تبیین برائت در مناسک حج

10:59 - 1403/02/24

برائت، یکی از آموزه‌های اسلام است که در اعمال حج نیز وجود دارد و حاجی با انجام برائت و پیروی از آموزه‌های اسلام، رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله را بزرگ داشته و باعث رستگاری خود می‌شود.

تبین برائت در مناسک حج

حج یکی از بهترین و جامع‌ترین اعمال عبادی بندگان است که خداوند بعد از تحقق شرایطش، برای انسان واجب کرده است. سرتاسر اعمال حج؛ علاوه بر ظاهر، اسراری دارد که در متون دینی به آن‌ها تصریح شده است.

چند خصوصیت حج‌گزار

امیرالمؤمنین علیه‌السلام در مورد حج و حج‌گزار فرمود: «وَ اخْتَارَ مِنْ خَلْقِهِ سُمَّاعاً أَجَابُوا إِلَیهِ دَعْوَتَهُ وَ صَدَّقُوا کلِمَتَهُ وَ وَقَفُوا مَوَاقِفَ أَنْبِیائِه»؛[1] «[خداوند] از میان مردمان، شنوندگانِ فرمانش را انتخاب کرد، آنان دعوتش را [برای زیارت خانه کعبه] اجابت کردند و فرمانش را تصدیق نمودند و در جایگاه پیامبرانش ایستادند».

در این روایت برای حج‌گزار چند صفت بیان کرده است: 

یک. حج‌گزار انتخاب شده خداست؛
دو. حج‌گزار شنونده و فرمان‌بردار دعوت الهی است؛
سه. حج‌گزار فرمان و سخنان الهی را تصدیق می‌کند؛
چهار. حج‌گزار در جایگاه انبیا می‌ایستد.

حج‌گزار، در جایگاه انبیا 

از مهمترین خصوصیات حج‌گزار این است که آنان در ایام حج در جایگاه پیامبران علیهم‌السلام ایستاده‌اند. هرچند معنای ظاهری این جمله این است که حاجی، جایی قدم می‌گذارد که پیامبران قدم گذاشتند؛ ولی بی‌شک معنای دیگر آن این است که حاجی باید در مسیر پیامبران علیهم‌السلام حرکت کند.

دو خصوصیت پیامبر اکرم(ص) 

قرآن کریم شئون مختلفی برای پیامبران علیهم‌السلام بیان کرده است. یکی از مهمترین آن‌ها شأنی است که برای پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و اصحابشان بیان ‌فرموده است: «مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ»؛[2] «محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله فرستاده خداست و کسانی که همراه او هستند، در برابر کفّار سرسخت و شدید و در میان خود مهربانند».

بر پایه این آیه، حج‌گزار نیز در ایام حج در این دو مقام قرار گرفته است: 

یک. جایگاه برائت از مشرکان، کفار و بدخواهان؛ 
دو. جایگاه ولایت و دوستی در بین مسلمانان و هم‌نوعان و خیرخواهی برای تمام آزادگان.  

حج‌گزار، رستگار واقعی

شخصی از امام محمدباقر علیه‌السلام پرسید: «لِمَ سُمِّيَ الْحَجُّ حَجّاً؟ قَالَ: حَجَّ فُلَانٌ أَيْ أَفْلَحَ فُلَان‏»؛[3] «براى چه حجّ‌ را حجّ‌ ناميده‌اند؟ حضرت فرمود: به خاطر آنكه وقتى مى‌گويند: فلانى حجّ‌ به جا آورد؛ يعنى فلانى رستگار شد.»

قرآن کریم بعد از بیان خصوصیاتی مانند پیروی از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله، امر به معروف و نهی از منکر می‌فرماید: «فَالَّذينَ آمَنُوا بِهِ وَ عَزَّرُوهُ وَ نَصَرُوهُ وَ اتَّبَعُوا النُّورَ الَّذي أُنْزِلَ مَعَهُ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُون‏»؛[4] «پس کسانی که به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله ایمان آوردند و حرمت و بزرگی او را نگه داشتند و یاریش کردند و از نوری که با او نازل شده، پیروی نمودند، آنان رستگارانند».

بی‌شک خدا و رسولش از مشرکان، کفار و بدخواهان بیزارند[5] و از آنها برائت می‌جویند و حاجی با برائت، پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله را حمایت و یاری می‌کند و این یکی از راه‌های رستگاری است.

پی‌نوشت:
[1]. فیض‌السلام، نهج‌البلاغه، صبحی، هجرت، ص45.
[2]. فتح: 29.
[3]. صدوق، محمدبن علی، علل‌الشرایع، داوری، ج2، ص411.
[4]. اعراف: 157.
[5]. توبه: 2.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
3 + 1 =
*****