استدلال بر ولایت، تنها مصداق آیه بلاغ

13:38 - 1403/03/31

تنها مصداق «ما أُنْزِلَ» در آیه بلاغ، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است؛ زیرا شیعه و اهل‌تسنن، در روایات فراوانی به شأن نزول آن پرداخته‌اند و هرگز دلالت بر عمومیت مصادیق ندارد.

استدلال بر ولایت، تنها مصداق آیه بلاغ

غدیر خم، بزرگترین عید مسلمانان و آزادمردان جهان است که در روایات از آن به «عِيدُ اللَّهِ‏ الْأَكْبَرُ» تعبیر شده است.[1] در این روز پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله، به فرمان خدای مهربان، حضرت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را به جانشینی خود معرفی کرد.

خدای مهربان در روز هجدهم ذی‌الحجة، به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله فرمود: «یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ»؛[2] «اى پیامبر، آنچه را از جانب پروردگارت به تو نازل شده، ابلاغ کن و اگر نرسانی، رسالتش را به انجام نرسانده‌ای».

توهم برخی کوردلان
برخی با بستن چشم به روی تمام روایاتی که از شیعه و اهل‌تسنن در شأن نزول آیه رسیده است، آیه را عام معنا می‌کنند و همه آن چیزهایی که خدا از ابتدای رسالت، بر پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله نازل کرده است را مصداق آیه می‌دانند و می‌گویند که آیه دلالت بر چیز معینی ندارد.[3] باید در جواب این کورباطنان چنین گفت:

یک. عمومیت آیات، امری متداول  
در نگاه نخست، بسیاری از آیات قرآن به صورت عام نازل شده و اختصاص به امر خاص و مورد معین ندارند؛ ولی مفسران با توجه به قرائن و شواهد موجود، آن آیات را به مورد مشخص و معین، تفسیر می‌کنند. آن قرائن در دو امر شاخص، خلاصه می‌شود: 

یک. شأن نزول؛ 
دو. روایات و سنت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله.

بنابراین شأن نزول و روایات می‌توانند آیه را تخصیص زده و موردش را خاص کنند و بی‌شک با توجه به شأن نزول و روایات متواتر، آیه بلاغ به صراحت کامل و تام، دلالت بر این دارد که تنها مصداق آیه، ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام است.[4]

دو. ولایت، مصداق برخی آیات 
در برخی آیات قرآن کریم، مراد از «ما أُنْزِلَ»، ولایت است: «اتَّبِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ وَ لا تَتَّبِعُوا مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ قَليلاً ما تَذَكَّرُون‏»؛[5] «از چیزی که از طرف پروردگارتان بر شما نازل شده، پیروی کنید! و از اولیای دیگر غیر از او، پیروی نکنید! اما کمتر متذکّر می‌شوید».

از تأمل در آیه، چند نکته فهمیده می‌شود: 
یک. آیه از دو گروه یاد کرده که تبعیت از گروه نخست؛ «ماانزل» را واجب و تبعیت از گروه دوم؛ «اولیایی غیر از خدا» را منع کرده است؛

دو. این دو گروه در مقابل هم قرار دارند و برای هر دو از کلمه تبعیت و پیروی استفاده شده است؛

سه. با کمک قرینه مقابله و فن احتباک[6] می‌توان گفت که مراد از «ما أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ»، ولایتی است که از طرف خدا نازل شده است و مراد از «مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ»، ولایت‌هایی است که از طرف خدا نرسیده است، پس ولایت، مصداق «ما أُنْزِلَ» خواهد بود؛ بنابراین معنای آیه چنین می‌شود، از کسانی تبعیت و پیروی کنید که ولایتشان از طرف خدا به شما رسیده باشد.

چند نتیجه مهم: 
یک. هرچند «ما انزل» در این آیه، عام است؛ ولی به قرینه مقابله، خصوص ولایت‌هایی است که از طرف خدا آمده است.

دو. بی‌شک ولایت، باید از طرف خدا باشد؛ همان‌گونه که آیه بلاغ هم ولایت و خلافت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را از طرف خدا می‌داند. 

سه. به دلیل تصریح آیه بلاغ، مصداق «ما انزل» باید چیزی باشد که هم‌وزن رسالت باشد:
1. بی‌شک قرآن نیست؛ زیرا آیات قرآن، در طول23 سال به مردم ابلاغ شد؛
2. تک‌تک احکام و مسائل مختلف دینی نیز مراد نیست؛ زیرا آن‌ها را نیز پیامبر به مرور زمان، هنگام تشریع برای مردم بیان می‌کرد؛ علاوه براینکه این‌ها هم‌وزن رسالت نیستند، پس باید امری غیر این موارد باشد.    

چهار. شأن نزول و روایات فراوانی که در منابع اهل‌تسنن آمده است، دلالت دارد که تنها مصداق آیه، ولایت است.[7] 

بنابراین تنها مصداق آیه بلاغ، ولایت امیرالمؤمنین علیه‌السلام در غدیر خم است و جای هیچ شک و شبهه‌ای باقی نخواهد ماند.

پی‌نوشت: 
[1]. طوسی، محمدبن حسن، تهذیب الاحکام، اسلامیه، ج3، ص143.
[2]. مائده: 67.
[3]. این تیمیه، احمد، منهاج السنة النبوية، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامية، ج7، ص47.
[4]و آیه بلاغ در کتب اهل‌تسنن.
[5]. اعراف: 3.
[6]. «احتباک، یکی از شیوه‌های بیانی کلام است که با حذف قسمتی از کلام و ذکر قراینی که دلالت بر محذوف دارد، معانی گسترده‌ای را در قالبی محدود به وجود می‌آورد و به عبارت دیگر  در دو کلام پیاپی، از جمله اول، قسمتی که مشابه آن در جمله دوم بیان شده است، حذف شود و از جمله دوم نیز بخشی که در جمله اول بدان اشاره شده است حذف گردد».[قرآن‌شناخت، احتباک و آثار معنایی آن در تفسیر قرآن، نقیب‌زاده، محمد، مؤسسه امام خمینی، سال6، 1393، ص1] 
[7]. شأن نزول آیه بلاغ

کلمات کلیدی: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
3 + 7 =
*****