ریشه مشترک اسلام و زرتشت در باور به «میزان» و «پل صراط»

09:29 - 1403/03/09

هرچند می‌توان ادعا کرد ماهیت باور به «میزان» و «پل صراط» در دو آیین زرتشت و اسلام کاملا متفاوت می‌باشد،‌ اما برخی شواهد نشان‌گر آن است که آیین زرتشت از ابتدا یک آیین وحیانی بوده و سپس دچار تحریف گشته، پس می‌توان ادعا کرد این دو باور برگرفته از تعالیم آسمانی است، از این‌رو با اسلام نیز اشتراک دارد.

برخی اسلام‌شناسان غربی[1] و همچنین بعضی از نویسندگان غرب‌زده[2] و برخی تاریخ‌نگاران مسلمان[3] بر این باورند که باید «اسلام» را مجموعه‌ای از تعالیم ادیان و سنت‌های پیش از او دانست؛ زیرا اگر نگوییم تمام تعالیم، دست‌کم بسیاری از قوانین و باورهای آن از ادیان و سنت‌های پیش از خود گرفته شده است؛ همانند باور به «میزان» و «پل صراط» در روز قیامت که نخستین‌بار در کتاب مقدس آیین زرتشت از آن سخن به میان آمده است.

چند نکته در پاسخ به این ادعا ارائه می‌گردد:

الف- با توجه به آنکه دین اسلام توسط خاتم‌الانبیا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله به دنیا عرضه شد، این ادعای اسلام‌شناسان پیرامون‌ گزینش و برداشت تعالیم اسلامی از ادیان مسیحیت و یهودیت و حتی سنت‌های جاهلی، بیشتر با واقعیت‌های تاریخی هماهنگ است؛ زیرا در منطقه عربستان این سه گروه حضور داشتند، اما هیچ گزارش تاریخی از حضور آیین زرتشت در منطقه عربستان وجود ندارد.

حتی گزارش‌های تاریخی که از سفرهای پیامبر معظم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله به مناطق دوردست عربستان مثل شام خبر می‌دهند،[4] اثبات‌کننده این موضوع نیست، چراکه به دلیل نزدیک بودن آن سرزمین به مرزهای امپراطوری روم، آیین رایج در آن مناطق، مسیحیت بوده و قلمرو آیین زرتشت در منطقه فارس و مناطق آسیای صغیر محدود می‌شد.[5]

همچنین گزارش‌های تاریخی و اعتراف اهالی مکه گواهی می‌دهند که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله «اُمّی» بودند[6] و در طول عمر مبارک خویش هیچ‌گاه به مکتب و پای درس هیچ استادی نرفتند. پس در این شرایط که ترویج و گسترش سریع تعالیم ارزنده «اسلام» را باید بسان یک معجزه دانست،‌ امکان برداشت و رونوشت از تعالیم زرتشت توسط آن حضرت کاملا مردود است.

ب- تحقیق و مقایسه میان باور به «پل صراط» در تعالیم زرتشتی و اسلامی نشان می‌دهد این باور کارکردی متفاوت در این دو دین دارد؛ زیرا پل صراط بر اساس تعالیم اسلامی، مسیری است که در روز قیامت برای رسیدن کافران به جهنم و مؤمنان به بهشت فراهم می‌شود.

این در حالی است که در تعالیم تحریف‌شده زرتشتی، پل صراط به پلی گفته می‌شود که پس از مرگ میان دو کوه الوند و دماوند قرار گرفته که زیر آن فلز گداخته وجود دارد و دو فرشته به همراه ترازوی عدالت برای حسابرسی شخص متوفی در آنجا حاضر می‌شوند.[7]

این نکته مهم نشان از این دارد که مطالعات و بررسی‌های اسلام‌شناسان کاملا سطحی و نادرست است و تنها یک شباهت در نام‌گذاری باعث شده تا آنان گمان کنند باور به پل صراط از آیین زرتشت گرفته شده است.

ج- با چشم‌پوشی از پاسخ قبلی، ممکن است چنین ادعا شود که باور به «میزان» و «پل صراط» از آیین زرتشت به دو آیین یهودیت و مسیحیت راه پیدا کرده و سپس توسط پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله از این دو دین وارد تعالیم اسلامی شده، اما این ادعا نیز نمی‌تواند به نفع اسلام‌ستیزان باشد؛

زیرا با توجه به برخی شواهد قرآنی می‌توان ادعا کرد آیین زرتشت از ابتدا ریشه در تعالیم وحیانی داشته، اما مانند دو دین یهودیت و مسیحیت دچار تحریف‌های عمیق و اساسی شد.[8] برخی بر این باورند که پس از درگذشت زرتشت و ناپدید شدن کتاب مقدس اوستا، بزرگان مجوس با ارائه برخی تعالیم، آنها را به‌ عنوان آیین زرتشت به مردم عرضه کردند.[9]

بنابراین باور به وجود «میزان» و «پل صراط» در عرصه روز قیامت را می‌توان از باورهای مشترک در میان ادیان الهی دانست که فقط یک اسم از این دو بدون تحریف و نقصان در آیین زرتشت باقی مانده و پیامبران بعدی نیز بر این دو عقیده تأکید ورزیده و آنها را توضیح داده‌اند.

پی‌نوشت:
[1]. گرانتوسکی و دیگران، تاریخ ایران از زمان باستان تا امروز، ص178، پویش، ترجمه کیخسرو کشاورزی.
[2]. Ibn Warraq, Why I Am Not a Muslim? , p47, 1995.
[3]. راوندی، مرتضی، تاریخ اجتماعی ایران، ج1، ص495، نگاه.
[4]. آیتی، ابراهیم، تاريخ پيامبر اسلام، ص69، دانشگاه تهران.
[5]. پیرنیا، حسن، ‌تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه، ص255، خیام.
[6]. عنکبوت، 48 ؛ اعراف، 148.
[7]. مطالعه تطبیقی عبور از پل چینوَد زرتشت و پل صراط از دیدگاه هنر، پژوهش در هنر و علوم تخصصی، سال چهارم، شماره 3.
[8]. مصطفوی، حسن، التحقيق في كلمات القرآن الكريم، ج‏11، ص37، وزارت ارشاد.
[9]. طباطبایی، محمدحسین، الميزان، ج‏14، ص358، النشر الاسلامی.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
13 + 6 =
*****