تأثیر آیات مکی و مدنی بر رفتار پیامبر اکرم (ص)

10:31 - 1403/03/21

هرچند بیشتر آیات مکی در قرآن با موضوع دعوت به توحید و مسائل اخلاقی است و همچنین آیات جهاد و مبارزه با کافران در آیات مدنی بیان شده، اما هیچ‌یک از این‌ها در اصول اخلاقی و رفتار پیامبر معظم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله تاثیرگذار نبود و شیوه زندگی ایشان همواره بر پایه دوستی، محبت و دعوت مسالمت‌آمیز به توحید استوار بود.

برخی نویسندگان غرب‌زده و اسلام‌ستیز با توجه به آنکه پیامبر معظم اسلام صلی‌الله‌علیه‌وآله در مکه به پیامبری رسیدند و سپس سال‌های پایانی عمر خویش را در مدینه به‌سر بردند، ادعا کرده‌اند که بر اساس نزول آیات مکی و مدنی می‌توان رفتار آن حضرت را تحلیل کرد؛ زیرا آیات مکی نشان از این دارد که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله هنگام سکونت در مکه، یک فرد مذهبی، راستگو و درست‌کردار بوده، اما آیات مدنی که در دوران پادشاهی و حکومت آن حضرت در مدینه نازل شده، گواهی می‌دهد رفتار ایشان رو به خشونت گراییده و برای رسیدن به اهداف دنیوی، به جنگ و کشتار اقدام کرده است.[1]

چند نکته در پاسخ به این ادعا بیان می‌شود:

الف- تاریخ به وضوح نشان می‌دهد که ظهور اسلام در غربت بوده و افزایش جمعیت مسلمانان سال‌ها به طول انجامید. پس کاملا منطقی و عقلانی است که خاتم‌الانبیا صلی‌الله‌علیه‌وآله در شرایطی که مسلمانان مکه در اقلیت بوده و زمینه‌های درگیری نظامی وجود ندارد، از تشویق و توصیه به جنگ و جهاد خودداری کنند.

جالب آنکه فرمان به جهاد با کفار و مشرکان در سال دوم هجرت صادر شد،[2] یعنی چنین نبود که بلافاصله پس از هجرت پیامبر اعظم صلی‌الله‌علیه‌وآله به مدینه حکم جهاد ابلاغ شود؛ بلکه بسیاری از کفار و مشرکانی که به دلیل آزار فراوان به پیامبر باید کشته می‌شدند، توسط آن حضرت بخشیده شدند.[3]

ب- تقسیم‌بندی و ارزیابی رفتار پیغمبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله با توجه به محتوای آیات مکی و مدنی، کاملا نادرست و ناشی از تعصب و لجاجت است؛ زیرا هرچند بیشتر آیات مکی در مورد مسئله توحید و هشدار نسبت به معاد سخن می‌گوید، اما خداوند در برخی از همین آیات مکی،[4]‌ مسلمانان را به آمادگی برای مقابله و رویارویی نظامی با مشرکان در آینده‌ای نزدیک فرامی‌خواند.[5]

همچنین ابلاغ حکم جهاد در آیات مدنی، دلیل بر آن نیست که بیشتر این آیات مربوط به مسئله جهاد و مقابله با کفار باشد و هیچ سخنی از توصیه‌های اخلاقی و تربیتی اسلام در این آیات یافت نشود؛ بلکه آیات مدنی بسیار زیادی در قرآن وجود دارد که موضوع آنها بخشش،[6] عدالت،[7] وفای به عهد[8] و دعوت به نیکی با هم‌کیشان است.[9]

پی‌نوشت:
[1]. Ibn Warraq, Why I Am Not a Muslim? , p87, 1995.
[2]. مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج‏19، ص114، اسلامیة.
[3]. عسقلانی، ابن‌حجر، الاصابة، ج6، ص413، دار الکتب؛ آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، ص609، دانشگاه تهران.
[4]. غاشیة، 22-23.
[5]. طالقانی، محمود، پرتوى از قرآن، ج‏4، ص39، شرکت سهامی؛ دروزه، محمد عزه‏، التفسير الحديث : ترتيب السور حسب النزول، ج‏4، ص478، دار الغرب الاسلامی.
[6]. بقره،‌ 109.
[7]. مائده، 8.
[8]. آل‌عمران، 76.
[9]. مجادله، 9.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
2 + 4 =
*****