بررسی ازدواج پیامبر با عایشه

01:39 - 1395/07/07

چکیده: سن عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) حداقل بین 16 تا 20 سال بوده است و اصل این ازدواج هم با اصرار ابوبکر بوده و پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با قبول پیشنهاد ابوبکر در حق او احسان کرده است.

بررسی ازدواج پیامبر با عایشه

پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به‌ عنوان آخرین سفیر الهی همواره نقش مهم و تأثیرگذاری در تاریخ زندگی انسان‌ها داشته است و از زمان بعثت ایشان تاکنون، میلیاردها نفر از تعالیم روح‌بخش الهی که توسط حضرت به مردم ابلاغ شد بهره برده و توانسته‌اند از ضلالت و گمراهی نجات پیدا کرده و در مسیر حق گام بردارند.

اما نبی گرامی اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) هم مانند دیگر پیامبران الهی از آزار و اذیت دشمنان مصون نبوده و این امر تا زمان ما هم ادامه داشته است و گویا ابوجهل و ابولهب در مقابله با اسلام هرگز تنها نبوده و نیستند و هر قدر که نور اسلام جهان را روشن‌تر می‌کند و انسان‌های آگاه و خردمند به آن جذب می‌شوند؛ پیروان ابوجهل و ابولهب بیش‌ازپیش به تکاپو می‌افتد تا از روشنایی این آفتاب عالم‌گیر بکاهند و هر روز با ترفند جدیدی به ساحت مقدس آخرین فرستاده جسارت کنند و صد البته که این تلاش مذبوحانه راه به جایی نخواهد برد و تنها به گم‌راهی بیشتر این افراد منجر خواهد شد، زیرا که خداوند رحمان می‌فرماید: «یُرِیدُونَ لِیُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ کَرِهَ الْکَافِرُونَ [صف/8] می‌خواهند نور خدا را با دهان خود خاموش کنند و حال آن‌که خداوند نور خود را کامل می‌کند، گر چه کافران ناراحت شوند».

این خواست و اراده الهی است که اسلام عزیز و شخصیت نورانی پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) تمام مرزها را پشت سر بگذارد و در تمام جهان مورد ستایش قرار گیرد، ولی با این‌ وجود بر مسلمانان لازم است تا با بررسی دقیق و موشکافانه زندگی حضرت، به تبیین صحیح سیره پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) بپردازند تا فطرت‌های پاک انسانی با سرعت بیشتری با حضرت آشنا شوند و عرصه بر ابوجهل‌ها و ابولهب‌های زمان تنگ شود؛ باشد که آنان نیز دست از وسوسه‌های شیطانی بردارند و چشمان باز و اندیشه‌های بیدار به هدایت و رستگاری برسند.

یکی از مسائلی که در دوران معاصر مورد توجه بوده است، بحث ازدواج‌های پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) است؛ ما در این نوشتار به بررسی مسائل ازدواج پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با عایشه می‌پردازیم.

در مورد ازدواج پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با عایشه دو مسئله مطرح می‌شود.

اولی مربوط به سن عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) است.
مسئله بعدی هم در مورد علت ازدواج پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با عایشه است و ما به هر دو مورد می‌پردازیم.

سن عایشه
عایشه دختر ابوبکر -خلیفه اول- بود و پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) چند سال پس از رحلت حضرت خدیجه کبری(سلام‌الله‌علیها) با او ازدواج کرد. بنا بر نظر مشهور عایشه در هنگام عقد، نه سال داشته است. البته این نظر مشهور است که توسط برخی از محققان و پژوهش‌گران تاریخ اسلام مورد بررسی قرار گرفته و رد شده است؛ به‌ طوری‌ که علامه سید جعفر مرتضی عاملی معتقد است عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) 13 تا 17 سال داشته است و ایشان با بررسی منابع معتبر تاریخی و روایی نظریه خود را به اثبات می‌رساند.[1]

نکته دیگری که باید در رابطه با این ازدواج مد نظر داشت این است که عایشه بلافاصله پس از جاری شدن خطبه عقد به خانه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) نیامده است؛ بلکه بنا بر سخن خود عایشه بین عقد و عروسی عایشه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) سه سال فاصله بوده است. مسلم نیشابوری -صاحب کتاب صحیح مسلم که اهل سنت این کتاب را از صحیح‌ترین و معتبرترین منابع خود به شمار می‌آورند- در این باره می‌گوید: «عایشه دو سال پس از جاری شدن خطبه عقد به خانه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) رفت و زندگی خود را با حضرت آغاز کرد».[2] 
بنابراین این سال‌ها را هم باید به سن عایشه اضافه کرد و گفت که او در سنی بین 16 تا 20 سالگی به خانه پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) رفته است و با این حساب سخن افرادی که معتقدند پیامبر(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با دختری کم سن و سال ازدواج کرده، از اساس باطل می‌شود؛ زیرا مبنای این افراد یک خبر مشهور است که نه تنها با متون معتبر و دقیق حدیثی و تاریخی سازگاری ندارد، بلکه شواهد و قراین محکم حدیثی و روایی خلاف آن را به اثبات می‌رسانند.

علت ازدواج
در یک نگاه اجمالی به منابع تاریخی و روایی به این نتیجه می‌رسیم که مهم‌ترین دلیلی که باعث ازدواج پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) با عایشه پیشنهاد و اصرار ابوبکر و برخی از اصحاب برای این ازدواج است.[3] به همین خاطر می‌توان گفت که این ازدواج بر اساس پاره‌ای ملاحظات سیاسی و اجتماعی شکل گرفت و ابوبکر و عده‌ای از اصحاب، تلاش کردند تا رابطه خویشاوندی با پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) داشته باشند و حضرت نیز برای تکریم آنان حاضر به قبول این پیشنهاد شد.
برخی از محققان نیز بر این باورند که پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌خواست از طریق ازدواج با عایشه، از حمایت قبیله ابوبکر و فرزندانش برخوردار گردد که این نظریه نیز با توجه به برخی از شواهد تاریخی قابل‌ قبول است.[4] زیرا که این ازدواج باعث هم‌بستگی بیشتر میان پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) و قبیله ابوبکر و اتحاد هر چه بیشتر مسلمانان شد.

در نتیجه: با توجه به منابع کهن و معتبر حدیثی و تاریخی سن عایشه در هنگام ازدواج با پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) حداقل بین 16 تا 20 سال بوده است و آن دسته از اخباری که سن عایشه را هنگام ازدواج پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) کمتر از این مقدار بیان کرده‌اند به لحاظ علمی مردودند. اصل این ازدواج هم با اصرار ابوبکر بوده و پیامبر اسلام(صلی‌الله‌علیه‌وآله) به این وسیله در حق او احسان کرده است. 

برای مطالعه بیشتر به آثار زیر مراجعه کنید.
1. «فروغ ابدیت».
2. «پيام‌آور رحمت» .

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی‌نوشت
[1]. الصحیح من سیره النبی، قم، نشر مولف، 1402ق، ج2، ص181.
[2].  الطبقات الكبرى، ابن سعد، تحقيق محمد عبد القادر عطا، بيروت، دار الكتب العلمية، ط الأولى، 1410/1990، ج8، ص47، صحیح مسلم، مسلم نیشابوری، دار احیاء التراث العربی، چاپ دوم، بیروت، 2000م، کتاب النکاح، ج2، ص1039.
[3]. برای اطلاعات بیشتر بنگرید به: حقوق زن در کشاکش سنت و تجدد، محمد حکیم پور، نغمه نواندیش، تهران، 1382، ص334، نقش عایشه در تاریخ اسلام، علامه سید مرتضی عسکری، ج 1، ص45.
[4]. الصحیح من سیره النبی، همان، ج2، ص36.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.