نوشت:
[1]. ملک: 10.
[2]. کلینی، محمدبن یعقوب، کافی، اسلامیه، ج4، ص84.
[3]. مجلسی، محمدباقر، مرآةالعقول، اسلامیه، ج‏16، ص240.
[4]. خویی، موسوعة الإمام الخوئی، ۱۴۱۸ق، ج‌۲۱، ص۷۴.
[5]. کلینی، محمدبن یعقوب، کافی، اسلامیه، ج4، ص84.
[6]. مجلسی، محمدباقر، مرآةالعقول، اسلامیه، ج‏16، ص240.
[7]. همان.
[8]. یعقوبی، احمدبن اسحاق، التاریخ، بیروت، ج۲، ص۳۶۰.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
3 + 0 =
*****