واجبی برای حذف بزه‌های اجتماعی

13:14 - 1393/05/15
چکیده: نوعاً جامعه که از اهرم امر به معروف و نهی از منکر در زندگی اجتماعی خود بهره نمی‌جویند با این کار بستر فعالیت و پشرفت فعالیت های غیر اخلاقی و مزدورانه‌ی اشرار را فراهم می‌کنند. رشد و تقویت انسانهای شرور و سلطه طلب در محیطی فراهم می شود که دیگران در خصوص نهی و راهنمایی ایشان بی تفاوت هستند.
امر به معروف و نهی از منکر

رهروان ولایت ـ یکی از زیباترین آموزه‌هایی که در فرهنگ و آداب اسلامی از جایگاه و اهمیت بسزایی برخوردار است،  موضوع امر به معروف و نهی از منکر است . در این دستور و فریضه‌ی الهی افراد جامعه حسن نیت و خیر خواهی خود را در بستر ارتباطات اجتماعی به نمایش می گذارند. نوعاً جامعه که از این فریضه‌ی ارزشمند به درستی استفاده نمی‌کنند خود را از برکات و ثمرات ارزشمند آن محروم می سازند. برکات ارزشمندی که در درجه اول  و در رأس آن می توان رضایت وتقرب الهی را نام برد.

مفهوم شناسی

حضرت امام خمینی(ره)  در کتاب شریف تحریر الوسیله می‌فرماید:

کارهایی که نیکی یا زشتی آن ها توسط عقل یا شرع، شناخته شده باشند، به ترتیب معروف و منکر نامیده می شوند.[1] علاوه بر این، در تبیین مفهوم این دو واژه مرجع تشخیص (شرع وعقل) نیز لحاظ شده است؛[2]. مرحوم علامه طباطبایی معروف را به معنای آن چه که با ذایقة افراد یک جامعه سازگار و در میان آنان مرسوم و متداول باشد دانسته و می گوید : «فالمعروف یتضمن هدایة العقل و حکم الشرع و فضیلته الخلق الحسن و سنن الادب»؛[3]؛ در این معنا مرجع تشخیص معروف علاوه بر عقل و شرع، عرف اجتماعی نیز می‌باشد.معروف يعنى كارى كه از نظر عقل و دين و فطرت شناخته شده است. منكر كارى است كه از نظر عقل، دين و فطرت ناشناخته است. اگر در محيط جامعه انجام شد، مردم تعجب مى‏كنند و مى‏پرسند چرا اين كار انجام مى‏گيرد.

جایگاه و اهمیت امر به معروف ونهی از منکر در فرهنگ قرآن کریم

در کلام الله مجید آیات فراونی در خصوص امر به معروف و نهی از منکر وجود دارد که فراوانی این آیات بیانگر اهمیت این فریضه‌ی الهی در فرهنگ اسلامی می‌باشند. برای نمونه خداوند متعال در قرآن مجید امت پیامبر اکرم (صلى الله عليه و آله وسلم) را به خاطر انجام امر به معروف و نهی از منکر بهترین امت معرفی می نماید که این خطاب نشانگر اهمیت این فرضه الهی است.«كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ تَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَر.[آل عمران/110]شما بهترين امتى هستيد كه براى مردم پديدار شده‏ايد: به كار پسنديده فرمان مى ‏دهيد، و از كار ناپسند بازمى ‏داريد،»

وهمچین خداوند متعال در بیان بهترین بندگان خود آنها را با این ویژگی ارزشمند معرفی می نماید:

«وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ[توبه/ 71] وَ يَنْهَوْن و مردان و زنان با ايمان، دوستان يكديگرند، كه به كارهاى پسنديده وا مى‏دارند، و از كارهاى ناپسند باز مى‏دارند»

جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در روایات اسلامی

پیامبر اکرم(صلى الله عليه و آله وسلم)در اهمیت این فرضیه الهی می فرماید:

« لتأمُرُنّ بالمعروفِ و لَتَنهُنَّ عَنِ المُنكَرِ ، أو لَيُسلِّطَنَّ اللّه  شِرارَكُم علىَ خِيارِكُم ، فيَدعو خِيارُكُم فلا يُستجابُ لَهُم[4] : بايد امر به معروف و نهى از منكر كنيد و گرنه خداوند بدهاى شما را بر خوبانتان مسلّط مى گرداند و در اين صورت نيكانتان دعا مى كنند ولى دعايشان مستجاب نمى شود»

نوعاً جامعه که از اهرم امر به معروف و نهی از منکر در زندگی اجتماعی خود بهره نمی‌جویند با این کار  بستر فعالیت و پشرفت فعالیت‌های غیر اخلاقی و مزدورانه‌ی اشرار را فراهم می‌کنند. رشد و تقویت انسانهای شرور و سلطه طلب در محیطی فراهم می‌شود که دیگران در خصوص نهی و راهنمایی ایشان بی‌تفاوت هستند. بی‌تفاوتی که در نهایت منجر به پشیمانی و متحمل عواقب شوم فراوانی می‌شود. از این رو بهترین راهکاری برای حذف بزه‌های اجتماعی و فاعلین آنها احساس مسئولیت در برابر آنها و برطرف نمودن زمینه‌های شرارت این دسته از افراد است.

در اهمیت و ارزش این حکم الهی همین بس که امام علی علیه السلام در کتاب شریف نهج البلاغه می فرماید:

«مَا أَعْمَالُ الْبِرِّ كُلُّهَا وَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ عِنْدَ الْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْيِ عَنْ الْمُنْكَرِ إِلَّا كَنَفْثَةٍ فِي بَحْرٍ لُجِّي‏:[5] و همه اعمال نيكو و جهاد در راه خدا در پيش امر بمعروف و نهى از منكر نيست مگر مانند آب دهن انداختن در درياى پهناور (چون قوام اسلام بامر بمعروف و نهى از منكر مى‏باشد)»

این گفتار حکیمانه امام علی(علیه السلام) گویایی اهمیت و جایگاه و ارزش امر به معروف و نهی از منکر در منابع اسلامی است. تاثیرات شگفتی که این فرضه الهی در سعادت و کمال افراد برجای می‌گذارد و همچنین خیر خواهی و هم نوع دوستی که در فلسفه و حکمت آن نهفته است به ارزش و اهمیت آن دو  غنای دو چندان می‌بخشد.

____________________________                                 

[1].موسوی خمینی، سید روح الله، تحریرالوسیله، ج ۱، ص ۳۹۷٫

[2].مفردات،‌ راغب اصفهانی، 1404 ق: 331

[3]طباطبایی، ج 2: 236

[4] مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، بحار الأنوار (چاپ: دوم - بيروت،  دار إحياء التراث العربي - 1403 ق). ج‏90 ؛ ص37

[5]شريف الرضى، محمد بن حسين - فيض الاسلام اصفهانى، على نقى، ترجمه و شرح نهج البلاغة (فيض الإسلام)، 2جلد، مؤسسه چاپ و نشر تأليفات فيض الإسلام - تهران، چاپ: پنجم، 1379 ش. ج‏6 ؛ ص1264

 

 

نظرات

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.