چکیده: زندگی امام سجاد(علیهالسلام) همراه با حـوادث بسيار حساس و مهمى بود؛ به ويژه دوره سى و پنج ساله امامتش كه خود نمونهاى متعالى از مبارزات فرهنگی حضرت است. دقت در رفتارها، سخنان و موضع گيريهاى او میتواند روزنهاى به حيات معقول و نورانى ایشان بگشايد. یکی از نقاط نورانی زندگی حضرت مبارزه با عالمان درباری بود که زهری نمونه بارز آن بود.
![مبارزه امام سجاد با عالمان دربارى مبارزه امام سجاد با عالمان دربارى](https://btid.org/sites/default/files/media/image/7892522_631.jpg)
زندگی امام سجاد(علیهالسلام) همراه با حـوادث بسيار حساس و مهمى بود؛ به ويژه دوره سى و پنج ساله امامتش كه خود نمونهاى متعالى از مبارزات فرهنگی حضرت است. دقت در رفتارها، سخنان و موضعگيریهاى حضرت میتواند الگوی بسیار مناسبی برای شیعیان باشد. یکی از نکات مهم زندگی حضرت، مبارزه با عالمان مانند «زهری» بود.
«محمد بن مسلم»[1] معروف به «زُهری» از جمله تابعان پیامبر اسلام(صلیاللهعلیهوآله) و جزو علمای عصر خود و سنی مذهب بود. او در عین حالی که از علما و بزرگان اهل سنت بود، روایتهای مختلفی را از امام سجاد(علیهالسلام) نقل کرده است که در برخی منابع روایی شیعی ذکر شدهاند. ازاینرو برخی از علمای شیعی او را جزو محبین و دوستداران امام سجاد(علیهالسلام) معرفی کردهاند.
او در آغاز كار و دوران جوانى، كه در مدينه بوده، با حضرت سجاد(علیهالسلام) ارتباط داشته و از مكتب آن حضرت بهره میبرده است ولى بعدها به دربار بنى اميه جذب شده در خدمت آنان قرار گرفته است و اينكه گاهى امويان به طعنه به او مىگفتند: «پيامبر تو على بن الحسين(علیهالسلام) چه مىكند»؟مربوط به همين دوران درباری بودن وی است.[2]
زهرى در دربار بنى اميه:
زهرى در زمان حكومت عبدالملك بن مروان، به منظور برخوردارى از ثروت و رفاه دربار بنى اميه، عازم دمشق شد و از علم و دانش خود همچون نردبانى جهت دستيابى به ترقيات مادى و مناصب ظاهرى استفاده نموده توجه عبدالملك را به خود جلب كرد، عبدالملك او را مورد تكريم و احترام قرار داد، براى او از بيت المال مقررى تعيين كرد، بدهيهايش را پرداخت و خدمتگزارى در اختيارش قرار داد و بدين ترتيب زهرى در رديف نزديكان و همنشينان عبدالملك قرار گرفت.[3]
مبارزه امام با عالمان دربارى:
امام سجاد(علیهالسلام) در نامهاى او را توبيخ و سرزنش كرد؛ ما در این نوشتار فرازهایی از آن نامه را ذکر میکنیم:
1. تو در حـالتى قـرار گرفتهاى كه هر كس از اين وضع تو اطلاع يابد، سزاوار است به حال تو ترحم كند.
2. بدان كمترين چيزى كه كتمان كردى و سبكترين چيزى كه بر دوش گرفتى، اين است كه وحشت ستمگر را به آرامش تبديل كردى و چـون به او نـزديك شدى و دعوت او را اجابت نـمودى، راه گمراهى را براى او هموار ساختى.
3. آنگاه كه چيزهايى به تو دادند كه حق تو نبود، گرفتى و به فردى نزديك شدى كه هيچ حقى را به كسى باز نگردانده است، هـيچ باطلى را برطرف نكردى و كسى را كه دشمن خداست، به دوستى خويش برگزيدى.
4. اينك از تمام منصبهاى خويش كنارهگيرى كن تا به پاكان و صالحان پيشين ملحق شوی.[4]
حاصل آنکه در اینکه زهری، دین را در خدمت دنیا قرار داده بود و به سلاطین ظالم نزدیک بوده و در تعمیق و تحکیم حاکمیّت آنها خواسته یا ناخواسته مشارکت داشته است، شکی نیست و همین موضوع باعث نوشتن نامهای پند آموز از طرف حضرت به او شده است.
--------------------------------------------------------------------------
برای مطالعه به کتب زیر مراجعه فرمایید:
1. زندگانی علی بن الحسین علیهما السلام/ سید جعفر شهیدی.
2. نقش امام سجاد علیهالسلام در رهبری شیعه پس از واقعه کربلا/ محسن رنجبر.
پینوشت
[1]. «محمد بن مسلم بن شهاب زهری» اهل مدینه و در زمان امام سجاد(علیهالسلام) بوده و با «محمد بن مسلم ثقفی کوفی» که از اصحاب امام باقر(علیهالسلام) و امام صادق(علیهالسلام) و از اصحاب اجماع بوده و مورد اعتماد علمای شیعه و از بهترین اصحاب بوده است، فرق دارد. نک: معجمرجالالحديث، ج17، ص256.
[2]. مناقب آل ابى طالب، ج4، ص159.
[3]. البدايه و النهايه، ج9، ص341.
[4]. تحف العـقول، سـخنان امـام سجاد(علیهالسلام)؛ بحارالانوار، ج 75، ص 131.
نظرات
کتاب انسان 250 ساله هم بحثی جذاب و ممتع در این باب دارد.
نظرتون درباره مطب چیه؟