حرم حضرت عبدالعظیم حسنی در گذر تاریخ

12:05 - 1394/05/08

چکیده:حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) در اعصار مختلف دستخوش تغییرات مختلفی شده...

حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام)

از آن‌جا که خلفای عباسی که معاصرین وفات حضرت عبدالعظیم حسنی (علیه السلام) بودند، اجازه هرگونه ساخت بنا و مقبره‌ای برای اهل بیت (علیهم السلام) و نزدیکان آن‌ها را نمی‌دادند، مدفن این بزرگوار نیز تنها قبری ساده و بدون مقبره بود. بعلاوه، اکثریت شهر ری (بویژه دروازه باطان) را اهل سنت حنفی تشکیل می‌دادند. [1]
اما پس از 20 سال از درگذشت و دفن حضرت عبدالعظیم، و هنگامی که محمد بن زید، حکومت علویات طبرستان را در شمال تأسیس کرد، اولین بنا و مقبره‌ برای این بزرگوار احداث شد. این مسأله هنگام مرمت و تعمیر ورودی حرم مطهر از سمت شمال توسط کارشناسان در کتیبه‌ای کوفی کشف شد. [2]

عصر آل‌ بویه
پادشاهان شیعه‌ی قرن چهارم هجری یعنی آل بویه که حدود 128 سال در عراق و ایران حکومت را برعهده داشتند، دومین بار دست به مرمت، توسعه و بازسازی این حرم شریف زدند.

عصر سلجوقیان
مجدالملک، وزیر سلجوقیان نیز دست به مرمت و بازسازی حرم زد و بعلاوه، گنبد و قبّه‌ای بر فراز قبر حضرت عبدالعظیم (علیه السلام) ساخت. خدمات ارزنده‌ی این وزیر سلجوقی در راستای تکریم و تعظیم خاندان عصمت و طهارت (علیهم السلام) و اصحابشان را افرادی چون عبدالجلیل قزوینی [3]، کجوری مازندرانی [4] و نیز قاضی نورالله شوشتری  [5] نقل کرده‌اند.

پس از دوران سلجوقیان، پادشاهان سلسله آل باوند نیز تلاش‌هایی در راستای حفظ و بازسازی این بقعه شریفه انجام دادند. برای مثال، حسام الدوله اردشیرشاه، از پادشاهان آل باوند، هر سال دویست دینار به این حرم شریف می‌فرستاد. [6]

عصر صفویه
دوران صفوی یکی از دوران شکوه و عظمت این حرم و حرم‌های دیگر بود. پادشاهان این سلسله توجه خاصی به بقاع اهل بیت (علیهم السلام) و امام‌زادگان داشتند. در 961 هجری، شاه طهماست فرمانی صادر کرد: «همواره لوازم همت گردون ارتقاء مصروف و معطوف است به رواج و رونق و ضبط نسق ضرایح مقدسه و حضایر مؤسسه خاندان بلند ایوان نبوت و دودمان عالی ارکان ولایت. نفایس اموال و شرائف املاک حلال خود را صرف مصالح مشاهده و مراقد اعلی المراصد این طایفه علیه می‌گردانند .... و از آن جمله مرقد مزکی و مشهد محلی حضرت عبدالعظیم است» [7]
پس از شاه طهماست، شاه عباس صفوی نیز در تکریم و تعظیم این مرقد مطهر کوشش بسیاری نمود. حتی در دوره‌ای که به بیماری لاعلاجی مبتلا شد که پزشکان از سلامت وی قطع امید کردند، برای شفا به این حرم شریف آمد و پس از کسب سلامتی به قزوین بازگشت. [8]

عصر قاجار
ری در عصر قاجار در اوج رونق قرار گرفت. زیرا پایتخت قاجار، به تهران منتقل شد. این امر سبب توجه دوچندان شاهان قاجار به این بقعه‌ی شریفه گشت. در این دوره به دستور فتحعلی شاه قاجار ضریحی از نقره ساخته شد و آیینه کاری و نقاشی ایوان جنوبی را نیز میرزا آقاخان نوری (صدراعظم) انجام داد.
در زمان ناصرالدین شاه قاجار، فرمان تذهیب گنبد با پوشش طلا و آیینه کاری ایوان صادر شد.  [9]

------------------------------------------------

پی‌نوشت:
[1]. بعض مثالب النواصب فی نقض بعض فضائح الروافض، ص588.
[2]. نشریه تاریخچه آستانه، شماره 3و4، ص76.
[3]. النقض، ص220.
[4]. جنة النعیم، ص390.
[5]. مجالس المؤمنین، ج2، ص458.
[6]. تاریخ طبرستان و رویان و مازندران، ج6، ص26.
[7]. فرامین و اسناد آستانه ری، ص 58.
[8]. دائره المعارف تشیع، ج1، ص81.
[9]. المآثر و الآثار، چهل سال تاریخ ایران در دوره پادشاهی ناصرالدین شاه، ص89.

موضوع: 

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.