عید سعید قربان ارسال رصد

اسلام و جايگاه اجتماعی زن

14:58 - 1394/01/23
چکیده: برخی از نكاتی كه درباره جايگاه اجتماعی زن بايد مد نظر داشت از قرار زير است.
جايگاه زن در اسلام

رهروان ولایت ـ برخی از نكاتی كه درباره جايگاه اجتماعی زن بايد مد نظر داشت از قرار زير است:

1. اسلام و زن:
در اسلام زن، علاوه بر مسئوليت اداره خانه و تربيت فرزندان كه از مهم‌ترين وظايف اوست، در بسياری از مسئووليت‌های اجتماعی با مردان شريك است و انجام اين وظيفه خواه و ناخواه او را از حصار خانه به صحنه‌های اجتماعی می‌كشاند، كه اين نه تنها با حفظ حجاب و عفاف كه از وظايف ديگر اوست منافات ندارد، بلكه او را در بهتر انجام دادن مسئووليت‌های اجتماعی و سلامت روانی‌اش ياری می‌كند.[1] اسلام در هيچ زمينه‌ای سخت‌گيری نكرده است. و در همه شرايط مصالح فرد و اجتماع را در نظر گرفته است.

خداوند در قرآن دربارة كيفيت حضور زنان در نزد نامحرم و اجتماع می‌فرمايد: «لايُبدينَ زينتهنّ الاّ ماظهر منها زينت خود را بيش آن مقدار كه نمايان است (دست و صورت) آشكار ننمايند.[3]
در زمان پيامبر اكرم(صلّی‌الله‌عليه‌وآله) زنانی به ايشان درخواست بيعت كردند ايشان فرمودند برگرديد و آنچه برايتان واجب است را حفظ نمائيد و دستانت را بپوشانيد و بعد براي بيعت حاضر شويد.[4]

2. زن و حضور در جامعه
حضرت زهرا( سلام الله عليها) و بعد از رحلت پدر بزرگوارش مسئوليت سنگينی را برعهده داشت، ايشان نتوانستند در مقابل بدعت و نوآوری جامعه آن روز آرام و خاموش بنشينند، و برای دفاع از ولايت و اسلام در برابر مهاجرين و انصار در مدينه همراه و ياور همسر خود بود، ايشان برای اخذ حق خود، با عفاف و حجاب كامل در مسجد حاضر شدند و بين زنان و مردان پرده كشيدند و از پس پرده به سخنرانی مشغول شدند. شخصاً در مساجد و مكان‌های عموم در برابر زنان انصار و مهاجر حاضر شدند و حجت را بر آنان تمام كردند و از آن‌ها ياری طلبيد.[5]

با همه اين‌ها آن حضرت خانه‌داری و انجام تكاليف منزل را سعادت بزرگی می‌دانستند، زمانی‌كه ابتدای زندگی‌شان پدر بزرگوارشان كار را بين او و امیرالمومنین(عليه‌السلام) تقسيم نمودند. حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) فرمود: تنها خدا می‌داند كه چه قدر خوش‌حالم، زيرا پيامبر(صلّی‌الله‌عليه‌وآله) من‌را از پذيرفتن وظايف خارج از منزل و كاری كه برای مردان است آزاد و راحت ساخت، اما با اين حال هرگاه وظيفه الهی ايشان اقتضا می‌کرد كه در جامعه حاضر شود، با اصل رعایت عفاف و حجاب كامل وارد جامعه می‌شدند.[6]

3. مسئوليت زن در اجتماع
زن در قبال منكرات اجتماعی مانند مرد مكلّف است، و وظايف بسياری دارد، زن نه تنها لازم است حركت‌های مثبت یا منفی هم‌جنسان خود را هوشيارانه بنگرد و تحركات سياسی آن‌ها را در نظر داشته باشد، بلكه در خودسازی و پاك‌سازی فكری جامعه نيز مسئول است. بنابراين زن با امر به معروف و نهی از منكر كردن زن‌ها می‌تواند فضاس اجتماعی سالم و معنویی را برای جامعه به وجود آورد.
با توجه با ظرافتی كه در سرشت و خلقت زن وجود دارد آن‌ها نمی‌توانند همانند مردان مسؤليتی پرمشقت و سنگين داشته باشند، چون آن‌ها موجودی حساس آفريده شده‌اند. امیرالمومنین(علیه‌السلام) در این رابطه فرمودند: «انّ المرأةَ ريحانةٌ ليستْ بقهرمانة: زن گلی از گل‌زار زندگی‌ست نه قهرمان.[7]

4. زن و واجب كفايي
تعاليم اسلام هرگز حضور زن در جامعه و در حرفه‌های اجتماعی و مشاغل اقتصادی و غيره را منع نكرده است، چون بقای نظام اجتماعی ايجاب می‌كند افراد به مشاغل گوناگون بپردازند. و به نيازهای جامعه پاسخ دهند.
«بعضي از حرفه‌ها واجب كفايی است و بر زنان نیز واجب است تا در حد كفايت جامعه به آن بپردازند، اگر زن صاحب آن شغل در جامعه حاضر باشد، جائز نيست براساس دستور اسلام به مرد مراجعه شود.[8] بنابراين اسلام اجازة فعاليت به زن را داده است و آن‌چه كه مهم است حفظ شرافت و عفت اوست. نه هم‌رنگ‌شدن با زمان و خودباختگی.
از نظر اسلام زن می‌تواند كسب و كار مشروع و معقولی كه با اصالت و آب‌روی او در نظام زندگی معنوی و انسانی‌اش سازگار باشد را داشته باشد. از نظر اسلام كسب علم بر مرد و زن (هردو) واجب است. اگر شوهر نتواند، به او علم بياموزد، حق جلوگيری او از منزل برای كسب علم را ندارد.[9] البته بايد با حفظ شئونات اسلامی و پوشش اسلامی به كسب علم بپردازد.

5. نگاهی تاريخی به فعاليت زن در جامعه:
زنان با ايمان و متدين در دوران پيامبر و امامان معصوم(صلوات‌الله‌علیهم‌اجمعین) در عرصه‌های مختلف اجتماعی فعاليت بسياری داشتند. زنانی بوده‌اند كه برای تحقيق و پرس و جو در باره عقايد مذهبی مسافت زيادی را طی می‌كردند تا به خدمت رسول خدا(صلّی‌الله‌عليه‌وآله) برسند و مسائل خود را عرضه دارند. در مساجد و اماكان عمومی به تدريس و بيان مسائل شرعی می‌پرداختند.[10] و نيز در كارهای پزشكی (از جمله قابلگی) برای همسران پيامبر و ائمه اطهار(صلوات‌الله‌علیهم‌اجمعین) پرستاری می‌كردند.[11] در جنگ خيبر نیز همراه پيامبر اكرم(صلّی‌الله‌عليه‌وآله)حضور داشتند و برای دفاع از دين در زمينه‌هايی به پرستاری و طبابت و آب‌رسانی خدمت می‌كردند.[12] اما تمام اين موارد در قالب پوشش كامل و عفاف اسلامی و در حد ضروری بوده است. پس الان هم زنان می‌توانند با رعايت عفاف و در حد ضرورت وارد جامعه شوند.

6. فعاليت اجتماعی زن و معيار برخورد او در جامعه اسلامی:
زن در گفتگو با مردان را بايد رعايت كند و با صدای تحريك‌آميز ديگران را وادار به گناه نكند و نيز مواظب نگاه خود باشد.

حرف آخر: هر چند نقش زنان در خانواده و حضور او در آن مؤثر و از اهميّت ويژه‌ای برخوردار است، اما حضور او در جامعه در حد ضرورت و برطرف ساختن نيازهای جامعه در حد واجب كفايی (مانند پزشكي، تدريس و...) و با توجه به اصل عفاف بدون اشكال است.

 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

پی‌نوشت
[1] . نقش زنان شيعه در عصر امام علي ـ‌عليه السّلام ـ به نقل از سيد احمد فاضلي بيارجمندي، انتشارات ميثم تمار قم، ت 1381، ص 216.
[2] . همان.
[3] . همان.
[4] . همان. به نقل از كتاب مستدرك.
[5] . جايگاه اخص زن، به نقل از محمدرضا امين زاده از بحارالانوار، ت چ 1372، ص 226.
[6] . نقش زنان شيعه در زمان امام علي ـ عليه السّلام ـ به نقل از احمد فاضلي، انتشارات ميثم تمار، قم، ت چاپ 1382، ص 271.
[7] . پرتوي از نهج البلاغه، به نقل از كتاب حجاب و آزادي،ص 312.
[8] . مستطوف، ج 2،‌ص 37، به نقل از نقش زنان شيعه در عصر امام علي ـ عليه السّلام ـ انتشارات ميثم تمار، مؤلف: سيد احمد فاضلي بيارجمندي، ت چ 1381.
[9] . مسئووليت اجتماعي زن در كتاب و سنّت، به نقل از احمد صادقي اردستاني، نشريه مجلة حقوقي و قضائي ، ت چ 1372.
[10] . نقش زنان شيعه در عصر امام علي ـ عليه السّلام ـ به نقل از سيد احمد فاضلفي بيارجمندي، انتشارات ميثم تمار، قم، ت چ 1381.
[11] . همان.
[12] . همان.
مركز مطالعات و پژوهش هاي فرهنگي حوزه علميه

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.