معجزه زبان خداست بر خلاف کرامت

15:50 - 1396/01/14

کرامت و معجزه از جهت ماهیت، یکی هستند؛ ولی معجزه همراه با ادعای منصبی از سوی خداوند متعال است، به همین خاطر با تحدی و مبارزه طلبی همراه است، ولی کرامت این ویژگی را ندارد.

کرامت

تفاوت معجزه با کارهای خارق العاده‌ای که توسط افراد بشر سر می‌زند دو گونه است، برخی از این کارها سحر و جادوست که برخواسته از نفس پلید افراد شرور است که تفاوت آن را با معجزه در نوشتاری دیگر تحلیل کردیم.[1] در این نوشتار تلاش می‌کنیم به تحلیل کارهای خارق العاده ای بپردازیم که توسط ائمه معصومین(علیهم‌السلام) و گاه برخی از اولیای الهی در عالم هستی رخ داده است، این اعمال که در اصطلاح به آنان «کرامت» گفته می‌شود، با معجزه شباهت‌ و تفاوت‌هایی دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

الف) شباهت معجزه با کرامت
معجزه و کرامت تفاوت جوهری با یکدیگر ندارند، بلکه هر دو برخواسته از نظام ماوراء عالم هستی هستند. به این معنا که نفسی که به مقام منیع ولایت و کمال رسیده است، می‌تواند در نظام هستی به اذن الهی تأثیر بگذارد، و نظام هستی برای وی ــ به تناسب ولایتی که پیدا کرده ــ به منزله روح نسبت به بدن است.

آیت الله جوادی آملی در تبیین این مطلب این گونه می‌فرمایند: «معجزه و كرامت تفاوت جوهری با يكديگر ندارند، بلكه هر دو جز شئون «ولايت» هستند. «نبوّت» و «امامت» دو چهره بيرونی هستند كه درون آنها «ولايت» است و اگر نفس انسان كامل شد، می‏‌شود «ولی الله» و می‌تواند كه به اذن خدا در نظام هستی، تأثير تكوينی داشته باشد. كاری را كه پيامبران الهی به عنوان معجزه انجام می‏‌دهند، اوليای الهی به عنوان كرامت انجام می‏‌دهند و هر معجزه‌ای كه انبيای پيشين داشته‌اند، معصومين(عليهم‌السلام) نيز می ‏توانند به اذن خداوند داشته باشند ... كرامت، ممكن است از غير پيامبر و امام معصوم(علیهم السلام) هم صادر شود و منع عقلی هم ندارد. اوليای الهی به شرط آن‌كه شاگردی انبيا را کرده باشند و بر سر سفره آنان بنشينند و راه‌شان را بپويند، می‏‌توانند به اذن حقّ كار خارق‌العاده انجام دهند. مثلاً اگر يكی از اوليای الهی مستجاب‏ الدعوه شد، می‏‌تواند به اذن خدا مريضان را شفا دهد و اين كار، كرامتی است كه از او صادر شده است.»[2]

ب) تفاوت معجزه و کرامت
گرچه معجزه و کرامت در اساس و جوهر خویش، مشترک هستند؛ ولی تفاوتی آشکار با یکدیگر دارند و آن، این‌که معجزه بینه و آیت الهی است که مدعی آن، با آوردنش، ادعا می‌کند که از سوی خداوند متعال به منصبی گماشته شده است، به همین خاطر با تحدی و مبارزه طلبی همراه است. ولی کرامت این‌گونه نیست، در حقیقت «معجزه زبان خداست كه شخصى را تأييد مى‏‌كند، ولى كرامت چنين زبانى نيست.»[3]

به همین خاطر، بین معجزه و کرامت در دو جهت تفاوت وجود دارد:

1. معجزه با ادعای منصوب شدن از سوی خداوند متعال همراه است و بر راست‌گويی مدعی آن دلالت می‏‌كند؛ اما كرامت اين ويژگی را ندارد.

2. صاحب معجزه، كار اعجازآميز خود را آشكار می‌كند و مبارز هم می‌طلبد(تحدّی می‌کند) ولی صاحب كرامت آن را كتمان می‏‌كند.[4]

البته شایان ذکر است، همان‌طور که بزرگان گفته‌اند: برخی اوقات اعمال خارق‌العاده‌ای از سوی ائمه معصومین(علیهم‌السلام) برای اثبات امامت خویش انجام می‌گیرد، که همراه با تحدی است، که در این صورت عنوان معجزه بر آن صدق می‌کند.[5]

در پایان لازم است، به اصطلاح دیگر اشاره کنیم، و آن این‌که، به اعمال خارق العاده‌ای که از سوی پیامبران الهی قبل از رسیدن‌شان به مقام نبوت سر می‌زند، در اصطلاح «ارهاص» می‌گویند مانند سخن گفتن حضرت عیسی(علیه‌السلام) در درون گهواره.[6] یا خاموش شدن آتش‌کده فارس، شکستن ایوان مدائن و خشک شدن دریاچه ساوه در زمان ولادت رسول گرامی اسلام.[7]

در نتیجه: با توجه به مطالبی که بیان شد، به این نکته راه می‌یابیم که اساس معجزه و کرامت یک چیز است، با این تفاوت که معجزه با ادعای منصوب شده از سوی خداوند متعال همراه است ــ که شامل نبوت، وصایت، امامت می‌شود ــ و ملازم با مبارزه طلبی است ولی کرامت این گونه نیست.

__________________________________________________________
پی‌نوشت
[1]. ر.ک. «تفاوت سحر و معجزه»
[2]. قرآن در قرآن، آیت الله جوادی آملی، اسرا، 1388ش، ص98.
[3]. مجموعه آثار شهيد مطهرى، صدرا، ج 2، ص206.
[4]. موسوعة مصطلحات علم الكلام الاسلامی، سميح دغيم‏، مكتبة لبنان، ناشرون‏، 1998 م‏، ج2، ص1061.
[5]. تفسیر تسنیم، آیت الله جوادی آملی، اسرا، 1389 ش، ج5، ص702.
[6]. تسنيم، ج14، ص 297.
[7]. الامالی، شیخ صدوق، كتابچى‏، 1376 ش‏، ص235.

Plain text

  • تگ‌های HTML مجاز:
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.
لطفا پاسخ سوال را بنویسید.
این سایت با نظارت اداره تبلیغ اینترنتی معاونت تبلیغ حوزه های علمیه فعالیت نموده و تمامی حقوق متعلق به این اداره می باشد.