گل های زیبا،درختان سر به فلك كشیده،چمن زار ها،درختان میوه،محصولات كشاورزی،..اگر آب باران به آن ها نرسد پژمرده می شوند و به مرور زمان از بین می روند،عقل و شخصیت انسان نیز اگر با ادب همراه نباشد مانند گل ها و درختان و...پژمرده می شود،این ادب است كه انسان را زیبا و خوشبو و پر ثمر می سازد همان گونه كه امیر المومنین در این خصوص می فرمایند:
صاحبان عقل ها محتاج به آموختن آداب و به كاربردن آن هستد و بدون آن عقل ها پژمرده و فاسد می گردد همان گونه كه محصولات كشاورزی بدون آب باران پژمرده می شوند«1»
سوال:چگونه خانواده یا جامعه ای با ادب داشته باشیم:
پاسخ:
1:اول از خودمان شروع كنیم:چند روز پیش منزل شخصی مهمان بودم،میزبان سر صحبت و درد دل را باز كرد،او می گفت:فرزندم مدتی است كه ادب را رعایت نمی كند،او حرف های زشت می زند،از غذای جلوی مهمان بر می دارد و ...مدتی به صحبت ادامه دادیم و این بچه در ضمن صحبت های ما اذیت می كرد و پدرش چند بار به او تذكر داد ولی فایده نداشت تا بلاخره كاسه صبرس لبریز شد و با عصبانیت به او گفت فلان فلان شد«فحش داد»...من فكر می كنم این پدر اگر بخواهد فرزند با ادبی داشته باشد باید اول از خودش شروع كند و اصلا همه ما باید از خودمان شروع كنیم تا جامعه با ادبی داشته باشیم همان گونه كه مولای متقیان می فرماید:
با فضیلت ترین تربیت ها آن است كه از خودت شروع كنی**در ادب كردن تو نسبت به خویشتن،همین تو را بس كه آن چه را ازدیگرى ناپسند مى بینى از آن پرهیز كنى«2»
2:دیگران را با ادب خود ادب كنیم:معمولا دیده می شود كه وقتی دو نفر با هم دعوا می كنند به هم فحش می دهند و در واقع می خواهند با فحش دادن به دیگری بفهمانند كه فحش دادن بد می باشد،ولی این راه درست نیست!!بلكه در همه موارد باید با ادب خوب دیگران را نیز به ادب و رفتار خوب دعوت نمود همان گونه كه امیر المومنین علیه السلام می فرماید:
بد كردار را با عمل نیك خود اصلاح كن و با گفتار خوبت به راه خیر هدایت نما،**برادرت را با نیکویی به او سرزنش کن و بدی او را با هدیه دادن به اوپاسخ بده«3»
منابع:
1:إِنَّ بِذَوِی الْعُقُولِ مِنَ الْحَاجَةِ إِلَى الْأَدَبِ كَمَا یَظْمَأُ الزَّرْعُ إِلَى الْمَطَر«غرر الحكم روایت شماره 406»
2:فْضَلُ الْأَدَبِ مَا بَدَأْتَ بِهِ نَفْسَك«غرر الحكم روایت شماره 5077» كَفَاكَ أَدَباً لِنَفْسِكَ اجْتِنَابُ مَا تَكْرَهُهُ مِنْ غَیْرِ«نهج البلاغه ص 548»
3: أَصْلِحِ الْمُسِیءَ بِحُسْنِ فِعَالِكَ وَ دُلَّ عَلَى الْخَیْرِ بِجَمِیلِ مَقَالِك«غرر الحكم ص 255»عَاتِبْ أَخَاك بِالْإِحْسَانِ إِلَیهِ وَ ارْدُدْ شَرَّهُ بِالْإِنْعَامِ عَلَیهِ«نهج البلاغه، حكمت 158»