عید سعید قربان ارسال رصد

جوانی، فرصتی طلایی برای انسان‌شدن

12:23 - 1394/02/17

چکیده: انسان در بین مخلوقات خداوند عالم، از کرامت ویژه‌ای برخوردار است. دوره‌ی جوانی در لسان روایات از ظرفیت ویژه‌ای برای کرامت بخشی به انسان برخوردار است. با توجه به کلام معصومین(علیهم‌السلام) که در بیان آثار ویژه‌ی عبادت در جوانی، روایت شده و نیز جایگاه آن در کرامت‌بخشی به انسان به این نکته‌ی بسی مهم پی می‌بریم.

جوانی فرصت کرامت است.

رهروان ولایت ـ انسان در بین مخلوقات خداوند عالم، از کرامت ویژه‌ای برخوردار است. قرآن کریم در این باره می‌فرماید: «وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا[اسراء، 70] ما فرزندان آدم‌ را گرامی داشتيم؛ و آن‌ها را در خشكی و دريا(بر مركب‌های راه‌وار) حمل كرديم؛ و از انواع روزی‌های پاكيزه به آنان روزی داديم؛ و آن‌ها را بر بسياری از موجوداتی كه خلق كرده‏‌ايم، برتری بخشيديم‏».

کرامت به معناى دورى از پستى و فرومایگى است و روح بزرگوار و منزّه از هر پستى را کریم گویند.[1] کرامت انسان را دو گونه بیان کرده‌اند: یک نوع آن ذاتی‌ست که انسان به واسطه‌ی انسان بودن نسبت به موجودات دیگر از آن بهره‌مند است. نوع دیگر که محصول مجاهده و تلاش در جهت کسب کرامت است، کرامت اکتسابی نامیده شده است.[2] برای کرامت اکتسابی در روایات معیارهایی وارد شده است؛ یکی از این معیارها دین‌داری است.[3] دین‌داری (تدین) صرفا رفتاری خاص و ثابت نیست، بلکه تمام فتارهای کوچک و بزرگ انسان را شامل می‌شود، از خدمت به خلق گرفته تا نماز و روزه و شب‌زنده‌داری و... همه و همه را شامل می‌شود. هم‌چنین در روایتی دوری از حرام و پاکی از عیوب، معیار کرامت دانسته شده[4] و در روایتی دیگر کنترل نفس یکی از معیارهاست.[5] پس به طور کلی بندگی و اطاعت فرمان الهی در تمام رفتارهای انسان، معیار کرامت دانسته شده است.

نسبت جوانی و مساله‌ی کرامت انسانی

سوال مشخص آن‌که: آیا انسان در طول دوران عمر خود از موقعیت و فرصتی برابر در راستای کسب کرامت برخوردار است و یا در بازه‌ای از زمان (جوانی) توان‌مند‌تر و موفق‌تر است؟ برای پاسخ بدین سوال به سراغ روایات رفته و از افق احادیث بدان می‌نگریم.
از منظر روایات بر اساس معیار بیان شده (بندگی) در سنجش کرامت، دوره‌ی جوانی در لسان روایات از اهمیت ویژه‌ای برای کرامت بخشی به انسان برخوردار است. جوان در طی مسیر کرامت از موقعیت به خصوصی برخوردار است که او را از سایرین جدا می‌سازد؛ به طور نمونه به این موارد اشاره می‌شود:

1. جوان دین‌دار را خدای بزرگ دوست دارد.[6]
2. جوان متدین پاداش هفتاد و دو صدیق را دارد.[7]
3. جوان دین‌دار در سایه‌ی رحمت الهی است؛ روزی که سایه‌ای نیست.[8]
4. خداوند متعال جوان خوش سیمای دین‌دار را بیشتر از هر چیزی دوست دارد.[9]
5. جوانی که قرآن می‌خواند، قرآن با گوشت و خونش در می‌آمیزد.[10]

در نتیجه: با توجه به کلام معصومین(علیهم‌السلام) که در بیان آثار ویژه‌ی عبادت در جوانی، روایت شده و نیز جایگاه آن در کرامت بخشی به انسان، به این نکته‌ پی می‌بریم که فرصت جوانی، فرصتی بی‌بدیل و برگشت‌ناپذیر در جهت کسب کرامت است. خدای مهربان، جوانان را گرامى داشته از اين‌كه عذاب‌شان كند.[11]

-----------------------------------------------------------------

پی‌نوشت
[1]. جوادى آملى، عبدالله، کرامت در قرآن، ص 22.
[2]. رجبی، محمود، انسان شناسی، ص 155.
[3]. « قَالَ رَسولُ الله: کَرَمُ الرّجلِ دِینُه؛ پیامبر(صلی‌الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: کرامت و بزرگواری انسان در دین اوست» (نهج‌الفصاحه).
[4]. «قَالَ عَلِی عَلَیه‌ِالسَلام: اَلکریِمُ مَن تَجَنّبَ اَلمَحارِمَ و تَنَزَّهَ عنِ العُیُوبِ؛ امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید: کسی که از حرام اجتناب کند و از عیوب منزه و پاک باشد، کریم است» (غررالحکم۲: ۴).
[5]. قَالَ علی علیه‌السلام: «املِکْ علَیکَ هَواکَ و شُحَّ بنفسِکَ عمّا لا یَحِلُّ لَکَ ؛ فإنَّ الشُّحَّ بالنفسِ حَقیقَةُ الکَرَمِ؛ امام علی(علیه‌السلام) می‌فرماید: هوای نفست را مهار کن و با نفس خود نسبت به آنچه بر تو روا نیست، بخیل باش، زیرا بخل ورزیدن بر نفس، حقیقت کرامت است» (تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص241).
[6]. «قَالَ رَسولُ الله: إنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الشّابَّ الَّذي يُفنِي شَبابَهُ في طاعَةِ اللَّهِ؛ پیامبر(صلی‌الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: خداوند جوانی که عمر خود را در عبادتش به سر می‏برد، دوست دارد» ( نهج الفصاحه ص316).
[7]. «قَالَ رَسولُ الله: یَا أَبَا ذَرٍّ مَا مِنْ شَابٍّ یَدَعُ لَذَّةَ الدُّنْیَا وَ لَهْوَهَا وَ أَهْرَمَ‏ شَبَابَهُ‏ فِی طَاعَةِ اللَّهِ إِلَّا أَعْطَاهُ‏ اللَّهُ أَجْرَ اثْنَیْنِ وَ سَبْعِینَ صِدِّیقا؛ پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمودند: ای اباذر! هیچ جوانى خوشى‏هاى دنیا و سرگرمى‏هاى آن را كنار نمى‏نهد و جوانیش را در فرمانبردارى از پروردگار صرف نمی‌كند ، مگر آن كه خداوند به وى پاداش هفتاد و دو صدّیق مى‏‌بخشد» (الأمالی، شیخ طوسی، ص 535 ).
[8]. «قَالَ رَسولُ الله: سَبْعَةٌ يُظلُّهُمُ اللَّهُ فِي ظِلِّهِ يَوْمَ لَا ظِلَّ إلَّا ظِلُّهُ : إِمَامٌ عَادِلٌ ، وشَابُّ نَشَأَ فِي عِبَادَةِ اللَّهِ؛ خداوند هفت گروه را در سایه رحمت خود جای می‏دهد، روزی که سایه‏ای جز سایه او نیست: اول زمامداران دادگر و دوم جوانی که در عبادت خداوند پرورش یافته باشند. (نهج الفصاحه، حدیث 1732)
[9]. «قَالَ رَسولُ الله: إنَّ اَحَبَّ الخَلائِقِ إلَی اللَّهِ شابٌّ حَدَثُ السِّنِّ فی صُورَهٍ حَسَنَهٍ جَعَلَ شَبابَهُ و جَمالَهُ لِلّهِ و فِی طاعَتِهِ ذلِکَ الَّذی یُباهِی بهِ الرَّحمنُ مَلائکتَهَ یَقولُ: هذا عَبدِی حَقّاً؛ پیامبر(صلی‌الله علیه و آله و سلم) می‌فرماید: محبوب‏ترین خلایق نزد خدا نوجوان خوش‏سیمایی است که جوانی و زیبایی خود را برای خدا و در راه طاعت او بگذارد. خداوند رحمان به وجود چنین نوجوانی برفرشتگان می‏بالد و می‏فرماید: این است بنده راستین من!» (أعلام الدين في صفات المؤمنين؛ ص 120).
[10]. «قَالَ الامامُ الصَادق علیه‌السلام: مَن قَرَاَ القُرآنَ وَ هُوَ شابٌّ مُؤمِنٌ اِختَلَطَ القُرآنُ بِلَحمِهِ وَ دَمِهِ وَ جَعَلَهُ اللّه عَزَّوَجَلَّ مَعَ السَّفَرَةِ الكِرامِ البَرَرَةِ، وَ كانَ القُرآنُ حَجيزا عَنهُ يَومَ القيامَةِ ؛ امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند: هر جوان مؤمنى كه در جوانى قرآن تلاوت كند، قرآن با گوشت و خونش مى آميزد و خداوند عزّوجلّ او را با فرشتگان بزرگوار و نيك قرار مى دهد و قرآن نگهبان او در روز قيامت، خواهد بود» (كافى، ج 2، ص 603).
[11]. ««قَالَ الامامُ الصَادق علیه‌السلام: يُكْرِمُ اللَّهُ الشَّبَابَ أَنْ يُعَذِّبَهُمْ وَ يَسْتَحْيِي مِنَ الْكُهُولِ أَنْ يُحَاسِبَهُم‏؛ امام صادق (علیه‌السلام) می‌فرمایند: خدا جوانان را گرامى داشته از اينكه عذابشان كند و از پيران حيا كند كه از آنها حساب بكشد» (الكافی، ج‏۸، ص،۳۳).

 

 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.